నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

సంయుత్తనికాయో

సగాథావగ్గో

౧. దేవతాసంయుత్తం

౧. నళవగ్గో

౧. ఓఘతరణసుత్తం

౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘కథం ను త్వం, మారిస, ఓఘమతరీ’తి? ‘అప్పతిట్ఠం ఖ్వాహం, ఆవుసో, అనాయూహం ఓఘమతరి’న్తి. ‘యథా కథం పన త్వం, మారిస, అప్పతిట్ఠం అనాయూహం ఓఘమతరీ’తి? ‘యదాఖ్వాహం, ఆవుసో, సన్తిట్ఠామి తదాస్సు సంసీదామి; యదాఖ్వాహం, ఆవుసో, ఆయూహామి తదాస్సు నిబ్బుయ్హామి [నివుయ్హామి (స్యా. కం. క.)]. ఏవం ఖ్వాహం, ఆవుసో, అప్పతిట్ఠం అనాయూహం ఓఘమతరి’’’న్తి.

‘‘చిరస్సం వత పస్సామి, బ్రాహ్మణం పరినిబ్బుతం;

అప్పతిట్ఠం అనాయూహం, తిణ్ణం లోకే విసత్తిక’’న్తి. –

ఇదమవోచ సా దేవతా. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అథ ఖో సా దేవతా – ‘‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’’తి భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీతి.

౨. నిమోక్ఖసుత్తం

౨. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘జానాసి నో త్వం, మారిస, సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి?

‘‘జానామి ఖ్వాహం, ఆవుసో, సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి.

‘‘యథా కథం పన త్వం, మారిస, జానాసి సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి?

‘‘నన్దీభవపరిక్ఖయా [నన్దిభవపరిక్ఖయా (స్యా. కం.)], సఞ్ఞావిఞ్ఞాణసఙ్ఖయా, వేదనానం నిరోధా ఉపసమా – ఏవం ఖ్వాహం, ఆవుసో, జానామి సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి.

౩. ఉపనీయసుత్తం

౩. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు,

జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

పుఞ్ఞాని కయిరాథ సుఖావహానీ’’తి.

‘‘ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు,

జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

లోకామిసం పజహే సన్తిపేక్ఖో’’తి.

౪. అచ్చేన్తిసుత్తం

౪. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

పుఞ్ఞాని కయిరాథ సుఖావహానీ’’తి.

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

లోకామిసం పజహే సన్తిపేక్ఖో’’తి.

౫. కతిఛిన్దసుత్తం

౫. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘కతి ఛిన్దే కతి జహే, కతి చుత్తరి భావయే;

కతి సఙ్గాతిగో భిక్ఖు, ఓఘతిణ్ణోతి వుచ్చతీ’’తి.

‘‘పఞ్చ ఛిన్దే పఞ్చ జహే, పఞ్చ చుత్తరి భావయే;

పఞ్చ సఙ్గాతిగో భిక్ఖు, ఓఘతిణ్ణోతి వుచ్చతీ’’తి.

౬. జాగరసుత్తం

౬. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘కతి జాగరతం సుత్తా, కతి సుత్తేసు జాగరా;

కతిభి [కతీహి (సీ.)] రజమాదేతి, కతిభి [కతీహి (సీ.)] పరిసుజ్ఝతీ’’తి.

‘‘పఞ్చ జాగరతం సుత్తా, పఞ్చ సుత్తేసు జాగరా;

పఞ్చభి [పఞ్చహి (సీ.)] రజమాదేతి, పఞ్చభి [పఞ్చహి (సీ.)] పరిసుజ్ఝతీ’’తి.

౭. అప్పటివిదితసుత్తం

౭. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘యేసం ధమ్మా అప్పటివిదితా, పరవాదేసు నీయరే [నియ్యరే (క.)];

సుత్తా తే నప్పబుజ్ఝన్తి, కాలో తేసం పబుజ్ఝితు’’న్తి.

