౬. సుత్తవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఛబ్బిధం ఖోమసుత్తాదిన్తి ‘‘సుత్తం నామ ఛ సుత్తాని ఖోమం కప్పాసికం కోసేయ్యం కమ్బలం సాణం భఙ్గ’’న్తి (పారా. ౬౩౮) ఏవం వుత్తం ఛబ్బిధం ఖోమసుత్తాదిం. తత్థ ఖోమన్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౬౩౬-౩౮) ఖోమవాకేహి కతసుత్తం. కప్పాసికన్తి కప్పాసతో నిబ్బత్తం. కోసేయ్యన్తి కోసియంసూహి కన్తిత్వా కతసుత్తం. కమ్బలన్తి ఏళకలోమసుత్తం. సాణన్తి సాణవాకేన కతసుత్తం. భఙ్గన్తి పాటేక్కం వాకసుత్తమేవాతి ఏకే. పఞ్చహిపి మిస్సేత్వా కతసుత్తం పన ‘‘భఙ్గ’’న్తి వేదితబ్బం. తేసం అనులోమన్తి తేసం ఖోమాదీనం అనులోమం దుకూలం పత్తుణ్ణం సోమారపట్టం చీనపట్టం ఇద్ధిజం దేవదిన్నన్తి ఛబ్బిధం సుత్తం.

తురీతి వాయనూపకరణో ఏకో దణ్డో, వీతవీతట్ఠానం యత్థ సంహరిత్వా ఠపేన్తి. వేమన్తి వాయనూపకరణో ఏకో దణ్డో, సుత్తం పవేసేత్వా యేన ఆకోటేన్తో ఘనభావం సమ్పాదేన్తి. తస్స సబ్బప్పయోగేసు దుక్కటన్తి తన్తవాయస్స యే తే తురివేమసజ్జనాదికా పయోగా, తేసు సబ్బేసు పయోగేసు భిక్ఖుస్స దుక్కటం, తస్స తన్తవాయస్స పయోగే పయోగే భిక్ఖుస్స దుక్కటన్తి వుత్తం హోతి. తురిఆదీనం అభావే తేసం కరణత్థం వాసిఫరసుఆదీనం మగ్గననిసానరుక్ఖచ్ఛేదనాదిసబ్బప్పయోగేపి ఏసేవ నయో. తన్తూనం అత్తనో సన్తకత్తా వీతవీతట్ఠానం పటిలద్ధమేవ హోతీతి ఆహ ‘‘పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతీ’’తి, వికప్పనుపగపచ్ఛిమచీవరప్పమాణే వీతే నిస్సగ్గియం హోతీతి వుత్తం హోతి. తేనేవ వక్ఖతి ‘‘దీఘతో విదత్థిమత్తే, తిరియఞ్చ హత్థమత్తే వీతే నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి. ఏత్థ చ ‘‘ఇదం మే, భన్తే, చీవరం సామం సుత్తం విఞ్ఞాపేత్వా తన్తవాయేహి వాయాపితం నిస్సగ్గియ’’న్తి ఇమినా నయేన నిస్సజ్జనవిధానం వేదితబ్బం.

తేనేవాతి విఞ్ఞాపితతన్తవాయేనేవ. ఏవం ఇధ దుక్కటన్తి ఇధాపి తన్తవాయేనేవ దీఘతో విదత్థిమత్తే, తిరియం హత్థమత్తే వీతే దుక్కటన్తి అత్థో. అకప్పియసుత్తమయేతి విఞ్ఞాపితసుత్తమయే. ఇతరస్మిన్తి అవిఞ్ఞత్తిసుత్తమయే పరిచ్ఛేదే. తతో చే ఊనతరాతి వుత్తప్పమాణతో చే ఊనతరా, అన్తమసో (పారా. అట్ఠ. ౨.౬౩౬-౬౩౮) అచ్ఛిమణ్డలప్పమాణాపీతి అధిప్పాయో. కప్పియతన్తవాయేనపి అకప్పియసుత్తం వాయాపేన్తస్స యథా పుబ్బే నిస్సగ్గియం, ఏవమిధ దుక్కటం. తేనేవ కప్పియఞ్చ అకప్పియఞ్చ సుత్తం వాయాపేన్తస్స సచే పచ్ఛిమచీవరప్పమాణా వా ఊనకా వా అకప్పియసుత్తపరిచ్ఛేదా హోన్తి, తేసు పరిచ్ఛేదగణనాయ దుక్కటం. కప్పియసుత్తపరిచ్ఛేదేసు అనాపత్తి. అథ ఏకన్తరికేన వా సుత్తేన, దీఘతో వా కప్పియం తిరియం అకప్పియం కత్వా వీతం హోతి, పమాణయుత్తే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే దుక్కటం.

