౮. భూతారోచనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

నిప్పరియాయేనాతి ‘‘పఠమం ఝానం సమాపజ్జి’’న్తిఆదినా (పాచి. ౭౧) ఉజుకమేవ. పరియాయేన ఆరోచితన్తి ‘‘యో తే విహారే వసి, సో భిక్ఖు పఠమం ఝానం సమాపజ్జి, సమాపజ్జతి, సమాపన్నో’’తిఆదినా (పాచి. ౭౫) అఞ్ఞాపదేసేన భణితం. పరినిబ్బానకాలే (పాచి. అట్ఠ. ౭౭), పన అన్తరా వా అతికడ్ఢియమానేన ఉపసమ్పన్నస్స భూతం ఆరోచేతుం వట్టతి. అనతికడ్ఢియమానేనాపి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౭౭) తథారూపే కారణే సతి ఆరోచేతుం వట్టతియేవ. తేనేవ అఞ్ఞతరేన దహరభిక్ఖునా ఉపవదితో అఞ్ఞతరో థేరో ‘‘ఆవుసో, ఉపరిమగ్గత్థాయ వాయామం మా అకాసి, ఖీణాసవో తయా ఉపవదితో’’తి ఆహ. థేరేన చ ‘‘అత్థి తే, ఆవుసో, ఇమస్మిం సాసనే పతిట్ఠా’’తి పుట్ఠో దహరభిక్ఖు ‘‘ఆమ, భన్తే, సోతాపన్నో ఆహ’’న్తి అవోచ. ‘‘కారకో అయ’’న్తి ఞత్వాపి పటిపత్తియా అమోఘభావదస్సనేన సముత్తేజనాయ, సమ్పహంసనాయ చ అరియా అత్తానం పకాసేన్తియేవ. తేనాహ ‘‘తథారూపే కారణే సతి ఉపసమ్పన్నస్స ఆరోచయతో’’తి. సుతపరియత్తిసీలగుణం పన అనుపసమ్పన్నస్సపి ఆరోచేతుం వట్టతి. కస్మా న ఇధ ఉమ్మత్తకాదయో గహితాతి ఆహ ‘‘యస్మా పనా’’తిఆది. ఆదిసద్దేన ఖిత్తచిత్తవేదనాట్టానం గహణం. తస్మిం సతీతి ఉమ్మత్తకాదిభావే సతి. ఇధ న గహితాతి ఇమస్మిం సిక్ఖాపదే పదభాజనియం న గహితా. అచిత్తకన్తి పణ్ణత్తిజాననచిత్తాభావేన అచిత్తకం. కుసలాబ్యాకతచిత్తేహి ద్విచిత్త’’న్తి ఇదం ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదేన అరియపుగ్గలేయేవ సన్ధాయ వుత్తం. న హి పణ్ణత్తిం అజానన్తా ఝానలాభినో పుథుజ్జనా వత్థుమ్హి లోభవసేన అకుసలచిత్తేనాపి న ఆరోచేన్తీతి. దుక్ఖవేదనాయ వా అభావతో ‘‘ద్వివేదన’’న్తి ఇమస్స అనురూపం కత్వా ఏవం వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం.

భూతారోచనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.