౯-౧౦. పఞ్చకఙ్గసుత్తాదివణ్ణనా

౨౬౭-౨౬౮. దణ్డముగ్గరం అగ్గసోణ్డముగ్గరం. కాళసుత్తపక్ఖిపనం కాళసుత్తనాళి. వాసిఆదీని పఞ్చ అఙ్గాని అస్సాతి పఞ్చకఙ్గో. వత్థువిజ్జాయ వుత్తవిధినా కత్తబ్బనిస్సయాని ఠపేతీతి థపతి. పణ్డితఉదాయిత్థేరో, న లాళుదాయిత్థేరో. ద్వేపానన్దాతి అట్ఠకథాయ పదుద్ధారో కతో – ‘‘ద్వేపి మయా ఆనన్దా’’తి పన పాళియం. పసాదకాయసన్నిస్సితా కాయికా, చేతోసన్నిస్సితా చేతసికా. ఆధిపచ్చట్ఠేన సుఖమేవ ఇన్ద్రియన్తి సుఖిన్ద్రియం. ఉపవిచారవసేనాతి రూపాదీని ఉపేచ్చ విచరణవసేన. అతీతే ఆరమ్మణే. పచ్చుప్పన్నేతి అద్ధాపచ్చుప్పన్నే. ఏవం అట్ఠాధికం సతం అట్ఠసతం.

పాటియేక్కో అనుసన్ధీతి పుచ్ఛానుసన్ధిఆదీహి విసుం తేహి అసమ్మిస్సో ఏకో అనుసన్ధి. ఏకాపి వేదనా కథితా ‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో’’తి ఆహరిత్వా ‘‘ఫస్సపచ్చయా వేదనా’’తి. యస్మా భగవా చతుత్థజ్ఝానుపేక్ఖావేదనం వత్వా – ‘‘అత్థానన్ద, ఏతస్మా సుఖా అఞ్ఞం సుఖ’’న్తిఆదిం వదన్తో థపతినో వాదం ఉపత్థమ్భేతి నామ. తేన హి ఉపేక్ఖావేదనా ‘‘సుఖ’’న్తేవ వుత్తా సన్తసభావత్తా. అభిక్కన్తతరన్తి అతివియ కన్తతరం మనోరమతరం. తేనాహ ‘‘సున్దరతర’’న్తి. పణీతతరన్తి పధానభావం నీతతాయ ఉళారతరం. తేనాహ ‘‘అతప్పకతర’’న్తి. సుఖన్తి వుత్తా పటిపక్ఖస్స సుట్ఠు ఖాదనేన, సుకరం ఓకాసదానమస్సాతి వా. నిరోధో సుఖం నామ సబ్బసో ఉదయబ్బయాభావతో. తేనాహ ‘‘నిద్దుక్ఖభావసఙ్ఖాతేన సుఖట్ఠేనా’’తి.

సుఖస్మింయేవాతి సుఖమిచ్చేవ పఞ్ఞపేతి. నిరోధసమాపత్తిం సీసం కత్వాతి నిరోధసమాపత్తిదేసనాయ సీసం ఉత్తమం కత్వా. దేసనాయ ఉద్దేసాధిముత్తే ఉట్ఠాపేత్వా విత్థారితత్తా ‘‘నేయ్యపుగ్గలస్స వసేనా’’తి వుత్తం. దసమం అనన్తరసుత్తే వుత్తనయత్తా ఉత్తానత్థమేవ.

పఞ్చకఙ్గసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

రహోగతవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.