౨. కాయసంసగ్గసిక్ఖాపదవణ్ణనా

‘‘ఓతిణ్ణో’’తి (సారత్థ. టీ. ౨.౨౭౦) ఇదం కమ్మసాధనం, కత్తుసాధనం వా హోతీతి తదుభయవసేన అత్థం దస్సేన్తో ‘‘యక్ఖాదీహి వియ సత్తా’’తిఆదిమాహ. అసమపేక్ఖిత్వాతి యథాసభావం అనుపపరిక్ఖిత్వా, యథా తే రతిజనకా రూపాదయో విసయా అనిచ్చదుక్ఖాసుభానత్తాకారేన అవట్ఠితా, తథా అపస్సిత్వాతి వుత్తం హోతి. పరిణతేనాతి పరివత్తేన. తేనాహ ‘‘యథా పరివత్తమాన’’న్తిఆది. వుత్తరాగవసేనాతి కాయసంసగ్గరాగవసేన. తదహుజాతాయపీతి తస్మిం అహని జాతం జననం ఏతిస్సాతి తదహుజాతా, తస్మిం అహని జాతాతి వా తదహుజాతా, తాయ, తం దివసం జాతాయపీతి అత్థో, జాతమత్తాయ అల్లమంసపేసివణ్ణాయపీతి వుత్తం హోతి.

అస్సాతి ‘‘కాయసంసగ్గం సమాపజ్జేయ్యా’’తి పదస్స. ఇదాని హత్థాదీనం విభాగదస్సనత్థం ‘‘తత్థ హత్థో నామ కప్పరతో పట్ఠాయా’’తిఆదిమాహ. కప్పరతో పట్ఠాయాతి దుతియమహాసన్ధిం ఉపాదాయ. అఞ్ఞత్థ పన మణిబన్ధతో పట్ఠాయ యావ అగ్గనఖా హత్థో. వినన్ధిత్వా వా అవినన్ధిత్వా వా కతకేసకలాపస్సేతం అధివచనన్తి సమ్బన్ధో. తత్థ వినన్ధిత్వాతి తీహి కేసవట్టీహి గన్థిత్వా. సువణ్ణచీరకన్తి సువణ్ణపాళిం. హత్థఞ్చ వేణిఞ్చ ఠపేత్వా అవసేససరీరం అఙ్గన్తి ఆహ ‘‘అవసేసస్స సరీరస్సా’’తిఆది.

యో హి సేవనాధిప్పాయోపి నిచ్చలేన కాయేన కేవలం ఫస్సం పటివిజానాతి సాదియతి అనుభోతి, తస్స చిత్తుప్పాదమత్తే ఆపత్తియా అభావతో అనాపత్తీతి ఆహ ‘‘కాయేన అవాయమిత్వా’’తిఆది. మోక్ఖాధిప్పాయేనాతి ఇత్థితో ముచ్చితుకామతాధిప్పాయేన. అసఞ్చిచ్చాతి ‘‘ఇమినా ఉపాయేన ఇమం ఫుసిస్సామీ’’తి అచేతేత్వా. ఏవఞ్హి అచేతేత్వా పత్తప్పటిగ్గహణాదీసు మాతుగామస్స అఙ్గే ఫుట్ఠేపి అనాపత్తి. అసతియాతి అఞ్ఞవిహితో హోతి, ‘‘మాతుగామం ఫుసిస్సామీ’’తి సతి నత్థి, ఏవం అసతియా హత్థపాదపసారణాదికాలే ఫుసన్తస్స అనాపత్తి. అజానన్తస్సాతి దారకవేసేన ఠితం దారికం ‘‘ఇత్థీ’’తి అజానన్తో కేనచిదేవ కరణీయేన ఫుసతి, ఏవం ‘‘ఇత్థీ’’తి అజానన్తస్స ఫుసతో అనాపత్తి. అసాదియన్తస్సాతి కాయసంసగ్గం అసాదియన్తస్స బాహాపరమ్పరాయ నీతభిక్ఖుస్స వియ అనాపత్తి. ఇధ పన ఉదాయిత్థేరో ఆదికమ్మికో. తస్స అనాపత్తి ఆదికమ్మికస్సాతి.

కాయసంసగ్గసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.