౫. చీవరపటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౦౮-౫౧౦. అపఞ్ఞత్తే సిక్ఖాపదేతి ఏత్థ ‘‘గణమ్హా ఓహీయనసిక్ఖాపదే’’తి లిఖితం. అరఞ్ఞవాసీనిసేధనసిక్ఖాపదే అపఞ్ఞత్తేతి ఏకే, ‘‘తం న సున్దర’’న్తి వదన్తి. విహత్థతాయాతి ఆయాసేన.

౫౧౨. ఉపచారోతి ద్వాదసహత్థో. మహాపచ్చరియం, కురున్దియఞ్చ వుత్తన్తి ఏత్థ రత్తిభాగే ధమ్మకథికస్స భిక్ఖునో బహూసు చీవరేసు మహాజనేన పసాదదానవసేన పటిక్ఖిత్తేసు పునదివసే ‘‘ఉపాసకానం పసాదదానాని ఏతానీ’’తి సుద్ధచిత్తేన గణ్హన్తస్స దోసో నత్థి, ‘‘భిక్ఖునీహిపి దిన్నాని ఇధ సన్తీ’’తి ఞత్వా గణ్హతో దోసో. తం అచిత్తకభావేనాతి భిక్ఖునీహి దిన్నభావం ఞత్వా బహూసు తస్సా చీవరస్స అజాననేనాతి అత్థో. పంసుకూలం అధిట్ఠహిత్వాతి ‘‘భిక్ఖునీహి ను ఖో దిన్నం సియా’’తి అవికప్పేత్వా ‘‘పంసుకూలం గణ్హామీ’’తి గణ్హన్తస్స వట్టతి. కురున్దిఆదీసు వుత్తోపి అత్థో అయమేవ, ఏకం, ‘‘అచిత్తకభావేనా’’తి వచనేన ‘‘యథా తథా గణ్హితుం వట్టతీ’’తి ఉప్పథోవ పటిసేధితోతి అపరే. ఏవం ధమ్మసిరిత్థేరో న వదతి, ఉజుకమేవ వదతీతి పపఞ్చితం. తస్సేవ విసయో, తస్సాయం అధిప్పాయో – యథా ‘‘పంసుకూలం గణ్హిస్సతీతి ఠపితం కామం భిక్ఖునిసన్తకమ్పి అవికప్పేత్వా పంసుకూలం అధిట్ఠహిత్వా గహేతుం వట్టతీ’’తి వుత్తం, తథా ధమ్మకథికస్స భిక్ఖునియా దిన్నమ్పి అపఞ్ఞాయమానం వట్టతీతి, తస్మా తం వుత్తం మహాపచ్చరియం, కురున్దియఞ్చ అచిత్తకభావేన న సమేతీతి. పటిక్ఖేపో పన వికప్పగ్గహణే ఏవ రుహతి. అఞ్ఞథా పుబ్బాపరం విరుజ్ఝతీతి. తం న యుత్తం పంసుకూలేన అసమానత్తా. పంసుకూలభావేన సఙ్కారకూటాదీసు ఠపితం భిక్ఖునీహి, న తం తస్సా సన్తకం హుత్వా ఠితం హోతి. అస్సామికఞ్హి పంసుకూలం సబ్బసాధారణఞ్చ, అఞ్ఞోపి గహేతుం లభతి. ఇదం పుబ్బేవ ‘‘భిక్ఖునీనం చీవర’’న్తి జానిత్వాపి పంసుకూలికో గహేతుం లభతి తదా తస్సా అసన్తకత్తా. ‘‘పంసుకూలం అధిట్ఠహిత్వా’’తి సల్లేఖక్కమనిదస్సనత్థం వుత్తం. మంసం దదన్తేన తథాగతేన సల్లేఖతో కప్పియమ్పి భుత్తం నిస్సగ్గియం చీవరమాహ యో మంసం కథన్తి సయమాదిసేయ్యాతి.

