౮-౯. పఠమగిఞ్జకావసథసుత్తాదివణ్ణనా

౧౦౦౪-౫. ద్వే గామా ద్విన్నం ఞాతీనం గామాతి కత్వా. ఞాతికేతి ఏవంలద్ధనామే ఏకస్మిం గామకే. గిఞ్జకావసథేతి గిఞ్జకా వుచ్చన్తి ఇట్ఠకా, గిఞ్జకాహి ఏవ కతో ఆవసథో, తస్మిం. సో కిర ఆవాసో యథా సుధాహి పరికమ్మేన పయోజనం నత్థి, ఏవం ఇట్ఠకాహి ఏవ చినిత్వా కతో. తేన వుత్తం ‘‘ఇట్ఠకామయే ఆవసథే’’తి. తులాథమ్భద్వారబన్ధకవాటఫలకాని పన దారుమయా ఏవ. ఓరం వుచ్చతి కామధాతు, పచ్చయభావేన తం ఓరం భజన్తీతి ఓరమ్భాగియాని, ఓరమ్భాగస్స వా హితాని ఓరమ్భాగియాని. తేనాహ ‘‘హేట్ఠాభాగియాన’’న్తిఆది. తీహి మగ్గేహీతి హేట్ఠిమేహి తీహి మగ్గేహి. తేహి పహాతబ్బతాయ హి తేసం సఞ్ఞోజనానం ఓరమ్భాగియతా, ఓరం భఞ్జియాని వా ఓరమ్భాగియాని వుత్తాని నిరుత్తినయేన. ఇదాని బ్యతిరేకముఖేన నేసం ఓరమ్భాగియభావం విభావేతుం ‘‘తత్థా’’తిఆది వుత్తం. విక్ఖమ్భితాని సమత్థతావిఘాతేన పుథుజ్జనానం, సముచ్ఛిన్నాని సబ్బసో అభావేన అరియానం రూపారూపభవూపపత్తియా విబన్ధనాయ న హోన్తీతి వుత్తం ‘‘అవిక్ఖమ్భితాని మగ్గేన వా అసముచ్ఛిన్నానీ’’తి. నిబ్బత్తివసేనాతి పటిసన్ధిగ్గహణవసేన గన్తుం న దేన్తి. మహగ్గతభవగామికమ్మాయూహనస్స విబన్ధనతో సక్కాయదిట్ఠిఆదీని తీణి సఞ్ఞోజనాని కామచ్ఛన్దబ్యాపాదా వియ మహగ్గతభవూపపత్తియా విసేసపచ్చయత్తా తత్థ మహగ్గతభవే నిబ్బత్తమ్పి తన్నిబ్బత్తిహేతుకమ్మపరిక్ఖయే కామభవూపపత్తిపచ్చయతాయ మహగ్గతభవతో ఆనేత్వా ఇధేవ కామభవే ఏవ నిబ్బత్తాపేన్తి. తస్మా సబ్బానిపి పఞ్చపి సంయోజనాని ఓరమ్భాగియానేవ. పటిసన్ధివసేన అనాగమనసభావోతి పటిసన్ధిగ్గహణవసేన తస్మా లోకా ఇధ న ఆగమనసభావో. బుద్ధదస్సన-థేరదస్సన-ధమ్మస్సవనానం పన అత్థాయ అస్స ఆగమనం అనివారితం.

కదాచి ఉప్పత్తియా విరళాకారతా, పరియుట్ఠానమన్దతాయ అబహలతాతి ద్వేధాపి తనుభావో. అభిణ్హన్తి బహుసో. బహలబహలాతి తిబ్బతిబ్బా. యత్థ ఉప్పజ్జన్తి, తం సన్తానం మద్దన్తా ఫరన్తా సాధేన్తా అన్ధకారం కరోన్తా ఉప్పజ్జన్తి, ద్వీహి పన మగ్గేహి పహీనత్తా తనుకతనుకా మన్దమన్దా ఉప్పజ్జన్తి. పుత్తధీతరో హోన్తీతి ఇదం అకారణం. తథా హి అఙ్గపచ్చఙ్గపరామసనమత్తేనపి తే హోన్తి. ఇదన్తి ‘‘రాగదోసమోహానం తనుత్తా’’తి ఇదం వచనం. భవతనుకవసేనాతి అప్పకభవవసేన. తన్తి మహాసీవత్థేరస్స వచనం పటిక్ఖిత్తన్తి సమ్బన్ధో. యే భవా అరియానం లబ్భన్తి, తే పరిపుణ్ణలక్ఖణభవా ఏవ. యే న లబ్భన్తి, తత్థ కీదిసం తం భవతనుకం. తస్మా ఉభయథాపి భవతనుకస్స అసమ్భవో ఏవాతి దస్సేతుం ‘‘సోతాపన్నస్సా’’తిఆది వుత్తం. అట్ఠమే భవే భవతనుకం నత్థి అట్ఠమస్సేవ భవస్స సబ్బస్సేవ అభావతో. సేసేసుపి ఏసేవ నయో.