యది పన (పారా. అట్ఠ. ౨.౬౩౬-౬౩౮) ద్వే తన్తవాయా హోన్తి ఏకో కప్పియో ఏకో అకప్పియో, సుత్తఞ్చ అకప్పియం, తే చే వారేన వినన్తి, అకప్పియతన్తవాయేన వీతే పమాణయుత్తే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే పాచిత్తియం, ఊనతరే దుక్కటం. ఇతరేన వీతే ఉభయత్థ దుక్కటం. సచే ద్వేపి వేమం గహేత్వా ఏకతో వినన్తి, పమాణయుత్తే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే పాచిత్తియం. అథ సుత్తం కప్పియం, చీవరఞ్చ కేదారబద్ధాదీహి సపరిచ్ఛేదం, అకప్పియతన్తవాయేన వీతే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే దుక్కటం, ఇతరేన వీతే అనాపత్తి. సచే ద్వేపి ఏకతో వినన్తి, పమాణయుత్తే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే దుక్కటం. అథ సుత్తమ్పి కప్పియఞ్చ అకప్పియఞ్చ, తే చే వారేన వినన్తి, అకప్పియతన్తవాయేన అకప్పియసుత్తమయేసు పచ్ఛిమచీవరప్పమాణేసు పరిచ్ఛేదేసు వీతేసు పరిచ్ఛేదగణనాయ పాచిత్తియం, ఊనతరేసు కప్పియసుత్తమయేసు చ దుక్కటం. కప్పియతన్తవాయేన అకప్పియసుత్తమయేసు పమాణయుత్తేసు వా ఊనకేసు వా దుక్కటమేవ, కప్పియసుత్తమయేసు అనాపత్తి.

అథ ఏకన్తరికేన వా సుత్తేన, దీఘతో వా అకప్పియం తిరియం అకప్పియం కత్వా వినన్తి, ఉభోపి వా తే వేమం గహేత్వా ఏకతో వినన్తి, అపరిచ్ఛేదే చీవరే పమాణయుత్తే పరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదే దుక్కటం, సపరిచ్ఛేదే పరిచ్ఛేదవసేన దుక్కటాని. తేనాహ ‘‘ఏతేనేవ ఉపాయేనా’’తిఆది.

ఏత్థ చ తన్తవాయో తావ అఞ్ఞాతకఅప్పవారితతో విఞ్ఞత్తియా లద్ధో అకప్పియో, సేసో కప్పియో. సుత్తమ్పి సామం విఞ్ఞాపితం అకప్పియం, సేసం, ఞాతకాదివసేన ఉప్పన్నఞ్చ కప్పియన్తి వేదితబ్బం. తికపాచిత్తియన్తి వాయాపితే వాయాపితసఞ్ఞివేమతికఅవాయాపితసఞ్ఞీనం వసేన తీణి పాచిత్తియాని. చీవరత్థాయ విఞ్ఞాపితసుత్తన్తి సామం వా అఞ్ఞేన వా చీవరత్థాయ విఞ్ఞాపితసుత్తం. కిఞ్చాపి పాళియం ‘‘సామం సుత్తం విఞ్ఞాపేత్వా’’తి వుత్తం, తథాపి ఇధ ‘‘చీవరత్థాయ సామం విఞ్ఞాపితసుత్త’’న్తి అవత్వా కేవలం ‘‘చీవరత్థాయ విఞ్ఞాపితసుత్త’’న్తి అఙ్గేసు వుత్తత్తా అఞ్ఞేన చీవరత్థాయ విఞ్ఞాపితసుత్తమ్పి సఙ్గహం గచ్ఛతీతి వేదితబ్బం. అకప్పియవిఞ్ఞత్తియాతి ‘‘చీవరం మే, ఆవుసో, వాయథా’’తి ఏవంభూతాయ అకప్పియవిఞ్ఞత్తియా.

సుత్తవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.