౨. సనిదానసుత్తవణ్ణనా

౯౬. భావనపుంసకమేతం ‘‘విసమం చన్దిమసూరియా పరివత్తన్తీ’’తిఆదీసు (అ. ని. ౪.౭౦) వియ. సనిదానన్తి అత్తనో ఫలం నిదదాతీతి నిదానం, కారణన్తి ఆహ ‘‘సనిదానో సప్పచ్చయో’’తి. కామపటిసంయుత్తోతి కామరాగసఙ్ఖాతేన కామేన పటిసంయుత్తో వా కామపటిబద్ధో వా. తక్కేతీతి తక్కో. అభూతకారం సమారోపేత్వా కప్పేతీతి సఙ్కప్పో. ఆరమ్మణే చిత్తం అప్పేతీతి అప్పనా. విసేసేన అప్పేతీతి బ్యప్పనా. ఆరమ్మణే చిత్తం అభినిరోపేన్తం వియ పవత్తతీతి చేతసో అభినిరోపనా. మిచ్ఛా విపరీతో పాపకో సఙ్కప్పోతి మిచ్ఛాసఙ్కప్పో. అఞ్ఞేసు చ కామపటిసంయుత్తేసు విజ్జమానేసు వితక్కో ఏవ కామధాతుసద్దేన నిరుళ్హో దట్ఠబ్బో వితక్కస్స కామపసఙ్గప్పత్తిసాతిసయత్తా. ఏస నయో బ్యాపాదధాతుఆదీసుపి. సబ్బేపి అకుసలా ధమ్మా కామధాతు హీనజ్ఝాసయేహి కామేతబ్బధాతుభావతో.

కిలేసకామస్స ఆరమ్మణభావత్తా సబ్బాకుసలసంగాహికాయ కామధాతుయా ఇతరా ద్వే సఙ్గహేత్వా కథనం సబ్బసఙ్గాహికా. తిస్సన్నం ధాతూనం అఞ్ఞమఞ్ఞం అసఙ్కరతో కథా అసమ్భిన్నా. ఇమం కామావచరసఞ్ఞితం కామవితక్కసఞ్ఞితఞ్చ కామధాతుం. పటిచ్చాతి పచ్చయభూతం లభిత్వా. తీహి కారణేహీతి తీహి సారభూతేహి కారణేహి.

బ్యాపాదవితక్కో బ్యాపాదో ఉత్తరపదలోపేన, సో ఏవ నిజ్జీవట్ఠేన సభావధారణట్ఠేన ధాతూతి బ్యాపాదధాతు. బ్యాపజ్జతి చిత్తం ఏతేనాతి బ్యాపాదో, దోసో. బ్యాపాదోపి ధాతూతి యోజనా. సహజాతపచ్చయాదివసేనాతి సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయసమ్పయుత్తఅత్థిఅవిగతపచ్చయవసేన. విసేసేన హి పరస్స అత్తనో చ దుక్ఖాపనం విహింసా, సా ఏవ ధాతు, అత్థతో రోసనా పరూపఘాతో, తథా పవత్తో వా దోససహగతచిత్తుప్పాదో.

తిణగహనే అరఞ్ఞేతి తిణేహి గహనభూతే అరఞ్ఞే. అనయబ్యసనన్తి అపాయబ్యసనం, పరిహరణూపాయరహితం విపత్తిన్తి వా అత్థో. అవడ్ఢిం వినాసన్తి అవడ్ఢిఞ్చేవ వినాసఞ్చాతి వదన్తి సబ్బసో వడ్ఢిరహితం. సుక్ఖతిణదాయో వియ ఆరమ్మణం కిలేసగ్గిసంవద్ధనట్ఠేన. తిణుక్కా వియ అకుసలసఞ్ఞా అనుదహనట్ఠేన. తిణకట్ఠ…పే… సత్తా అనయబ్యసనాపత్తితో. ‘‘ఇమే సత్తా’’తి హి అయోనిసో పటిపజ్జమానా అధిప్పేతా. తేనాహ ‘‘యథా సుక్ఖతిణదాయే’’తిఆది.

సమతాభావతో సమతావిరోధతో విసమతాహేతుతో చ విసమా రాగాదయోతి ఆహ ‘‘రాగవిసమాదీని అనుగత’’న్తి. ఇచ్ఛితబ్బా అవస్సంభావినిభావేన.

సంకిలేసతో నిక్ఖమనట్ఠేన నేక్ఖమ్మో, సో ఏవ నిజ్జీవట్ఠేన ధాతూతి నేక్ఖమ్మధాతు. స్వాయం నేక్ఖమ్మసద్దో పబ్బజ్జాదీసు కుసలవితక్కే చ నిరుళ్హోతి ఆహ ‘‘నేక్ఖమ్మవితక్కోపి నేక్ఖమ్మధాతూ’’తి. ఇతరాపి ద్వే ధాతుయోతి అబ్యాపాదఅవిహింసాధాతుయో వదతి. విసుం దీపేతబ్బా సరూపేన ఆగతత్తా. వితక్కాదయోతి నేక్ఖమ్మసఙ్కప్పచ్ఛన్దపరిళాహపరియేసనా. యథానురూపం అత్తనో అత్తనో పచ్చయానురూపం. కథం పనేత్థ కుసలధమ్మేసు పరిళాహో వుత్తోతి? సఙ్ఖారపరిళాహమత్తం సన్ధాయేతం వుత్తం, సోళససు ఆకారేసు దుక్ఖసచ్చే సన్తాపట్ఠో వియ వుత్తో, యస్స విగమేన అరహతో సీతిభావప్పత్తి వుచ్చతి.

సయం న బ్యాపజ్జతి, తేన వా తంసమఙ్గీపుగ్గలో న కిఞ్చి బ్యాపాదేతీతి అబ్యాపాదో, విహింసాయ వుత్తవిపరియాయేహి సా వేదితబ్బా. హితేసిభావేన మిజ్జతి సినియ్హతీతి మిత్తో, మిత్తస్స ఏసాతి మేత్తి, అబ్యాపాదో. మేత్తాయనాతి మేత్తాకారణం, మేత్తాయ వా అయనా పవత్తనా. మేత్తాయితత్తన్తి మేత్తాయితస్స మేత్తాయ పవత్తస్స భావో. మేత్తాచేతోవిముత్తీతి మేత్తాయనవసేన పవత్తో చిత్తసమాధి. సేసం వుత్తనయమేవ.

సనిదానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.