కిరియాబ్యాకతం

మనోధాతుచిత్తవణ్ణనా

౫౬౬. వాతపుప్ఫన్తి మోఘపుప్ఫం. తం అచ్ఛిన్నేపి రుక్ఖే న ఫలతి, ఛిన్నరుక్ఖపుప్ఫం పన అచ్ఛిన్నే ఫలేయ్య. ఏవం అచ్ఛిన్నభవమూలస్సపి పవత్తమానం యం న ఫలతి, తం వాతపుప్ఫసదిసం. ఇతరస్సేవ పన పవత్తమానం ఛిన్నరుక్ఖపుప్ఫసదిసం. తఞ్హి అచ్ఛిన్నే భవమూలే ఫలేయ్యాతి.

కిరియమనోవిఞ్ఞాణధాతుచిత్తవణ్ణనా

౫౬౮. లోలుప్పతణ్హా పహీనాతి ఇమస్స చిత్తస్స పచ్చయభూతా పురిమా పవత్తి దస్సితా. ఇదం పన చిత్తం విచారణపఞ్ఞారహితన్తి కేవలం సోమనస్సమత్తం ఉప్పాదేన్తస్స హోతీతి. ఏవం చేతియపూజాదీసుపి దట్ఠబ్బం. వత్తం కరోన్తోతి ఇదం వత్తం కరోన్తస్స ఫోట్ఠబ్బారమ్మణే కాయద్వారచిత్తప్పవత్తిం సన్ధాయ వుత్తం. పఞ్చద్వారానుగతం హుత్వా లబ్భమానం సన్ధాయ పఞ్చద్వారే ఏవ వా లోలుప్పతణ్హాపహానాదిపచ్చవేక్ఖణహేతుభూతం ఇదమేవ పవత్తిం సన్ధాయ తత్థ తత్థ ‘‘ఇమినా చిత్తేన సోమనస్సితో హోతీ’’తి వుత్తన్తి ‘‘ఏవం తావ పఞ్చద్వారే లబ్భతీ’’తి ఆహ. అతీతంసాదీసు అప్పటిహతం ఞాణం వత్వా ‘‘ఇమేహి తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స బుద్ధస్స భగవతో సబ్బం కాయకమ్మం ఞాణానుపరివత్తీ’’తిఆదివచనతో (మహాని. ౧౫౬ అత్థతో సమానం) ‘‘భగవతో ఇదం ఉప్పజ్జతీ’’తి వుత్తవచనం విచారేతబ్బం. అహేతుకస్స మూలాభావేన సుప్పతిట్ఠితతా నత్థీతి బలభావో అపరిపుణ్ణో, తస్మా ఉద్దేసవారే ‘‘సమాధిబలం హోతి, వీరియబలం హోతీ’’తి న వుత్తం. తతో ఏవ హి అహేతుకానం సఙ్గహవారే ఝానఙ్గాని చ న ఉద్ధటాని. తేనేవ ఇమస్మిమ్పి అహేతుకద్వయే బలాని అనుద్దేసాసఙ్గహితాని. యస్మా పన వీరియస్స విజ్జమానత్తా సేసాహేతుకేహి బలవం, యస్మా చ ఏత్థ వితక్కాదీనం ఝానపచ్చయమత్తతా వియ సమాధివీరియానం బలమత్తతా అత్థి, తస్మా నిద్దేసవారే ‘‘సమాధిబలం వీరియబల’’న్తి వత్వా ఠపితం. యస్మా పన నేవ కుసలం నాకుసలం, తస్మా సమ్మాసమాధి మిచ్ఛాసమాధీతి, సమ్మావాయామో మిచ్ఛావాయామోతి చ న వుత్తన్తి అధిప్పాయో. ఏవం సతి మహాకిరియచిత్తేసు చ ఏతం న వత్తబ్బం సియా, వుత్తఞ్చ, తస్మా సమ్మా, మిచ్ఛా వా నియ్యానికసభావాభావతో మగ్గపచ్చయభావం అప్పత్తా సమాధివాయామా ఇధ తథా న వుత్తాతి దట్ఠబ్బా.

౫౭౪. ఇన్ద్రియపరోపరియత్తఆసయానుసయసబ్బఞ్ఞుతానావరణఞాణాని ఇమస్సానన్తరం ఉప్పజ్జమానాని యమకపాటిహారియమహాకరుణాసమాపత్తిఞాణాని చ ఇమస్స అనన్తరం ఉప్పన్నపరికమ్మానన్తరాని ఇమినా ఆవజ్జితారమ్మణేయేవ పవత్తన్తీతి ఆహ ‘‘ఛ…పే… గణ్హన్తీ’’తి. మహావిసయత్తా మహాగజో వియ మహన్తన్తి మహాగజం.

రూపావచరారూపావచరకిరియచిత్తవణ్ణనా

౫౭౭. ఇదాని యాని కిరియాని జాతాని, తాని వేదితబ్బానీతి ఏవం యోజనా కాతబ్బా. అత్తభావోతి పఞ్చక్ఖన్ధా వుచ్చన్తి.

చిత్తుప్పాదకణ్డవణ్ణనా నిట్ఠితా.