కామావచరలోకం సన్ధాయ వుత్తం ఇతరస్స లోకస్స వసేన తథా వత్తుం అసక్కుణేయ్యత్తా. యో హి సకదాగామీ దేవమనుస్సలోకేసు వోమిస్సకవసేన నిబ్బత్తతి, సోపి కామభవవసేనేవ పరిచ్ఛిన్దితబ్బో. భగవతా చ కామలోకే ఠత్వా – ‘‘సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా’’తి వుత్తం. ఇమం లోకం ఆగన్త్వాతి చ ఇమినా పఞ్చసు సకదాగామీసు చత్తారో వజ్జేత్వా ఏకోవ గహితో. ఏకచ్చో హి ఇధ సకదాగామిఫలం పత్వా ఇధేవ పరినిబ్బాయతి, ఏకచ్చో ఇధ పత్వా దేవలోకే పరినిబ్బాయతి, ఏకచ్చో దేవలోకే పత్వా తత్థేవ పరినిబ్బాయతి, ఏకచ్చో దేవలోకే పత్వా ఇధూపపజ్జిత్వా పరినిబ్బాయతి, ఇమే చత్తారో ఇధ న లబ్భన్తి. యో పన ఇధ పత్వా దేవలోకే యావతాయుకం వసిత్వా పున ఇధూపపజ్జిత్వా పరినిబ్బాయతి, అయమిధ అధిప్పేతో. అట్ఠకథాయం పన ‘‘ఇమం లోకన్తి కామభవో అధిప్పేతో’’తి ఇమమత్థం విభావేతుం ‘‘సచే హీ’’తిఆదినా అఞ్ఞంయేవ చతుక్కం దస్సితం.

చతూసు…పే… సభావోతి అత్థో అపాయగమనీయానం పాపధమ్మానం సబ్బసో పహీనత్తా. ధమ్మనియామేనాతి మగ్గధమ్మనియామేన నియతో ఉపరిమగ్గాధిగమస్స అవస్సంభావిభావతో. తేనాహ ‘‘సమ్బోధిపరాయణో’’తి. తేసం తేసం ఞాణగతిన్తి తేసం తేసం సత్తానం ‘‘అసుకో సోతాపన్నో, అసుకో సకదాగామీ’’తిఆదినా తంతంఞాణాధిగమనం ఞాణూపపత్తిం. ఞాణాభిసమ్పరాయన్తి తతో పరమ్పి – ‘‘నియతో సమ్బోధిపరాయణో సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సతీ’’తిఆదినా ఞాణసహితం ఉపపత్తిపచ్చయభవం. ఓలోకేన్తస్స ఞాణచక్ఖునా అపేక్ఖన్తస్స. కేవలం కాయకిలమథోవ, న తేన కాచి పరేసం అత్థసిద్ధీతి అధిప్పాయో. చిత్తవిహేసా చిత్తఖేదో, సా కిలేసూపసంహితత్తా బుద్ధానం నత్థి.

ఆదిస్సతి ఆలోకీయతి అత్తా ఏతేనాతి ఆదాసం, ధమ్మభూతం ఆదాసం ధమ్మాదాసం, అరియమగ్గఞాణస్సేతం అధివచనం. తేన హి అరియసావకో చతూసు అరియసచ్చేసు విద్ధస్తసమ్మోహత్తా అత్తానం యాథావతో ఞత్వా యాథావతో బ్యాకరేయ్య, తప్పకాసనతో పన ధమ్మపరియాయస్స సుత్తస్స ధమ్మాదాసతా వేదితబ్బాతి. యేన ధమ్మాదాసేనాతి ఇధ పన మగ్గధమ్మమేవ వదతి. సేసం ఉత్తానత్థత్తా సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

వేళుద్వారవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.