౫. మారధీతుసుత్తం

౧౬౧. అథ ఖో మారో పాపిమా భగవతో సన్తికే ఇమా నిబ్బేజనీయా గాథాయో అభాసిత్వా తమ్హా ఠానా అపక్కమ్మ భగవతో అవిదూరే పథవియం పల్లఙ్కేన నిసీది తుణ్హీభూతో మఙ్కుభూతో పత్తక్ఖన్ధో అధోముఖో పజ్ఝాయన్తో అప్పటిభానో కట్ఠేన భూమిం విలిఖన్తో. అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో యేన మారో పాపిమా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసింసు –

‘‘కేనాసి దుమ్మనో తాత, పురిసం కం ను సోచసి;

మయం తం రాగపాసేన, ఆరఞ్ఞమివ కుఞ్జరం;

బన్ధిత్వా ఆనయిస్సామ, వసగో తే భవిస్సతీ’’తి.

‘‘అరహం సుగతో లోకే, న రాగేన సువానయో;

మారధేయ్యం అతిక్కన్తో, తస్మా సోచామహం భుస’’న్తి.

అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘పాదే తే, సమణ, పరిచారేమా’’తి. అథ ఖో భగవా న మనసాకాసి, యథా తం అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో.

అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో ఏకమన్తం అపక్కమ్మ ఏవం సమచిన్తేసుం – ‘‘ఉచ్చావచా ఖో పురిసానం అధిప్పాయా. యంనూన మయం ఏకసతం ఏకసతం కుమారివణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామా’’తి. అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో ఏకసతం ఏకసతం కుమారివణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘పాదే తే, సమణ, పరిచారేమా’’తి. తమ్పి భగవా న మనసాకాసి, యథా తం అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో.

అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో ఏకమన్తం అపక్కమ్మ ఏవం సమచిన్తేసుం – ‘‘ఉచ్చావచా ఖో పురిసానం అధిప్పాయా. యంనూన మయం ఏకసతం ఏకసతం అవిజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామా’’తి. అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో ఏకసతం ఏకసతం అవిజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘పాదే తే, సమణ, పరిచారేమా’’తి. తమ్పి భగవా న మనసాకాసి, యథా తం అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో.

అథ ఖో తణ్హా చ…పే… యంనూన మయం ఏకసతం ఏకసతం సకిం విజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామాతి. అథ ఖో తణ్హా చ…పే… సకిం విజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘పాదే తే, సమణ, పరిచారేమా’’తి. తమ్పి భగవా న మనసాకాసి, యథా తం అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో.

అథ ఖో తణ్హా చ…పే… యంనూన మయం ఏకసతం ఏకసతం దువిజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామాతి. అథ ఖో తణ్హా చ…పే… దువిజాతవణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా యేన భగవా…పే… యథా తం అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో. అథ ఖో తణ్హా చ…పే… మజ్ఝిమిత్థివణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామాతి. అథ ఖో తణ్హా చ…పే… మజ్ఝిమిత్థివణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా…పే… అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో.

అథ ఖో తణ్హా చ…పే… మహిత్థివణ్ణసతం అభినిమ్మినేయ్యామాతి. అథ ఖో తణ్హా చ…పే… మహిత్థివణ్ణసతం అభినిమ్మినిత్వా యేన భగవా…పే… అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే విముత్తో. అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో ఏకమన్తం అపక్కమ్మ ఏతదవోచుం – సచ్చం కిర నో పితా అవోచ –

‘‘అరహం సుగతో లోకే, న రాగేన సువానయో;

మారధేయ్యం అతిక్కన్తో, తస్మా సోచామహం భుస’’న్తి.

‘‘యఞ్హి మయం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా అవీతరాగం ఇమినా ఉపక్కమేన ఉపక్కమేయ్యామ హదయం వాస్స ఫలేయ్య, ఉణ్హం లోహితం వా ముఖతో ఉగ్గచ్ఛేయ్య, ఉమ్మాదం వా పాపుణేయ్య చిత్తక్ఖేపం వా. సేయ్యథా వా పన నళో హరితో లుతో ఉస్సుస్సతి విసుస్సతి మిలాయతి; ఏవమేవ ఉస్సుస్సేయ్య విసుస్సేయ్య మిలాయేయ్యా’’తి.

అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో తణ్హా మారధీతా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘సోకావతిణ్ణో ను వనమ్హి ఝాయసి,

విత్తం ను జీనో ఉద పత్థయానో;

ఆగుం ను గామస్మిమకాసి కిఞ్చి,

కస్మా జనేన న కరోసి సక్ఖిం;

సక్ఖీ న సమ్పజ్జతి కేనచి తే’’తి.

‘‘అత్థస్స పత్తిం హదయస్స సన్తిం,

జేత్వాన సేనం పియసాతరూపం;

ఏకోహం [ఏకాహం (స్యా. కం. పీ. క.)] ఝాయం సుఖమనుబోధిం,

తస్మా జనేన న కరోమి సక్ఖిం;

సక్ఖీ న సమ్పజ్జతి కేనచి మే’’తి.

అథ ఖో అరతి [అరతి చ (క.)] మారధీతా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కథం విహారీబహులోధ భిక్ఖు,

పఞ్చోఘతిణ్ణో అతరీధ ఛట్ఠం;

కథం ఝాయిం [కథం ఝాయం (స్యా. కం. పీ.), కథజ్ఝాయం (క.)] బహులం కామసఞ్ఞా,

పరిబాహిరా హోన్తి అలద్ధ యో త’’న్తి.

‘‘పస్సద్ధకాయో సువిముత్తచిత్తో,

అసఙ్ఖరానో సతిమా అనోకో;

అఞ్ఞాయ ధమ్మం అవితక్కఝాయీ,

న కుప్పతి న సరతి న థినో [న కుప్పతీ నస్సరతీ న థీనో (సీ.)].

‘‘ఏవంవిహారీబహులోధ భిక్ఖు,

పఞ్చోఘతిణ్ణో అతరీధ ఛట్ఠం;

ఏవం ఝాయిం బహులం కామసఞ్ఞా,

పరిబాహిరా హోన్తి అలద్ధ యో త’’న్తి.

అథ ఖో రగా [రగాచ (క.)] మారధీతా భగవతో సన్తికే గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అచ్ఛేజ్జ తణ్హం గణసఙ్ఘచారీ,

అద్ధా చరిస్సన్తి [తరిస్సన్తి (సీ.)] బహూ చ సద్ధా;

బహుం వతాయం జనతం అనోకో,

అచ్ఛేజ్జ నేస్సతి మచ్చురాజస్స పార’’న్తి.

‘‘నయన్తి వే మహావీరా, సద్ధమ్మేన తథాగతా;

ధమ్మేన నయమానానం, కా ఉసూయా విజానత’’న్తి.

అథ ఖో తణ్హా చ అరతి చ రగా చ మారధీతరో యేన మారో పాపిమా తేనుపసఙ్కమింసు. అద్దసా ఖో మారో పాపిమా తణ్హఞ్చ అరతిఞ్చ రగఞ్చ మారధీతరో దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తియో. దిస్వాన గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘బాలా కుముదనాళేహి, పబ్బతం అభిమత్థథ [అభిమన్థథ (సీ.)];

గిరిం నఖేన ఖనథ, అయో దన్తేహి ఖాదథ.

‘‘సేలంవ సిరసూహచ్చ [సిరసి ఊహచ్చ (సీ.), సిరసి ఓహచ్చ (స్యా. కం.)], పాతాలే గాధమేసథ;

ఖాణుంవ ఉరసాసజ్జ, నిబ్బిజ్జాపేథ గోతమా’’తి.

‘‘దద్దల్లమానా ఆగఞ్ఛుం, తణ్హా చ అరతీ రగా;

తా తత్థ పనుదీ సత్థా, తూలం భట్ఠంవ మాలుతో’’తి.

తతియో వగ్గో.

తస్సుద్దానం –

సమ్బహులా సమిద్ధి చ, గోధికం సత్తవస్సాని;

ధీతరం దేసితం బుద్ధ, సేట్ఠేన ఇమం మారపఞ్చకన్తి.

మారసంయుత్తం సమత్తం.