౮. దస్సనేనపహాతబ్బత్తికవణ్ణనా

దస్సనేనపహాతబ్బత్తికే దస్సనేన పహాతబ్బో ధమ్మో భావనాయ పహాతబ్బస్స ధమ్మస్స ఏకేనపి పచ్చయేన పచ్చయో న హోతీతి ఇదం పటిచ్చసముప్పాదవిభఙ్గే విచారితనయేన విచారేతబ్బన్తి.

దస్సనేనపహాతబ్బత్తికవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పుచ్ఛాగణనగాథాయో

కుసలాది ఏకకత్తయ-మథాది అన్తేన మజ్ఝిమన్తేన;

ఆది చ మజ్ఝేన దుకా, తయో తికేకో చ విఞ్ఞేయ్యో.

తేస్వేకేకం మూలం కత్వా, తం సత్తసత్తకా పుచ్ఛా;

ఏకేకపచ్చయే యథా, భవన్తి ఏకూనపఞ్ఞాస.

ఛసత్తతాధికసతం, సహస్సమేకఞ్చ సుద్ధికే పుచ్ఛా;

ఏస చ నయోనులోమే, పచ్చనీయే చాతి నాఞ్ఞత్థ.

రాసిగుణితస్స రాసిస్సడ్ఢం, సహ రాసికస్స పిణ్డో సో;

రాసిస్స వా సహేకస్సడ్ఢం, పున రాసినా గుణితం.

ఇతి హేతుమూలకాదుక-తికాదయో ఛచ్చ సత్తతిసతా ద్వే;

చతువీసతేత్థ పుచ్ఛా, అడ్ఢుడ్ఢసహస్సనహుతఞ్చ.

తాసం యస్మా సుద్ధిక-నయో న పచ్చేకపచ్చయే తస్మా;

చతువీసతిగుణితానం, ససుద్ధికానం అయం గణనా.

లక్ఖత్తయం ద్వినహుతం, పఞ్చ సహస్సాని సత్త చ సతాని;

ద్వాపఞ్ఞాసా ఏతా, అనులోమే పిణ్డితా పుచ్ఛా.

అనులోమసదిసగణనా, భవన్తి పుచ్ఛానయే చ పచ్చనీయే;

హాపేత్వా పన సేసే, నయద్వయే సుద్ధికే లద్ధా.

ఛప్పఞ్ఞాస భవన్తి పుచ్ఛా, ఛసతసహితఞ్చ లక్ఖతేరసకం;

పుచ్ఛానయేసు గణితా, పటిచ్చవారే చతూస్వపి.

సత్తహి గుణితా కుసలత్తికే ద్వయం, నవుతిఞ్చేవ పఞ్చసతా;

చత్తారి సహస్సాని చ, తథేకనవుతే చ లక్ఖకా.

నాద్వావీసతి గుణితా, తికేసు సబ్బేసు వీసతి చ కోటి;

లక్ఖత్తయం సహస్సం, చతువీసతి చాపి విఞ్ఞేయ్యా.

తికపట్ఠానం.

ఏకకపచ్చయే పన, నవ నవ కత్వా ససోళసద్విసతం;

హేతుదుకపఠమవారే, పఠమనయే సుద్ధికే పుచ్ఛా.

హేతాదిమూలకనయే-స్వేకేకస్మిం దుకాదిభేదయుతే;

చతురాసీతిచతుసత-సహితం సహస్సద్వయం పుచ్ఛా.

తా చతువీసతిగుణితా, ససుద్ధికా ఏత్థ హోన్తి అనులోమే;

ద్వత్తింసట్ఠసతాధిక-సహస్సనవకడ్ఢలక్ఖకా.

ఏవం పచ్చనీయే ద్వే, సుద్ధికరహితా చతూస్వతో హోన్తి;

ఛన్నవుతట్ఠసతట్ఠ-తింససహస్సద్విలక్ఖకాని.

తా పన సత్తగుణా ద్వే, సత్తతిసతద్వయం సహస్సాని;

ద్వాసత్తతి హోన్తి తతో, సోళస లక్ఖాని హేతుదుకే.

తా సతగుణా దుకసతే, సతద్వయం సత్తవీసతి సహస్సా;

ద్వాసత్తతిలక్ఖాని చ, సోళసకోటి తతో పుచ్ఛా.

దుకపట్ఠానం.

దుకతికపట్ఠానే తిక-పక్ఖేపో హోతి ఏకమేకదుకే;

తస్స ఛసట్ఠిగుణేన తే, ఛసట్ఠిసతం దుకా హోన్తి.

హేతుదుకలద్ధపుచ్ఛా, గుణితా తేహి చ హోన్తి తికపదమేవ;

దుకపట్ఠానే పుచ్ఛా, తాసం గణనా అయం ఞేయ్యా.

ద్వాపఞ్ఞాస సతాని చ, నవేవ నహుతాని నవ చ సట్ఠిఞ్చ;

లక్ఖాని తీహి సహితం, సతం సహస్సఞ్చ కోటినం.

దుకతికపట్ఠానం.

తికదుకపట్ఠానే తిక-మేకేకం ద్విసతభేదనం కత్వా;

ద్వావీసద్విసతగుణా, ఞేయ్యా కుసలత్తికే లద్ధా.

పుచ్ఛా అట్ఠసతాధిక-చతుసహస్సద్విలక్ఖయుత్తానం;

కోటీనం ఛక్కమథో, కోటిసహస్సాని చత్తారి.

తికదుకపట్ఠానం.

తికతికపట్ఠానే, తేసట్ఠివిధేకేకభేదనా తు తికా;

తేహి చ గుణితా కుసల-త్తికపుచ్ఛాపి హోన్తి పుచ్ఛా తా.

ద్వాదస పఞ్చసతా చతు-సట్ఠిసహస్సాని నవుతి చేకూనా;

లక్ఖానమేకసట్ఠి, ద్వాదససతకోటియో చేవ.

తికతికపట్ఠానం.

ద్వయహీనద్వయసతగుణో, ఏకేకో దుకదుకే తేహి;

హేతుదుకే లద్ధా సఙ్ఖ్య-భేదేహి చ వడ్ఢితా పుచ్ఛా.

ఛసతయుతాని పఞ్చా-సీతిసహస్సాని లక్ఖనవకఞ్చ;

ఏకాదసాపి కోటి, పున కోటిసతాని తేత్తింస.

దుకదుకపట్ఠానం.

సమ్పిణ్డితా తు పుచ్ఛా, అనులోమే ఛబ్బిధేపి పట్ఠానే;

ఛత్తింసతిసతసహస్స-ట్ఠకయుతసత్తనహుతాని.

లక్ఖాని ఛచ్చ చత్తా-లీసేవ నవాథ కోటియో దస చ;

సత్తకోటిసతేహి చ, కోటిసహస్సాని నవ హోన్తి.

తా చతుగుణితా పుచ్ఛా, చతుప్పభేదే సమన్తపట్ఠానే;

చతుచత్తాలీససతత్తయం, సహస్సాని తేరస చ.

సత్తాసీతి చ లక్ఖానం, కోటీనఞ్చ సత్తసత్తతియో;

హోన్తిట్ఠసతానిట్ఠ-తింససతసహస్సాని ఇతి గణనా.

పట్ఠానస్స పుచ్ఛాగణనగాథా.

పట్ఠానపకరణ-మూలటీకా సమత్తా.

ఇతి భదన్తఆనన్దాచరియకేన కతా లీనత్థపదవణ్ణనా

అభిధమ్మస్స మూలటీకా సమత్తా.