౧. పఠమఅనియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౪౪౪-౫. ఉద్దేసన్తి ఉద్దిసనం, ఆసాళ్హినక్ఖత్తం నామ వస్సూపగమపూజా. సోతస్స రహోతి ఏత్థ రహో-వచనసామఞ్ఞతో వుత్తం దుట్ఠుల్లసామఞ్ఞతో దుట్ఠుల్లారోచనప్పటిచ్ఛాదనసిక్ఖాపదేసు పారాజికవచనం వియ. తస్మా ‘‘చక్ఖుస్స రహేనేవ పన పరిచ్ఛేదో కాతబ్బో’’తి వుత్తం. కథం పఞ్ఞాయతీతి చే? ‘‘మాతుగామో నామ తదహుజాతాపి దారికా’’తి వచనతో, ‘‘అలంకమ్మనియేతి సక్కా హోతి మేథునం ధమ్మం పటిసేవితు’’న్తి వచనతో చ రహోనిసజ్జస్సాదో చేత్థ మేథునసన్నిస్సితకిలేసో, న దుతియే వియ దుట్ఠుల్లవాచస్సాదకిలేసో, తస్మా చ పఞ్ఞాయతి ‘‘సోతస్స రహో నాధిప్పేతో’’తి. కేచి పన ‘‘తఞ్చ లబ్భతీతి వచనస్స దస్సనత్థం వుత్తం, తేన దుతియే వుత్తా విఞ్ఞూ పటిబలా గహితా హోతీ’’తి వదన్తి. యేన వా సాతి ఏత్థ వా-సద్దో ‘‘తేన సో భిక్ఖు కారేతబ్బో వా’’తి యోజేతబ్బో, సో చ వికప్పత్థో, తస్మా కారేతబ్బో వా పటిజానమానో, న వా కారేతబ్బో అప్పటిజానమానోతి అత్థో. తేన వుత్తం అట్ఠకథాయం ‘‘పటిజానమానోవ తేన సో భిక్ఖు కారేతబ్బో…పే… న కారేతబ్బో’’తి. తస్మా ఏవ పాళియం తదత్థద్వయదస్సనత్థం ‘‘సా చే ఏవం వదేయ్యా’’తిఆది వుత్తం. ‘‘సద్ధేయ్యవచసా’’తి ఇమినా సోతాపన్నా అత్థభఞ్జనకం న భణన్తి, సేసం భణన్తీతి వాదీనం వాదో పటిసేధితో హోతి. ‘‘దిట్ఠ’’న్తి వుత్తత్తా ‘‘ఓలోకేసీ’’తి సున్దరం. రక్ఖేయ్యాసీతి మమ విసేసం కస్సచి నారోచేయ్యాసీతి అధిప్పాయో.

౪౪౬. ‘‘సా చే ఏవం వదేయ్య ‘అయ్యస్స మయా సుతం నిసిన్నస్స మాతుగామం దుట్ఠుల్లాహి వాచాహి ఓభాసేన్తస్సా’’’తి, ఇదం కిమత్థమేత్థ వుత్తం, న అధిప్పేతఞ్హేతం ఇధ సోతస్స రహో నాధిప్పేతోతి కత్వాతి చే? అలంకమ్మనియట్ఠానే దుట్ఠుల్లవాచాపి లబ్భతి, న పన నాలంకమ్మనియట్ఠానే మేథునన్తి దస్సనత్థం వుత్తన్తి వేదితబ్బన్తి. యథా ఏతం, తథా ‘‘సా చే ఏవం వదేయ్య ‘అయ్యస్స మయా సుతం మాతుగామస్స సన్తికే అత్తకామపారిచరియాయ వణ్ణం భాసన్తస్సా’’’తి ఏతమ్పి ఇధ లబ్భతి, న దుతియే నాలంకమ్మనియట్ఠానత్తాతి ఏకే. కఙ్ఖావితరణియం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. దుతియానియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా) ఇధాపి దుతియానియతాధికారే పారాజికాపత్తిఞ్చ పరిహాపేత్వా దుట్ఠుల్లవాచాపత్తియా వుత్తత్తా పఠమానియతే దుట్ఠుల్లవాచాపత్తి న వుత్తాతి చే? ‘‘సా చే’’తి తస్సా పాళియా పోత్థకా సోధేతబ్బా. గణ్ఠిపదే చ ‘‘ఇధ సిక్ఖాపదే మేథునకాయసంసగ్గరహోనిసజ్జానమేవాగతత్తా చక్ఖుస్సరహోవ పమాణ’’న్తి లిఖితం, దుతియానియతాధికారే చ ‘‘అనన్ధో కాయసంసగ్గం పస్సతి, అబధిరో దుట్ఠుల్లం సుణాతి, కాయచిత్తతో కాయసంసగ్గో, వాచాచిత్తతో దుట్ఠుల్లం, ఉభయేహి ఉభయ’’న్తి చ లిఖితం. అట్ఠకథాయం ‘‘సముట్ఠానాదీని పఠమపారాజికసదిసానేవా’’తి వుత్తత్తాపి దుట్ఠుల్లవాదో న సున్దరో ‘‘తదహుజాతా’’తి వుత్తత్తాతి.

పఠమఅనియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.