‘‘యేసం ధమ్మా సుప్పటివిదితా, పరవాదేసు న నీయరే;

తే సమ్బుద్ధా సమ్మదఞ్ఞా, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౮. సుసమ్ముట్ఠసుత్తం

౮. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘యేసం ధమ్మా సుసమ్ముట్ఠా, పరవాదేసు నీయరే;

సుత్తా తే నప్పబుజ్ఝన్తి, కాలో తేసం పబుజ్ఝితు’’న్తి.

‘‘యేసం ధమ్మా అసమ్ముట్ఠా, పరవాదేసు న నీయరే;

తే సమ్బుద్ధా సమ్మదఞ్ఞా, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౯. మానకామసుత్తం

౯. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘న మానకామస్స దమో ఇధత్థి,

న మోనమత్థి అసమాహితస్స;

ఏకో అరఞ్ఞే విహరం పమత్తో,

న మచ్చుధేయ్యస్స తరేయ్య పార’’న్తి.

‘‘మానం పహాయ సుసమాహితత్తో,

సుచేతసో సబ్బధి విప్పముత్తో;

ఏకో అరఞ్ఞే విహరం అప్పమత్తో,

స మచ్చుధేయ్యస్స తరేయ్య పార’’న్తి.

౧౦. అరఞ్ఞసుత్తం

౧౦. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అరఞ్ఞే విహరన్తానం, సన్తానం బ్రహ్మచారినం;

ఏకభత్తం భుఞ్జమానానం, కేన వణ్ణో పసీదతీ’’తి.

‘‘అతీతం నానుసోచన్తి, నప్పజప్పన్తి నాగతం;

పచ్చుప్పన్నేన యాపేన్తి, తేన వణ్ణో పసీదతి’’.

‘‘అనాగతప్పజప్పాయ, అతీతస్సానుసోచనా;

ఏతేన బాలా సుస్సన్తి, నళోవ హరితో లుతో’’తి.

నళవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఓఘం నిమోక్ఖం ఉపనేయ్యం, అచ్చేన్తి కతిఛిన్ది చ;

జాగరం అప్పటివిదితా, సుసమ్ముట్ఠా మానకామినా;

అరఞ్ఞే దసమో వుత్తో, వగ్గో తేన పవుచ్చతి.

౨. నన్దనవగ్గో

౧. నన్దనసుత్తం

౧౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరా తావతింసకాయికా దేవతా నన్దనే వనే అచ్ఛరాసఙ్ఘపరివుతా దిబ్బేహి పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతా పరిచారియమానా [పరిచారియమానా (స్యా. కం. క.)] తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘న తే సుఖం పజానన్తి, యే న పస్సన్తి నన్దనం;

ఆవాసం నరదేవానం, తిదసానం యసస్సిన’’న్తి.

‘‘ఏవం వుత్తే, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరా దేవతా తం దేవతం గాథాయ పచ్చభాసి –

‘‘న త్వం బాలే పజానాసి, యథా అరహతం వచో;

అనిచ్చా సబ్బసఙ్ఖారా [సబ్బే సఙ్ఖారా (సీ. స్యా. కం.)], ఉప్పాదవయధమ్మినో;

ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తేసం వూపసమో సుఖో’’తి.

౨. నన్దతిసుత్తం

౧౨. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నన్దతి పుత్తేహి పుత్తిమా,

గోమా [గోమికో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] గోహి తథేవ నన్దతి;

ఉపధీహి నరస్స నన్దనా,

న హి సో నన్దతి యో నిరూపధీ’’తి.

‘‘సోచతి పుత్తేహి పుత్తిమా,

గోమా గోహి తథేవ సోచతి;

ఉపధీహి నరస్స సోచనా,

న హి సో సోచతి యో నిరూపధీ’’తి.

౩. నత్థిపుత్తసమసుత్తం

౧౩. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నత్థి పుత్తసమం పేమం, నత్థి గోసమితం ధనం;

నత్థి సూరియసమా [సురియసమా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఆభా, సముద్దపరమా సరా’’తి.

‘‘నత్థి అత్తసమం పేమం, నత్థి ధఞ్ఞసమం ధనం;

నత్థి పఞ్ఞాసమా ఆభా, వుట్ఠి వే పరమా సరా’’తి.

