౨. అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

యమత్థన్తి ‘‘త్వం కిర దుక్కటాపత్తిం ఆపన్నో’’తిఆదికం యం కిఞ్చి అత్థం. తతో అఞ్ఞన్తి పుచ్ఛితత్థతో అఞ్ఞమత్థం. అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణస్సాతి వినయధరేన యం వచనం దోసపుచ్ఛనత్థం వుత్తం, తతో అఞ్ఞేన వచనేన పటిచ్ఛాదనస్స. పటిచ్ఛాదనత్థోపి హి చరసద్దో హోతి అనేకత్థత్తా ధాతూనం. వుత్తన్తి పాళియం వుత్తం.

సావసేసం ఆపత్తిం ఆపన్నోతి ఏత్థ ఠపేత్వా పారాజికం సేసా సావసేసాపత్తి నామ, తం ఆపన్నో. అనుయుఞ్జియమానోతి ‘‘కిం, ఆవుసో, ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి పుచ్ఛియమానో. అఞ్ఞేన వచనేనాతి ‘‘కో ఆపన్నో? కిం ఆపన్నో? కిస్మిం ఆపన్నో? కథం ఆపన్నో? కం భణథ? కిం భణథా’’తి అఞ్ఞేన వచనేన. అఞ్ఞన్తి ‘‘కిం త్వం ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తిఆదికం అనుయుఞ్జకవచనం. తథా తథా విక్ఖిపతీతి తేన తేన పకారేన విక్ఖిపతి. కిం వుత్తం హోతి? సో (పాచి. అట్ఠ. ౯౪) కిఞ్చి వీతిక్కమం దిస్వా ‘‘ఆవుసో, ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి సఙ్ఘమజ్ఝే ఆపత్తియా అనుయుఞ్జియమానో ‘‘కో ఆపన్నో’’తి వదతి. తతో ‘‘త్వ’’న్తి వుత్తే ‘‘అహం కిం ఆపన్నో’’తి వదతి. అథ ‘‘పాచిత్తియం వా దుక్కటం వా’’తి వుత్తే ‘‘అహం కిస్మిం ఆపన్నో’’తి వదతి. తతో ‘‘అముకస్మిం నామ వత్థుస్మి’’న్తి వుత్తే ‘‘అహం కథం ఆపన్నో, కిం కరోన్తో ఆపన్నోమ్హీ’’తి పుచ్ఛతి. అథ ‘‘ఇదం నామ కరోన్తో ఆపన్నో’’తి వుత్తే ‘‘కం భణథా’’తి వదతి. తతో ‘‘తం భణామా’’తి వుత్తే ‘‘కిం భణథా’’తి ఏవమనేకేహి పకారేహి విక్ఖిపతీతి వుత్తం హోతి.

యో పన భిక్ఖు సావసేసం ఆపత్తిం ఆపన్నో, తం న కథేతుకామో తుణ్హీభావేన విహేసేతీతి సమ్బన్ధో. విహేసేతీతి చిరనిసజ్జాచిరభాసనేహి పిట్ఠిఆగిలాయనతాలుసోసాదివసేన సఙ్ఘం విహేసేతి, పరిస్సమం తేసం కరోతీతి అత్థో. పరిస్సమో హి విహేసా నామ. అఞ్ఞవాదకకమ్మన్తి అఞ్ఞవాదకస్స భిక్ఖునో అఞ్ఞవాదకారోపనత్థం కాతబ్బం ఞత్తిదుతియకమ్మం. విహేసకకమ్మన్తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. తస్మిం సఙ్ఘేన కతేతి తస్మిం అఞ్ఞవాదకకమ్మే చ విహేసకకమ్మే చ సఙ్ఘేన ఞత్తిదుతియకమ్మవాచాయ కతే. తథా కరోన్తానన్తి తం పకారం కరోన్తానం, అఞ్ఞవాదకఞ్చ విహేసకఞ్చ కరోన్తానన్తి అత్థో.

‘‘విహేసకేతి అయమేత్థ అనుపఞ్ఞత్తీ’’తి అవచనఞ్చేత్థ ‘‘ఆపత్తికరా చ హోతి అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదాదీసు వియా’’తి (కఙ్ఖా. అట్ఠ. పఠమపారాజికవణ్ణనా) వుత్తత్తాయేవ పఞ్ఞాయతీతి కత్వా. ఏస నయో ఉపరి సిక్ఖాపదేసు. ధమ్మకమ్మే తికపాచిత్తియన్తి ధమ్మకమ్మే ధమ్మకమ్మసఞ్ఞివేమతికఅధమ్మకమ్మసఞ్ఞీనం వసేన తీణి పాచిత్తియాని. అధమ్మకమ్మే తికదుక్కటన్తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. అనారోపితేతి కమ్మవాచాయ అనారోపితే, అప్పతిట్ఠాపితేతి అత్థో. గేలఞ్ఞేనాతి యేన కథేతుం న సక్కోతి, ముఖే తాదిసేన బ్యాధినా. సఙ్ఘస్స భణ్డనాదీని భవిస్సన్తీతి సఙ్ఘమజ్ఝే కథితే తప్పచ్చయా సఙ్ఘస్స భణ్డనం వా కలహో వా విగ్గహో వా వివాదో వా సఙ్ఘభేదో వా సఙ్ఘరాజి వా భవిస్సన్తీతి ఇమినా వా అధిప్పాయేన న కథేన్తస్స. ఏత్థ చ అధమ్మేనాతి అభూతేన వత్థునా.

‘‘సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసానీ’’తి అవిసేసం అతిదిసిత్వా విసేసం దస్సేతుం ‘‘ఇదం పనా’’తిఆది వుత్తం. సియా కిరియం అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరన్తస్స. సియా అకిరియం తుణ్హీభావేన విహేసేన్తస్స.

అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.