౪. పురాణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘అమ్హాకమేవ ఞాతీ’’తి ఞాయతీతి ఞాతి, సావ ఞాతికా, న ఞాతికా అఞ్ఞాతికా, తాయ అఞ్ఞాతికాయ. తేనాహ ‘‘న ఞాతికాయా’’తి. మాతితో వా పితితో వాతి మాతిపక్ఖతో వా పితిపక్ఖతో వా. యావ సత్తమం యుగన్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౩-౫౦౫) యావ సత్తమస్స పురిసస్స, సత్తమాయ వా ఇత్థియా ఆయుప్పమాణం, యావ పితామహయుగం పితామహియుగం మాతామహయుగం మాతామహియుగన్తి వుత్తం హోతి. అథ వా యావ సత్తమం యుగన్తి యావ సత్తమద్వన్దన్తి అత్థో. యుగసద్దో చేత్థ ఏకసేసనయేన దట్ఠబ్బో ‘‘యుగో చ యుగో చ యుగా’’తి. ఏవఞ్హి తత్థ తత్థ ద్వన్దం గహితం హోతి. కేనచి ఆకారేన అసమ్బద్ధాయాతి భాతుభగినిభాగినేయ్యపుత్తపపుత్తాదీసు యేన కేనచి ఆకారేన అసమ్బద్ధాయ. పితా, పితుపితా, తస్స పితా, తస్సాపి పితాతి ఏవం యావ సత్తమా యుగా, పితా, పితుమాతా, తస్సా పితా చ మాతా చ భాతా చ భగినీ చ, పుత్తా చ, ధీతరో చాతి ఏవమ్పి ఉద్ధఞ్చ అధో చ యావ సత్తమా యుగా, పితా, పితుభాతా, పితుభగినీ, పితుపుత్తా, పితుధీతరో, తేసమ్పి పుత్తధీతుపరమ్పరాతి ఏవమ్పి యావ సత్తమా యుగా, మాతా, మాతుమాతా, తస్సా మాతా, తస్సాపి మాతాతి ఏవం యావ సత్తమా యుగా, మాతా, మాతుపితా, తస్స పితా చ మాతా చ భాతా చ భగినీ చ పుత్తా చ ధీతరో చాతి ఏవమ్పి ఉద్ధఞ్చ అధో చ యావ సత్తమా యుగా, మాతా, మాతుభాతా, మాతుభగినీ, మాతుపుత్తా, మాతుధీతరో, తేసమ్పి పుత్తధీతుపరమ్పరాతి ఏవమ్పి యావ సత్తమా యుగా, తావ నేవ మాతుసమ్బన్ధేన, న పితుసమ్బన్ధేన యా సమ్బద్ధా, సా ‘‘అఞ్ఞాతికా నామా’’తి వుత్తం హోతి.

సాకియానియో వియాతి పఞ్చసతమత్తా సాకియానియో వియ. నిదస్సనమత్తఞ్చేతం, తస్మా భిక్ఖుభావే ఠత్వా పరివత్తలిఙ్గా భిక్ఖునియోపి ఇధ సుద్ధభిక్ఖుసఙ్ఘే ‘‘ఉపసమ్పన్నా’’ ఇచ్చేవ వేదితబ్బా. ఉభతోసఙ్ఘే వాతి భిక్ఖునిసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థేన, భిక్ఖుసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థేనాతి ఏవం ఉభతోసఙ్ఘే వా. పురాణచీవరన్తి ఏత్థ చీవరన్తి నివాసనపారుపనుపగమేవ అధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘రజిత్వా’’తిఆది. కప్పం కత్వాతి కప్పబిన్దుం దత్వా. ‘‘ఇమినా అదిన్నకప్పం పాచిత్తియవత్థు న హోతీతి దస్సేతీ’’తి (సారత్థ. టీ. ౨.౫౦౫) వదన్తి. పరిభోగసీసేనాతి కాయేన ఫుసిత్వా పరిభోగసీసేన. అంసేతి జత్తుమ్హి. మత్థకేతి సీసమత్థకే. సచే పన పచ్చత్థరణస్స హేట్ఠా కత్వా నిపజ్జతి, హత్థేహి వా ఉక్ఖిపిత్వా ఆకాసే వితానం కత్వా సీసేన అసమ్ఫుసన్తో గచ్ఛతి, అయం పరిభోగో నామ న హోతి.