౪. ఖత్తియసుత్తం

౧౪. ‘‘ఖత్తియో ద్విపదం సేట్ఠో, బలీబద్దో [బలివద్దో (సీ. పీ.), బలిబద్దో (స్యా. కం. క.)] చతుప్పదం.

కోమారీ సేట్ఠా భరియానం, యో చ పుత్తాన పుబ్బజో’’తి.

‘‘సమ్బుద్ధో ద్విపదం సేట్ఠో, ఆజానీయో చతుప్పదం;

సుస్సూసా సేట్ఠా భరియానం, యో చ పుత్తానమస్సవో’’తి.

౫. సణమానసుత్తం

౧౫. ‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే [మజ్ఝన్తికే (సబ్బత్థ)] కాలే, సన్నిసీవేసు పక్ఖిసు.

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం [మహారఞ్ఞం (క. సీ. స్యా. కం. క.)], తం భయం పటిభాతి మ’’న్తి.

‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే కాలే, సన్నిసీవేసు పక్ఖిసు;

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం, సా రతి పటిభాతి మ’’న్తి.

౬. నిద్దాతన్దీసుత్తం

౧౬. ‘‘నిద్దా తన్దీ విజమ్భితా [తన్ది విజమ్భికా (సీ. పీ.)], అరతీ భత్తసమ్మదో.

ఏతేన నప్పకాసతి, అరియమగ్గో ఇధ పాణిన’’న్తి.

‘‘నిద్దం తన్దిం విజమ్భితం, అరతిం భత్తసమ్మదం;

వీరియేన [విరియేన (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నం పణామేత్వా, అరియమగ్గో విసుజ్ఝతీ’’తి.

౭. దుక్కరసుత్తం

౧౭. ‘‘దుక్కరం దుత్తితిక్ఖఞ్చ, అబ్యత్తేన చ సామఞ్ఞం.

బహూహి తత్థ సమ్బాధా, యత్థ బాలో విసీదతీ’’తి.

‘‘కతిహం చరేయ్య సామఞ్ఞం, చిత్తం చే న నివారయే;

పదే పదే విసీదేయ్య, సఙ్కప్పానం వసానుగో’’తి.

‘‘కుమ్మోవ అఙ్గాని సకే కపాలే,

సమోదహం భిక్ఖు మనోవితక్కే;

అనిస్సితో అఞ్ఞమహేఠయానో,

పరినిబ్బుతో నూపవదేయ్య కఞ్చీ’’తి.

౮. హిరీసుత్తం

౧౮. ‘‘హిరీనిసేధో పురిసో, కోచి లోకస్మిం విజ్జతి.

యో నిన్దం అపబోధతి [అపబోధేతి (స్యా. కం. క.)], అస్సో భద్రో కసామివా’’తి.

‘‘హిరీనిసేధా తనుయా, యే చరన్తి సదా సతా;

అన్తం దుక్ఖస్స పప్పుయ్య, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౯. కుటికాసుత్తం

౧౯. ‘‘కచ్చి తే కుటికా నత్థి, కచ్చి నత్థి కులావకా;

కచ్చి సన్తానకా నత్థి, కచ్చి ముత్తోసి బన్ధనా’’తి.

‘‘తగ్ఘ మే కుటికా నత్థి, తగ్ఘ నత్థి కులావకా;

తగ్ఘ సన్తానకా నత్థి, తగ్ఘ ముత్తోమ్హి బన్ధనా’’తి.

‘‘కిన్తాహం కుటికం బ్రూమి, కిం తే బ్రూమి కులావకం;

కిం తే సన్తానకం బ్రూమి, కిన్తాహం బ్రూమి బన్ధన’’న్తి.

‘‘మాతరం కుటికం బ్రూసి, భరియం బ్రూసి కులావకం;

పుత్తే సన్తానకే బ్రూసి, తణ్హం మే బ్రూసి బన్ధన’’న్తి.

‘‘సాహు తే కుటికా నత్థి, సాహు నత్థి కులావకా;

సాహు సన్తానకా నత్థి, సాహు ముత్తోసి బన్ధనా’’తి.

౧౦. సమిద్ధిసుత్తం