౨. దుతియఅనియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౪౫౩. దుతియే కేసుచి పోత్థకేసు ‘‘న హేవ ఖో పన పటిచ్ఛన్నం ఆసనం హోతి ఆసన’’న్తి లిఖితం. ‘‘ఆసనన్తి అధికం, ఉద్ధరితానురూప’’న్తి లిఖితం. ద్వేపి రహా ఇధ అధిప్పేతా కాయసంసగ్గదుట్ఠుల్లవాచారహోనిసజ్జగ్గహణతో. యది ఏవం ‘‘మాతుగామో నామ విఞ్ఞూ పటిబలా’’తి కిమత్థం వుత్తన్తి? అయమేవ హి మాతుగామో ద్విన్నమ్పి కాయసంసగ్గదుట్ఠుల్లవాచానం ఏకతో వత్థుభూతో, తస్మా వుత్తం. కాయసంసగ్గస్స వత్థుభూతో దస్సితో, న ఇతరస్సాతి కత్వా దుట్ఠుల్లవాచమేవ సన్ధాయ తస్సా వత్థుం దస్సేన్తో ఏవమాహ.

ఏత్థాహ – యథా పఠమే అనధిప్పేతాపి దుట్ఠుల్లవాచా సమ్భవవిసేసదస్సనత్థం వుత్తా, ఇధాపి కాయసంసగ్గో, కస్మా న తస్స వసేన చక్ఖుస్స రహో గహేతబ్బోతి? ఆమ న గహేతబ్బో, న చ గహితో, గహితో ఏవ పన నిసజ్జవసేన, న హి అఙ్గస్స నిసజ్జా విసేసోతి. అప్పటిచ్ఛన్నే సతి కథం చక్ఖుస్స రహోతి చే? దూరత్తా. పఠమే కస్మా ఇత్థిసతమ్పి అనాపత్తిం న కరోతి, ఇధ కస్మా ఏకాపి కరోతీతి చే? నో వుచ్చతి సిద్ధత్తా. సిద్ధం హోతి, యదిదం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే…పే… ద్వారం వివరిత్వా నిపన్నో హోతి…పే… సమ్బహులా ఇత్థియో యావదత్థం కత్వా పక్కమింసూతి (పారా. ౭౭). తస్మా న మేథునస్స మాతుగామో దుతియో హోతి. ఇత్థియో హి అఞ్ఞమఞ్ఞిస్సా వజ్జం పటిచ్ఛాదేన్తి, తేనేవ భిక్ఖునీనం వజ్జపటిచ్ఛాదనే పారాజికం పఞ్ఞత్తం. తథా ‘‘ఆయస్మా ఉదాయీ తా ఇత్థియో విహారం పేక్ఖాపేత్వా తాసం ఇత్థీనం వచ్చమగ్గ’’న్తి (పారా. ౨౮౩) ఏత్థ ‘‘యా పన తా ఇత్థియో హిరిమనా, తా నిక్ఖమిత్వా భిక్ఖూ ఉజ్ఝాపేన్తీ’’తి (పారా. ౨౮౩) వచనతో దుట్ఠుల్లస్స మాతుగామో దుతియో హోతీతి సిద్ధన్తి అధిప్పాయో. ఉభయత్థాపి ఉమ్మత్తకాదికమ్మికానం అనాపత్తీతి తేసం పాటేక్కం నిదానే ఆగతం, ఆదికమ్మికానం అనాపత్తీతి అత్థో. అనుగణ్ఠిపదే పన ‘‘అచేలకవగ్గే రహోపటిచ్ఛన్నాసనసిక్ఖాపదే ‘విఞ్ఞూ పురిసో దుతియో హోతీ’తి (పాచి. ౨౮౮) ఇమస్స అనురూపతో ‘ఇత్థీనం సతమ్పి అనాపత్తిం న కరోతీ’తి వుత్త’’న్తి చ, ‘‘దుతియానియతే ‘ఇత్థీపి పురిసోపీ’తి ఇదం భిక్ఖునీవగ్గే ఓసానసిక్ఖాపదస్స, అచేలకవగ్గే అప్పటిచ్ఛన్నాసనసిక్ఖాపదస్స చ అనాపత్తివారే ‘యో కోచి విఞ్ఞూ పురిసో దుతియో’తి వుత్తం. ఇమేసం అనురూపతో వుత్తన్తి వేదితబ్బ’’న్తి చ వుత్తం.

దుతియఅనియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పకిణ్ణకవణ్ణనా

అపిచేత్థ ఇదం పకిణ్ణకం, సేయ్యథిదం – ఇదం అనియతకణ్డం నిప్పయోజనం అపుబ్బాభావతోతి చే? న, గరుకలహుకభేదభిన్నాపత్తిరోపనారోపనక్కమలక్ఖణదీపనప్పయోజనతో. ఏత్థ హి ‘‘సా చే ఏవం వదేయ్య ‘అయ్యో మయా దిట్ఠో నిసిన్నో మాతుగామస్స మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తో’తి, సో చ తం పటిజానాతి, ఆపత్తియా కారేతబ్బో…పే… నిసజ్జాయ కారేతబ్బో’’తిఆదినా (పారా. ౪౪౬) ఆపత్తియా గరుకాయ లహుకాయ చ రోపనక్కమలక్ఖణం, కారేతబ్బోతి ఇమినా అనారోపనక్కమలక్ఖణఞ్చ దస్సితం. లక్ఖణదీపనతో ఆదిమ్హి, అన్తే వా ఉద్దిసితబ్బన్తి చే? న, అసమ్భవతో. కథం? న తావ ఆదిమ్హి సమ్భవతి, యేసమిదం లక్ఖణం, తేసం సిక్ఖాపదానం అదస్సితత్తా. న అన్తే, గరుకమిస్సకత్తా, తస్మా గరుకలహుకానం మజ్ఝే ఏవ ఉద్దిసితబ్బన్తి అరహతి ఉభయామిస్సకత్తా. యా తత్థ లహుకాపత్తి దస్సితా, సాపి గరుకాదికా. తేనేవాహ ‘‘మేథునధమ్మసన్నిస్సితకిలేససఙ్ఖాతేన రహస్సాదేనా’’తిఆది, తస్మా గరుకానం ఏవ అనన్తరం ఉద్దిట్ఠాతిపి ఏకే. ఏవం సన్తే పఠమమేవాలం తావతా లక్ఖణదీపనసిద్ధితో, కిం దుతియేనాతి చే? న, ఓకాసనియమపచ్చయమిచ్ఛాగాహనివారణప్పయోజనతో. ‘‘పటిచ్ఛన్నే ఆసనే అలంకమ్మనియే’’తి ఓకాసనియమతో హి తబ్బిపరీతే ఓకాసే ఇదం లక్ఖణం న వికప్పితన్తి మిచ్ఛాగాహో హోతి, తన్నివారణతో దుతియమ్పి సాత్థకమేవాతి అధిప్పాయో. కస్మా? ఓకాసభేదతో, రహోభేదదీపనతో, రహోనిసజ్జస్సాదభేదదీపనతో. ఓకాసనియమభావే చ రహోనిసజ్జస్సాదభేదో జాతో. ద్విన్నం రహోనిసజ్జసిక్ఖాపదానం నానతాజాననఞ్చ సియా, తథా కాయసంసగ్గభేదదీపనతో. నాలంకమ్మనియేపి హి ఓకాసే అప్పటిచ్ఛన్నే, పటిచ్ఛన్నేపి వా నిసిన్నాయ వాతపానకవాటఛిద్దాదీహి నిక్ఖన్తకేసాదిగ్గహణేన కాయసంసగ్గో లబ్భతీతి ఏవమాదయోపి నయా విత్థారతో వేదితబ్బా. ‘‘భిక్ఖుపాతిమోక్ఖే ఆగతనయత్తా భిక్ఖునీపాతిమోక్ఖే ఇదం కణ్డం పరిహీనన్తి వేదితబ్బ’’న్తి వదన్తి. అత్థుప్పత్తియా తత్థ అనుపన్నత్తాతి ఏకే. తం అనేకత్థభావదీపనతో అయుత్తం. సబ్బబుద్ధకాలే హి భిక్ఖూనం పఞ్చన్నం, భిక్ఖునీనం చత్తారో చ ఉద్దేసా సన్తి. పాతిమోక్ఖుద్దేసపఞ్ఞత్తియా అసాధారణత్తా తత్థ నిద్దిట్ఠసఙ్ఘాదిసేసపాచిత్తియానన్తి ఏకే. తాసం భిక్ఖునీనం ఉబ్భజాణుమణ్డలికఅట్ఠవత్థుకవసేన కాయసంసగ్గవిసేసో పారాజికవత్థు, ‘‘హత్థగ్గహణం వా సాదియేయ్య, కాయం వా తదత్థాయ ఉపసంహరేయ్యా’’తి (పాచి. ౬౭౪-౬౭౫) వచనతో సాదియనమ్పి, ‘‘సన్తిట్ఠేయ్య వా’’తి (పాచి. ౬౭౫) వచనతో ఠానమ్పి, ‘‘సఙ్కేతం వా గచ్ఛేయ్యా’’తి (పాచి. ౬౭౫) వచనతో గమనమ్పి, ‘‘ఛన్నం వా అనుపవిసేయ్యా’’తి (పాచి. ౬౭౫) వచనతో పటిచ్ఛన్నట్ఠానపవేసోపి, తథా ‘‘రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే ఏకేనేకా సన్తిట్ఠేయ్య వా సల్లపేయ్య వా’’తి (పాచి. ౮౩౮) వచనతో దుట్ఠుల్లవాచాపి పాచిత్తియవత్థుకన్తి కత్వా తాసం అఞ్ఞథా అనియతకణ్డస్స అవత్తబ్బతాపత్తితోపి న వుత్తన్తి తేసం అధిప్పాయో.

పకిణ్ణకవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అనియతకణ్డం నిట్ఠితం.