౯. పణీతభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘పణీతభోజనానీ’’తి ఇదం మజ్ఝే పదలోపం కత్వా నిద్దిట్ఠన్తి ఆహ ‘‘పణీతసంసట్ఠానీ’’తిఆది. సబ్బోపి ‘‘ఓదకో’’తి వుత్తలక్ఖణో మచ్ఛోతి ‘‘మచ్ఛో నామ ఓదకో వుచ్చతీ’’తి (పాచి. ౨౬౦) ఏవం విభఙ్గే వుత్తలక్ఖణో, సబ్బోపి మచ్ఛో ఏవ. యో కోచి ఉదకే జాతో మచ్ఛో నామాతి వుత్తం హోతి. మహానామసిక్ఖాపదేనాతి –

‘‘అగిలానేన భిక్ఖునా చతుమాసపచ్చయపవారణా సాదితబ్బా అఞ్ఞత్ర పునపవారణాయ అఞ్ఞత్ర నిచ్చపవారణాయ. తతో చే ఉత్తరి సాదియేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి –

ఇమినా సిక్ఖాపదేన (పాచి. ౩౦౬). ఏత్థ హి సఙ్ఘవసేన గిలానపచ్చయపవారణాయ పవారితట్ఠానే సచే తత్థ రత్తీహి వా భేసజ్జేహి వా పరిచ్ఛేదో కతో హోతి ‘‘ఏత్తికాయేవ రత్తియో, ఏత్తకాని వా భేసజ్జాని విఞ్ఞాపేతబ్బానీ’’తి, తతో రత్తిపరియన్తతో వా భేసజ్జపరియన్తతో వా ఉత్తరి నభేసజ్జకరణీయేన వా భేసజ్జం, అఞ్ఞభేసజ్జకరణీయేన వా అఞ్ఞం భేసజ్జం విఞ్ఞాపేన్తస్స పాచిత్తియం వుత్తం. తస్మా అగిలానో గిలానసఞ్ఞీపి హుత్వా పఞ్చ భేసజ్జాని విఞ్ఞాపేన్తో నభేసజ్జకరణీయేన భేసజ్జం విఞ్ఞాపేన్తో నామ హోతీతి ‘‘మహానామసిక్ఖాపదేన కారేతబ్బో’’తి వుత్తం.

యో పన నభేసజ్జత్థాయ విఞ్ఞాపేతి, అథ ఖో కేవలం అత్తనో భుఞ్జనత్థాయ, సో సూపోదనవిఞ్ఞత్తియాయేవ కారేతబ్బో. వుత్తఞ్హేతం సమన్తపాసాదికాయం ‘‘సుద్ధాని సప్పిఆదీని విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జన్తో పాచిత్తియం నాపజ్జతి, సేఖియేసు సూపోదనవిఞ్ఞత్తిదుక్కటం ఆపజ్జతీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౨౫౯). సూపోదనవిఞ్ఞత్తియా కారేతబ్బోతి ‘‘న సూపం వా ఓదనం వా అగిలానో’’తిఆదినా (పాచి. ౬౧౩) సిక్ఖాపదేన కారేతబ్బో, దుక్కటేన కారేతబ్బోతి వుత్తం హోతి. ఇమినాతి ఇమినా పణీతభోజనసిక్ఖాపదేన.

‘‘సప్పిభత్తం దేహీ’’తి వుత్తే కిం హోతీతి ఆహ ‘‘సప్పిభత్తం ‘దేహీ’తి వుత్తే పనా’’తిఆది. సూపోదనవిఞ్ఞత్తియా దుక్కటమేవ హోతీతి సమ్బన్ధో. కస్మాతి ఆహ ‘‘యస్మా’’తిఆది. అథ యథా ‘‘పణీతభోజనానీ’’తి, ఏవం ‘‘సప్పిభత్త’’న్తి ఇదమ్పి కస్మా న విఞ్ఞాయతీతి చే? అనేకన్తికత్తా. తథా హి ‘‘పణీతభోజనానీ’’తి వుత్తే ‘‘పణీతసంసట్ఠాని భోజనాని పణీతభోజనానీ’’తి అయమత్థో ఏకన్తతో పఞ్ఞాయతి, ‘‘సప్పిభత్త’’న్తి వుత్తే పన ‘‘సప్పిమయం భత్తం సప్పిభత్త’’న్తిపి విఞ్ఞాయమానత్తా ‘సప్పిసంసట్ఠం భత్తం సప్పిభత్త’’న్తి అయమత్థో న ఏకన్తతో పఞ్ఞాయతి. ఏస నయో ‘‘నవనీతభత్తం దేహీ’’తిఆదీసుపి.

పురిమనయేనేవాతి ‘‘భత్తం దత్వా సప్పిం కత్వా భుఞ్జా’’తి పురిమేనేవ నయేన. సచే పన ‘‘సప్పినా’’తి వుత్తే కేవలం సేసేసు నవనీతాదీసు అఞ్ఞతరేన దేతి, విసఙ్కేతమేవ హోతి. అనాపత్తీతి విసఙ్కేతత్తా సబ్బాహియేవ ఆపత్తీహి అనాపత్తి. ‘‘కిఞ్చాపి అనాపత్తి, అత్తనో పన పయోగేన నిబ్బత్తత్తా న భుఞ్జితబ్బ’’న్తి వదన్తి. కప్పియసప్పినాతి కప్పియమంససప్పినా. ఏస నయో అకప్పియసప్పినాతి ఏత్థాపి. కప్పియాకప్పియతా హి మంసానంయేవ, న సప్పిఆదీనం. ఠపేత్వా ఏకం మనుస్సవసాతేలం సబ్బేసం ఖీరదధిసప్పినవనీతవసాతేలేసు అకప్పియం నామ నత్థి.

పరిభోగేపి దుక్కటమేవ ఇధ అనధిప్పేతత్తాతి అధిప్పాయో. సచే అసతి అకప్పియసప్పిమ్హి పురిమనయేనేవ అకప్పియనవనీతాదీని దేతి ‘‘సప్పిం కత్వా భుఞ్జా’’తి, అకప్పియసప్పినావ దిన్నం హోతి. యథా చ ‘‘కప్పియసప్పినా దేహీ’’తి వుత్తే అకప్పియసప్పినా దేతి, విసఙ్కేతం, ఏవం ‘‘‘అకప్పియసప్పినా’తి వుత్తే కప్పియసప్పినా దేతీ’’తి ఏత్థాపి పటిపాటియా ఏకమేకం విత్థారేత్వా వుచ్చమానేపి అయమేవత్థో వత్తబ్బో సియా, సో చ సఙ్ఖేపేనపి సక్కా విఞ్ఞాతున్తి విత్థారనయం హిత్వా ఇమినావ నయేన సబ్బపదేసు వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి వుత్తం. అయఞ్హేత్థ సఙ్ఖేపత్థో – యేన యేన విఞ్ఞత్తి హోతి, తస్మిం వా తస్స మూలే వా లద్ధే తం తం లద్ధమేవ హోతి. సచే పన అఞ్ఞం పాళియా ఆగతం వా అనాగతం వా దేతి, విసఙ్కేతన్తి. నానాట్ఠానే వాతి తస్మింయేవ ఘరే సప్పిం, ఇతరస్మిం నవనీతన్తిఆదినా నానాట్ఠానే వా.

పణీతభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.