౧. సురాపానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పిట్ఠాదీహి కతం మజ్జం సురాతి పిట్ఠపూవఓదనకిణ్ణసమ్భారేహి కతం మజ్జం సురాతి అత్థో. ఇదం వుత్తం హోతి – పిట్ఠసురా, పూవసురా, ఓదనసురా, కిణ్ణపక్ఖిత్తా, సమ్భారసంయుత్తాతి (పాచి. ౩౨౮) ఇమాని పఞ్చ సురా నామాతి. తత్థ పిట్ఠం భాజనే పక్ఖిపిత్వా తజ్జం ఉదకం దత్వా మద్దిత్వా కతా పిట్ఠసురా (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౩౨౬-౩౨౮). ఏవం సేసాసుపి. కిణ్ణాతి పన తస్సా సురాయ బీజం వుచ్చతి. యే ‘‘సురామోదకా’’తిపి వుచ్చన్తి, తే పక్ఖిపిత్వా కతా కిణ్ణపక్ఖిత్తా. హరీతకిసాసపాదినానాసమ్భారేహి సంయోజితా సమ్భారసంయుత్తా.

పుప్ఫాదీహి కతో ఆసవో మేరయన్తి పుప్ఫఫలమధుగుళసమ్భారేహి కతో చిరపరివాసితో మేరయన్తి అత్థో. ఇదం వుత్తం హోతి – పుప్ఫాసవో, ఫలాసవో, మధ్వాసవో, గుళాసవో, సమ్భారసంయుత్తోతి పఞ్చమేరయం నామాతి. తత్థ మధుకతాలనాళికేరాది పుప్ఫరసో చిరపరివాసితో పుప్ఫాసవో. పనసాదిఫలరసో ఫలాసవో. ముద్దికారసో మధ్వాసవో. సమన్తపాసాదికాయం పన ‘‘ఫలాసవో నామ ముద్దికాఫలాదీని మద్దిత్వా తేసం రసేన కతో. మధ్వాసవో నామ ముద్దికానం జాతిరసేన కతో, మక్ఖికామధునాపి కరీయతీతి వదన్తీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౩౨౮) వుత్తం. ఉచ్ఛురసో గుళాసవో. హరీతకామలకకటుకభణ్డాదినానాసమ్భారానం రసో చిరపరివాసితో సమ్భారసంయుత్తో. ఏత్థ చ సురాయ, మేరయస్స చ సమానేపి సమ్భారసంయోగే మద్దిత్వా కతా సురా, చిరపరివాసితమత్తేన మేరయన్తి ఏవమిమేసం నానాకరణం దట్ఠబ్బం. బీజతో పట్ఠాయాతి సమ్భారే పటియాదేత్వా చాటియం పక్ఖిత్తకాలతో చేవ తాలనాళికేరాదీనం పుప్ఫరసస్స అభినవకాలతో చ పట్ఠాయ.

లోణసోవీరకం వా సుత్తం వాతి ఇమే ద్వే అనేకేహి భేసజ్జేహి అభిసఙ్ఖతా ఆసవవిసేసా. వాసగ్గాహాపనత్థన్తి సుగన్ధభావగాహాపనత్థం. వత్థుం అజాననతాయ చేత్థ అచిత్తకతా వేదితబ్బా. అకుసలేనేవ పాతబ్బతాయ లోకవజ్జం. యం పనేత్థ వత్తబ్బం సియా, తం సబ్బం పఠమపారాజికవణ్ణనాయ వుత్తనయమేవ.

సురాపానసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.