౧. సత్తధాతుసుత్తవణ్ణనా

౯౫. ఆభాతీతి ఆభా, ఆలోకభావేన నిప్ఫజ్జతి, ఉపట్ఠాతీతి వా అత్థో. సో ఏవ నిజ్జీవట్ఠేన ధాతూతి ఆభాధాతు. ఆలోకస్సాతి ఆలోకకసిణస్స. సుట్ఠు, సోభనం వా భాతీతి సుభం. కసిణసహచరణతో ఝానం సుభం. సేసం వుత్తనయమేవ. సుపరిసుద్ధవణ్ణం కసిణం. ఆకాసానఞ్చాదయోపి సుభారమ్మణం ఏవాతి కేచి. దేసనం నిట్ఠాపేసీతి దేసనం ఉద్దేసమత్తే ఏవ ఠపేసి. పాళియం ‘‘అన్ధకారం పటిచ్చ పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏత్థాపి ఆరమ్మణమేవ గహితం, తథా ‘‘అయం ధాతు అసుభం పటిచ్చ పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏత్థాపి. యథా హి ఇధ సువణ్ణం కసిణం సుభన్తి అధిప్పేతం, ఏవం దుబ్బణ్ణం అసుభన్తి.

అన్ధకారం పటిచ్చాతి అన్ధకారం పటిచ్ఛాదకపచ్చయం పటిచ్చ. పఞ్ఞాయతీతి పాకటో హోతి. తేనాహ ‘‘అన్ధకారో హీ’’తిఆది. ఆలోకోపి, అన్ధకారేన పరిచ్ఛిన్నో హోతీతి యోజనా. అన్ధకారో తావ ఆలోకేన పరిచ్ఛిన్నో హోతు ‘‘యత్థ ఆలోకో నత్థి, తత్థ అన్ధకారో’’తి ఆలోకో కథం అన్ధకారేన పరిచ్ఛిన్నో హోతీతి ఆహ ‘‘అన్ధకారేన హి సో పాకటో హోతీ’’తి. పరిచ్ఛేదలేఖాయ వియ చిత్తరూపం అన్ధకారేన హి పరితో పరిచ్ఛిన్నో హుత్వా పఞ్ఞాయతి, యథా తం ఛాయాయ ఆతపో. ఏసేవ నయోతి అసుభసుభానం అఞ్ఞమఞ్ఞపరిచ్ఛిన్నతం అతిదిసిత్వా తత్థ అధిప్పేతమేవ దస్సేన్తో ‘‘అసుభే సతి సుభం పఞ్ఞాయతీ’’తి ఆహ. ఏవమాహాతి ‘‘అసుభం పటిచ్చ సుభం పఞ్ఞాయతీ’’తి అవోచ. ‘‘రూపీ రూపాని పస్సతీ’’తిఆదీసు వియ ఉత్తరపదలోపేనాయం నిద్దేసోతి ఆహ ‘‘రూపం పటిచ్చాతి రూపావచరసమాపత్తిం పటిచ్చా’’తి. తాయ హి సతి అధిగతాయ. రూపసమతిక్కమా వా హోతీతి సభావారమ్మణానం రూపజ్ఝానానం సమతిక్కమా ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తి నామ హోతీతి అత్థో. ఏసేవ నయోతి ఇమినా ‘‘ఆకాసానఞ్చాయతనసమతిక్కమా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తి నామ హోతీ’’తిఆదినా ద్వేపి పకారే అతిదిసతి. పటిసఙ్ఖాతి పటిసఙ్ఖాఞాణేన. అప్పవత్తిన్తి యథాపరిచ్ఛిన్నకాలం అప్పవత్తనం. ఏతేన ఖణనిరోధాదిం పటిక్ఖిపతి.

కథం సమాపత్తి పత్తబ్బాతి ఇమాసు సత్తసు ధాతూసు కా పకారా సఞ్ఞాసమాపత్తి నానా హుత్వా సమాపజ్జితబ్బా. తేనాహ ‘‘కీదిసా సమాపత్తియో’’తిఆది. సఞ్ఞాయ అత్థిభావేనాతి పటుకిచ్చాయ సఞ్ఞాయ అత్థిభావేన. సుఖుమసఙ్ఖారానం తత్థ సమాపత్తియం అవసిస్సతాయ. నిరోధోవాతి సఙ్ఖారానం నిరోధో ఏవ.

సత్తధాతుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.