౨. రాజకారామవగ్గో
౧. సహస్సభిక్ఖునిసఙ్ఘసుత్తవణ్ణనా
౧౦౦౭. ధమ్మికత్తా దేసవాసీహి అనుకమ్పితో రాజాతి రాజకో, తస్స ఆరామో రాజకారామో, తస్మిం. భూమిసీసం సేట్ఠప్పదేసో, యత్థ వసన్తో లాభగ్గయసగ్గప్పత్తో హోతీతి తేసం అధిప్పాయో.
వారాపేహీతి పటిసేధేహి. యుజ్ఝాపేతున్తి కలహం కారాపేతుం. పున ఆగచ్ఛన్తాతి అపరస్మిం సంవచ్ఛరే ఆగచ్ఛన్తా. ఉబ్బట్టేత్వాతి మహతీ వీచియో ఉబ్బట్టేత్వా. యథా తస్స సకలమేవ రట్ఠం ఏకోదకీభూతం హోతి, ఏవం కత్వా సముద్దమేవ జాతం. తేన వుత్తం ‘‘సముద్దమేవ అకంసూ’’తి.
ఇసీనమన్తరం కత్వాతి ఇసీనం కారణం కత్వా, ఇసీనం హేతూతి అత్థో, ఇసీనం వా అన్తరభేదం కత్వా. తథా లోకే కోలాహలస్స పత్థటతం విభావేన్తో భగవా ‘‘మే సుత’’న్తి ఆహ పచ్చక్ఖతో జానమ్పి. ఉచ్ఛిన్నోతి కులచ్ఛేదేన ఉచ్ఛిన్నో. న కేవలం సయమేవ, అథ ఖో సహ రట్ఠేహి. విభవన్తి వినాసం ఉపగతో.
తం సన్ధాయేతం వుత్తన్తి తం యథావుత్తం పసేనదినా కోసలరాజేన కారితం విహారం సన్ధాయ ఏతం ‘‘రాజకారామే’’తి వుత్తం.
౨-౩. బ్రాహ్మణసుత్తాదివణ్ణనా
౧౦౦౮-౯. ఉదయగామినిన్తి ఆరమ్భతో పట్ఠాయ సమ్పత్తిఆవహం.
౪. దుగ్గతిభయసుత్తవణ్ణనా
౧౦౧౦. దుట్ఠా గతి నిప్ఫత్తి దుగ్గతి, దుగ్గతభావో దాలిద్దియం, తదేవ భయం, తం సబ్బం అనవసేసం వా దుగ్గతిభయం దలిద్దభయం. సమ్మదేవ అతిక్కన్తోతి సమతిక్కన్తో.
౬. పఠమమిత్తామచ్చసుత్తవణ్ణనా
౧౦౧౨. వోహారమిత్తాతి తంతందానగ్గహణవసేన వోహారకా మిత్తా. ఆమన్తనపటిమన్తనఇరియాపథాదీసుపీతి ఆలాపసల్లాపగమననిసజ్జాదిఅత్థసంవిధానాదీసు. ఏకతో పవత్తకిచ్చాతి సహ పవత్తకత్తబ్బా. అమా సహ భవన్తీతి అమచ్చా. ‘‘అమ్హాకం ఇమే’’తి ఞాయన్తీతి ఞాతీ, ఆవాహవివాహసమ్బద్ధా. తేనాహ ‘‘సస్సుససురపక్ఖికా’’తి. యోనిసమ్బన్ధా వా సాలోహితా. తేనాహ ‘‘భాతిభగినిమాతులాదయో’’తి.
౭. దుతియమిత్తామచ్చసుత్తవణ్ణనా
౧౦౧౩. కిస్మిఞ్చి కస్సచి చ తథా తథా ఉప్పన్నస్స పసాదస్స అఞ్ఞథాభావో పసాదఞ్ఞథత్తం. భూతసఙ్ఘాతస్స ఘనఆదికస్స అఞ్ఞథాభావో భావఞ్ఞథత్తం. నిరయాదిగతిఅన్తరఉపపత్తి గతిఅఞ్ఞథత్తం. సభావధమ్మానం కక్ఖళఫుసనాదిలక్ఖణస్స అఞ్ఞథాభావో లక్ఖణఞ్ఞథత్తం. ‘‘ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏవం వుత్తం అఞ్ఞథత్తం విపరిణామఞ్ఞథత్తం. లక్ఖణఞ్ఞథత్తం న లబ్భతి. తేనాహ ‘‘లక్ఖణం పన న విగచ్ఛతీ’’తి, సేసం లబ్భతీతి. పథవీధాతుయాతి ససమ్భారపథవీధాతుయా. ఆపోధాతుయాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. పురిమభావోతి ఘనకఠినభావో. భావఞ్ఞథత్తం రసఞ్ఞథత్తసభావో. గతిఅఞ్ఞథత్తం ఉగ్గతూపపత్తి. తేనాహ ‘‘తఞ్హి అరియసావకస్స నత్థీ’’తి. పసాదఞ్ఞథత్తమ్పి నత్థియేవ అరియసావకస్స.
రాజకారామవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.