౧౦. విభఙ్గసుత్తవణ్ణనా

౮౩౨. ఛన్దం ఉప్పాదేత్వాతి భావనాఛన్దం ఉప్పాదేత్వా. లీనాకారోతి భావనాచిత్తస్స లయాపత్తి. కోసజ్జేన వోకిణ్ణాపజ్జనం వుత్తం.

ఏవం పసాదాభావేన చిత్తస్స విక్ఖేపాపత్తి, తత్థ పసాదుప్పాదనేన యం సమ్పహంసనం ఇచ్ఛితబ్బం, తస్స ఉప్పాదనాకారం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘సో బుద్ధధమ్మసఙ్ఘగుణే ఆవజ్జేత్వా’’తిఆది. వత్థుకామే ఆరబ్భ విక్ఖిత్తో పునప్పునం విక్ఖిత్తో హోతియేవాతి వుత్తం ‘‘అనువిక్ఖిత్తో’’తి. ఉప్పథం పటిపన్నస్స చిత్తస్స దణ్డనట్ఠేన నిగ్గణ్హనట్ఠేన సుత్తాని ఏవ దణ్డోతి సుత్తదణ్డో, తేన సుత్తదణ్డేన చిత్తం తజ్జేత్వా. పఞ్చకామగుణే ఆరబ్భ పవత్తో చిత్తవిక్ఖేపో పునప్పునం ఉప్పజ్జతేవాతి వుత్తం ‘‘అనువిక్ఖిత్తో అనువిసటో’’తి.

పురేపచ్ఛాభావో కమ్మట్ఠానస్స మనసికారవసేన ఉగ్గహవసేన వాతి తదుభయం దస్సేతుం ‘‘కథ’’న్తిఆది వుత్తం. అతిలీనాదీసు చతూసు ఠానేసూతి అతిలీనాతిపగ్గహితసంఖిత్తఅనువిక్ఖిత్తసఞ్ఞితేసు చతూసు ఠానేసు. తత్థ భావనం అనజ్ఝోగాహేత్వావ సఙ్కోచో అతిలీనతా, అజ్ఝోగాహేత్వా అన్తో సఙ్కోచో సంఖిత్తతా, అన్తోసఙ్ఖేపో అతిపగ్గహితతా, అచ్చారద్ధవీరియతా అనువిక్ఖిత్తతా. బహిద్ధా విసమవితక్కానుభావనం ఆపజ్జన్తో ద్వత్తింసాకారవసేన అట్ఠికసఞ్ఞావసేన వా గహేతబ్బన్తి ఆహ – ‘‘సరీరవసేన వేదితబ్బ’’న్తి. తేనాహ ‘‘ఉద్ధం పాదతలా’’తిఆది (దీ. ని. ౨.౩౭౭; మ. ని. ౧.౧౧౦).

అఞ్ఞమఞ్ఞం అసఙ్కరతో ఆకిరీయన్తి పకారతో ఠపీయన్తీతి ఆకారా, భాగాతి ఆహ – ‘‘యేహి ఆకారేహీతి యేహి కోట్ఠాసేహీ’’తి. లిఙ్గీయతి సల్లక్ఖీయతీతి లిఙ్గం, సణ్ఠానం. నిమీయతి నిద్ధారేత్వా పరిచ్ఛిన్దీయతీతి నిమిత్తం, ఉపట్ఠానం. యో భిక్ఖూతిఆది ఆలోకసఞ్ఞం యో ఉగ్గణ్హాతి, తం దస్సనం. అఙ్గణేతి వివటఙ్గణే. ఆలోకసఞ్ఞం మనసికరోతి రత్తియం. వీరియాదీసుపీతి యథా ‘‘ఇధ భిక్ఖు ఛన్దం ఉప్పాదేత్వా’’తి ఛన్దే విత్థారనయో వుత్తో, వీరియాదీసుపి ఏసో ఏవ విత్థారనయో యోజేతబ్బో.

పాసాదకమ్పనవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.