౩. సీలసుత్తవణ్ణనా

౧౮౪. ఖీణాసవస్స లోకుత్తరం సీలం నామ మగ్గఫలపరియాపన్నా సమ్మావాచాకమ్మన్తాజీవా సీలలక్ఖణప్పత్తా తదఞ్ఞే చేతనాదయో. లోకియం పన కిరియాబ్యాకతచిత్తపరియాపన్నం చారిత్తసీలం, వారిత్తసీలస్స పన సమ్భవో ఏవ నత్థి విరమణవసేన పవత్తియా అభావతో. ‘‘పుబ్బభాగసీలం లోకియసీల’’న్తి కేచి.

చక్ఖుదస్సనన్తి చక్ఖూహి దస్సనం. లక్ఖణస్స దస్సనన్తి సభావధమ్మానం సఙ్ఖతానం పచ్చత్తలక్ఖణస్స ఞాతపరిఞ్ఞాయ, అనిచ్చాదిసామఞ్ఞలక్ఖణస్స తీరణపరిఞ్ఞాయ దస్సనం. పజహన్తోపి హి తే పహాతబ్బాకారతో పస్సతి నామ. నిబ్బానస్స తథలక్ఖణం మగ్గఫలేహి దస్సనం, తం పన పటివిజ్ఝనం. ఝానేన పథవీకసిణాదీనం, అభిఞ్ఞాహి రూపానం దస్సనమ్పి ఞాణదస్సనమేవ. చక్ఖుదస్సనం అధిప్పేతం సవనపయిరుపాసనానం పరతో గహితత్తా. పఞ్హపయిరుపాసనన్తి పఞ్హపుచ్ఛనవసేన పయిరుపాసనం అఞ్ఞకమ్మత్థాయ ఉపసఙ్కమనస్స కేవలం ఉపసఙ్కమనేనేవ జోతితత్తా.

అరియానం అనుస్సతి నామ గుణవసేన, తత్థాపి లద్ధఓవాదావజ్జనముఖేన యథాభూతసీలాదిగుణానుస్సరణన్తి దస్సేతుం ‘‘ఝానవిపస్సనా’’తిఆది వుత్తం. అఞ్ఞేసంయేవ సన్తికేతి అరియేహి అఞ్ఞేసం సాసనికానంయేవ సన్తికే. తేనాహ – ‘‘అనుపబ్బజ్జా నామా’’తి. అఞ్ఞేసూతి సాసనికేహి అఞ్ఞేసు తాపసపరిబ్బాజకాదీసు. తత్థ హి పబ్బజ్జా అరియానం అనుపబ్బజ్జా నామ న హోతీతి వుత్తం.

సతసహస్సమత్తా అహేసుం సమన్తపాసాదికత్తా మహాథేరస్స. లఙ్కాదీపేతి నిస్సయసీసేన నిస్సితసల్లక్ఖణం. న హి పబ్బజ్జా దీపపటిలద్ధా, అథ ఖో దీపనివాసిఆచరియపటిలద్ధా. మహిన్ద…పే… పబ్బజన్తి నామ తస్స పరివారతాయ పబ్బజ్జాయాతి.

సరతీతి తం ఓవాదానుసాసనిధమ్మం చిన్తేతి చిత్తే కరోతి. వితక్కాహతం కరోతీతి పునప్పునం పరివితక్కనేన తదత్థం వితక్కనిప్ఫాదితం కరోతి. ఆరద్ధో హోతీతి సమ్పాదితో హోతి. తం పన సమ్పాదనం పారిపూరి ఏవాతి ఆహ ‘‘పరిపుణ్ణో హోతీ’’తి. తత్థాతి యథావుత్తే ధమ్మే. ఞాణచారవసేనాతి ఞాణస్స పవత్తనవసేన. తేసం తేసం ధమ్మానన్తి తస్మిం తస్మిం ఓవాదధమ్మే ఆగతానం రూపారూపధమ్మానం. లక్ఖణన్తి విసేసలక్ఖణం సామఞ్ఞలక్ఖణఞ్చ. పవిచినతీతి ‘‘ఇదం రూపం ఏత్తకం రూప’’న్తిఆదినా విచయం ఆపజ్జతి. ఞాణఞ్చ రోపేతీతి ‘‘అనిచ్చం చలం పలోకం పభఙ్గూ’’తిఆదినా ఞాణం పవత్తేతి. వీమంసనం…పే… ఆపజ్జతీతి రూపసత్తకారూపసత్తకక్కమేన విపస్సనం పచ్చక్ఖతో వియ అనిచ్చతాదీనం దస్సనం సమ్మసనం ఆపజ్జతి.

ఉభయమ్పేతన్తి ఫలానిసంసాతి వుత్తద్వయం. అత్థతో ఏకం పరియాయసద్దత్తా. పటికచ్చాతి పగేవ. మరణకాలేతి మరణకాలసమీపే. సమీపత్థే హి ఇదం భుమ్మన్తి ఆహ ‘‘మరణస్స ఆసన్నకాలే’’తి.

సో తివిధో హోతి ఞాణస్స తిక్ఖమజ్ఝముదుభావేన. తేనాహ ‘‘కప్పసహస్సాయుకేసూ’’తిఆది. ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ నామ ఆయువేమజ్ఝం అతిక్కమిత్వా పరినిబ్బాయనతో. యత్థ కత్థచీతి అవిహాదీసు యత్థ కత్థచి. సప్పయోగేనాతి విపస్సనాఞాణసఙ్ఖారసఙ్ఖాతేన పయోగేన, సహ విపస్సనాపయోగేనాతి అత్థో. సుద్ధావాసభూమియం ఉద్ధంయేవ మగ్గసోతో ఏతస్సాతి ఉద్ధంసోతో. పటిసన్ధివసేన అకనిట్ఠభవం గచ్ఛతీతి అకనిట్ఠగామీ.

అవిహాదీసు వత్తమానోపి ఏకంసతో ఉద్ధంగమనారహో పుగ్గలో అకనిట్ఠగామీ ఏవ నామాతి వుత్తం ‘‘ఏకో ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీతి పఞ్చ హోన్తీ’’తి. తేసన్తి నిద్ధారణే సామివచనం. ఉద్ధంసోతభావతో యదిపి హేట్ఠిమాదీసుపి అరియభూమి నిబ్బత్తతేవ, తథాపి తత్థ భూమీసు ఆయుం అగ్గహేత్వా అకనిట్ఠభవే ఆయువసేనేవ సోళసకప్పసహస్సాయుకతా దట్ఠబ్బా. ‘‘సత్త ఫలా సత్తానిసంసా పాటికఙ్ఖా’’తి వుత్తత్తా ‘‘అరహత్తమగ్గస్స పుబ్బభాగవిపస్సనా బోజ్ఝఙ్గా కథితా’’తి వుత్తం. సత్తన్నమ్పి సహభావో లబ్భతీతి ‘‘అపుబ్బం అచరిమం ఏకచిత్తక్ఖణికా’’తి వుత్తం. తయిదం పాళియం తత్థ తత్థ ‘‘తస్మిం సమయే’’తి ఆగతవచనేన విఞ్ఞాయతి, బోజ్ఝఙ్గానం పన నానాసభావత్తా ‘‘నానాలక్ఖణా’’తి వుత్తం.

సీలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.