౩. విపాకత్తికవణ్ణనా

౧-౨౩. విపాకత్తికే విపాకధమ్మం పటిచ్చాతి విపాకం ధమ్మం పటిచ్చ. సమాసేనపి హి సోయేవత్థో వుత్తోతి పాళియం సమాసం కత్వా లిఖితం.

౨౪-౫౨. ‘‘నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మం పటిచ్చ నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మో ఉప్పజ్జతి నవిపాకపచ్చయా’’తి ఏతస్స విభఙ్గే ‘‘మహాభూతే పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం ఉపాదారూప’’న్తి ఏత్తకమేవ వుత్తం, న వుత్తం ‘‘కటత్తారూప’’న్తి. తం ఖన్ధే పటిచ్చ ఉప్పజ్జమానస్స మహాభూతే పటిచ్చ ఉప్పత్తిదస్సనత్థత్తా న వుత్తం. న హేత్థ కటత్తారూపస్స ఖన్ధే పటిచ్చ ఉప్పత్తి అత్థి, యస్స మహాభూతే పటిచ్చ ఉప్పత్తి వత్తబ్బా సియా. పవత్తియం పన కటత్తారూపం ‘‘అసఞ్ఞసత్తానం…పే… మహాభూతే పటిచ్చ కటత్తారూపం ఉపాదారూప’’న్తి ఏతేనేవ దస్సితం హోతి. ఏవఞ్చ కత్వా అసఞ్ఞసత్తానం రూపసమానగతికత్తా నాహారపచ్చయే చ పవత్తియం కటత్తారూపం న ఉద్ధటం. తమ్పి హి ఉప్పాదక్ఖణే ఆహారపచ్చయేన వినా ఉప్పజ్జతీతి ఉద్ధరితబ్బం సియాతి.

విపాకత్తికవణ్ణనా నిట్ఠితా.