అచిత్తకత్తా కథం పంసుకూలం వట్టతీతి చే? తాయ తస్స అదిన్నత్తా, భిక్ఖునాపి తతో భిక్ఖునితో అగ్గహితత్తా చ. అస్సామికమ్పి హి పంసుకూలం అఞ్ఞిస్సా హత్థతో గణ్హాతి, న వట్టతి ‘‘అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం పటిగ్గణ్హేయ్యా’’తి వుత్తలక్ఖణసమ్భవతో. అఞ్ఞాతికాయ సన్తకం ఞాతికాయ హత్థతో గణ్హాతి, వట్టతీతి ఏకే. యథా సిక్ఖమానసామణేరాదీనం హత్థతో పటిగ్గణ్హన్తస్స అనాపత్తి, తథా కఙ్ఖావితరణియఞ్చ ‘‘అఞ్ఞాతికాయ హత్థతో గహణ’’న్తి (కఙఖా. అట్ఠ. చీవరప్పటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా) అఙ్గం వుత్తం. తథా ఞాతికాయ సన్తకం సిక్ఖమానాయ, సామణేరియా, ఉపాసకస్స, ఉపాసికాయ, భిక్ఖుస్స, సామణేరస్స సన్తకం అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో గణ్హన్తస్స చ అనాపత్తి ఏవం యథావుత్తలక్ఖణాసమ్భవతోతి ఏకే, తేనేవ ‘‘ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ చీవరం పటిగ్గణ్హాతీ’తి అవత్వా ‘హత్థతో పటిగ్గణ్హాతి అఞ్ఞత్ర పారివత్తకా, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’తి (పారా. ౫౧౩) వుత్తం, తస్మా అఞ్ఞాతికాయ సన్తకమ్పి ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ హత్థతో పటిగ్గణ్హన్తస్స దుక్కట’’న్తి వదన్తి, ఉభోపేతే న సారతో దట్ఠబ్బా, కారణం పరియేసితబ్బం.

౫౧౪. కో పన వాదో పత్తత్థవికాదీసూతి అనధిట్ఠాతబ్బేసు బహూసు పటలేసు. తేనేవాహ మాతికాట్ఠకథాయం ‘‘పత్తత్థవికాదిమ్హి అనధిట్ఠాతబ్బపరిక్ఖారే’’తి. అధిట్ఠానుపగేసు వా తేసం పరిక్ఖారత్తా భిసిఛవియా వియ అనాపత్తి. కిం పటపరిస్సావనం పరిక్ఖారం న హోతీతి? హోతి, కిన్తు తం కిర నివాసనాదిచీవరసణ్ఠానత్తా న వట్టతి. తస్మా ఇధ నివాసనాదిచీవరసాధనం వికప్పనుపగపచ్ఛిమం చీవరం నామ. అనన్తరాతీతే నివాసనపారుపనుపగమేవాతి సన్నిట్ఠానం. ఏవం సన్తే కఙ్ఖావితరణియం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. చీవరప్పటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా) కప్పనుపగపచ్ఛిమతా, పారివత్తకాభావో, అఞ్ఞాతికాయ హత్థతో గహణన్తి తీణేవ అఙ్గాని అవత్వా అపరిక్ఖారతాతి చతుత్థమఙ్గం వత్తబ్బన్తి చే? న వత్తబ్బం, ఇమస్మిం సిక్ఖాపదే పత్తత్థవికాదిపరిక్ఖారస్స అచీవరసఙ్ఖ్యత్తా. పఠమకథినాదీసు వికప్పనుపగతా పమాణం, ఇధ కాయపరిభోగుపగతాతి. ‘‘అఞ్ఞం పరిక్ఖార’’న్తి ఉద్ధరిత్వా ‘‘పత్తత్థవికాదిం యంకిఞ్చీ’’తి వుత్తత్తా వికప్పనుపగమ్పి పత్తత్థవికాదిం గణ్హితుం వట్టతి, ‘‘పటపరిస్సావనమ్పీ’’తి వుత్తట్ఠానే చ ‘‘చీవరం నామ వికప్పనుపగపచ్ఛిమ’’న్తి వచనతో పటపరిస్సావనం చీవరమేవ, న పరిక్ఖారం. ‘‘కో పన వాదోతి నిగమనవచనమ్పి సాధక’’న్తి కేచి వదన్తి, పణ్ణత్తిం అజాననతో అచిత్తకం, న వత్థుం, ‘‘అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా సన్తకభావాజాననతో, చీవరభావాజాననతో చ అచిత్తక’’న్తి అనుగణ్ఠిపదే వుత్తం.

చీవరపటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.