కాయవికారం వా కరోతీతి యథా సా ‘‘ధోవాపేతుకామో అయ’’న్తి జానాతి, ఏవం కాయవికారం కరోతి. ‘‘అన్తోద్వాదసహత్థే ఓకాసే ఠత్వా ఉపరి వా ఖిపతీ’’తి ఇమినా ఉపచారం ముఞ్చిత్వా ఓరతో ఖిపన్తస్స అనాపత్తీతి దస్సేతి. అఞ్ఞస్స వా హత్థే పేసేతీతి అన్తోద్వాదసహత్థే ఓకాసే ఠత్వా సిక్ఖమానసామణేరసామణేరిఉపాసకఇత్థియాదీసు యస్స కస్సచి అఞ్ఞస్స హత్థే వా పేసేతి. సోతి ఉపాసకో చ సామణేరో చ. ఉపసమ్పజ్జిత్వా ధోవతీతి ఏత్థ ఉపాసకో లిఙ్గే పరివత్తే భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా ఉపసమ్పజ్జిత్వా ధోవతి, సామణేరో లిఙ్గే పరివత్తే భిక్ఖునీసు ఉపసమ్పజ్జిత్వా ధోవతీతి యథాయోగం అత్థో గహేతబ్బో. సచే పన భిక్ఖునియా హత్థే దిన్నం హోతి, సచే లిఙ్గే పరివత్తే ధోవతి, వట్టతి.

ఏత్థ చ ఏకస్స తిక్ఖత్తుం నిస్సజ్జనాభావతో తీణిపి కారేన్తస్స ఏకేన నిస్సగ్గియం, ద్వీహి ద్వే దుక్కటాని. ద్వే కారేన్తస్స ఏకేన నిస్సగ్గియం, దుతియేన దుక్కటం. తేనాహ ‘‘ధోవనాదీని తీణీ’’తిఆది. ‘‘ఏకేన వత్థునా’’తి పఠమం కత్వా నిట్ఠాపితం సన్ధాయ వుత్తం. సచే పన ‘‘ఇమం చీవరం రజిత్వా ధోవిత్వా ఆనేహీ’’తి వుత్తే సా భిక్ఖునీ పఠమం ధోవిత్వా పచ్ఛా రజతి, నిస్సగ్గియేన దుక్కటమేవ, ఏవం సబ్బేసు విపరీతవచనేసు నయో నేతబ్బో. సచే పన ‘‘ధోవిత్వా ఆనేహీ’’తి వుత్తా ధోవతి చేవ రజతి చ, ధోవాపనపచ్చయా ఏవ ఆపత్తి, రజనే అనాపత్తి. ఏవం సబ్బత్థ. తేనాహ ‘‘సచే పన‘ధోవా’తి వుత్తా’’తిఆది. భిక్ఖూనం వసేన ఏకతో ఉపసమ్పన్నాయ ధోవాపేన్తస్స యథావత్థుకమేవాతి ఆహ ‘‘భిక్ఖునిసఙ్ఘవసేనా’’తిఆది.

అఞ్ఞస్స వా సన్తకన్తి అఞ్ఞస్స సన్తకం పురాణచీవరం ధోవాపేన్తస్సాతి అత్థో. నిసీదనపచ్చత్థరణన్తి అఞ్ఞస్స వా అత్తనో వా సన్తకం నిసీదనఞ్చేవ పచ్చత్థరణఞ్చ. నివాసనపారుపనుపగస్సేవ చ ఇధ ‘‘పురాణచీవర’’న్తి అధిప్పేతత్తా అత్తనో సన్తకమ్పి నిసీదనపచ్చత్థరణం ధోవాపేన్తస్స దుక్కటమేవ హోతి, న నిస్సగ్గియం. అవుత్తా వా ధోవతీతి ఉద్దేసాయ వా ఓవాదాయ వా ఆగతా కిలిట్ఠచీవరం దిస్వా ఠపితట్ఠానతో వా గహేత్వా, ‘‘దేథ అయ్య, ధోవిస్సామీ’’తి ఆహరాపేత్వా వా ధోవతి చేవ రజతి చ ఆకోటేతి చ, అయం అవుత్తా ధోవతి నామ. యాపి ‘‘ఇమం చీవరం ధోవా’’తి దహరం వా సామణేరం వా ఆణాపేన్తస్స భిక్ఖునో వచనం సుత్వా ‘‘ఆహరథయ్య, అహం ధోవిస్సామీ’’తి ధోవతి, తావకాలికం వా గహేత్వా ధోవిత్వా రజిత్వా దేతి, అయమ్పి అవుత్తా ధోవతి నామ.

అఞ్ఞం వా పరిక్ఖారన్తి ఉపాహనత్థవికపత్తత్థవికఅంసబద్ధకకాయబన్ధనమఞ్చపీఠతట్టికాదిం యం కిఞ్చి. ‘‘ఉపచారే ఠత్వా’’తి వచనతో పేసిత్వా ధోవనేపి అనాపత్తి. ఉపచారేతి అన్తోద్వాదసహత్థే ఓకాసే.

పురాణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.