౫. భిక్ఖునీసంయుత్తం

౧. ఆళవికాసుత్తం

౧౬౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఆళవికా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన అన్ధవనం తేనుపసఙ్కమి వివేకత్థినీ. అథ ఖో మారో పాపిమా ఆళవికాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో వివేకమ్హా చావేతుకామో యేన ఆళవికా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆళవికం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘నత్థి నిస్సరణం లోకే, కిం వివేకేన కాహసి;

భుఞ్జస్సు కామరతియో, మాహు పచ్ఛానుతాపినీ’’తి.

అథ ఖో ఆళవికాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో ఆళవికాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో వివేకమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో ఆళవికా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘అత్థి నిస్సరణం లోకే, పఞ్ఞాయ మే సుఫుస్సితం [సుఫస్సితం (సీ. పీ.)];

పమత్తబన్ధు పాపిమ, న త్వం జానాసి తం పదం.

‘‘సత్తిసూలూపమా కామా, ఖన్ధాసం అధికుట్టనా;

యం త్వం కామరతిం బ్రూసి, అరతి మయ్హ సా అహూ’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం ఆళవికా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౨. సోమాసుత్తం

౧౬౩. సావత్థినిదానం. అథ ఖో సోమా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన అన్ధవనం తేనుపసఙ్కమి దివావిహారాయ. అన్ధవనం అజ్ఝోగాహేత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా సోమాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో యేన సోమా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సోమం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘యం తం ఇసీహి పత్తబ్బం, ఠానం దురభిసమ్భవం;

న తం ద్వఙ్గులపఞ్ఞాయ, సక్కా పప్పోతుమిత్థియా’’తి.

అథ ఖో సోమాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో సోమాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో సోమా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘ఇత్థిభావో కిం కయిరా, చిత్తమ్హి సుసమాహితే;

ఞాణమ్హి వత్తమానమ్హి, సమ్మా ధమ్మం విపస్సతో.

‘‘యస్స నూన సియా ఏవం, ఇత్థాహం పురిసోతి వా;

కిఞ్చి వా పన అఞ్ఞస్మి [అస్మీతి (స్యా. కం. పీ.)], తం మారో వత్తుమరహతీ’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం సోమా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౩. కిసాగోతమీసుత్తం

౧౬౪. సావత్థినిదానం. అథ ఖో కిసాగోతమీ భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన అన్ధవనం తేనుపసఙ్కమి, దివావిహారాయ. అన్ధవనం అజ్ఝోగాహేత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా కిసాగోతమియా భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో యేన కిసాగోతమీ భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా కిసాగోతమిం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కిం ను త్వం మతపుత్తావ, ఏకమాసి రుదమ్ముఖీ;

వనమజ్ఝగతా ఏకా, పురిసం ను గవేససీ’’తి.

అథ ఖో కిసాగోతమియా భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో కిసాగోతమియా భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి.

అథ ఖో కిసాగోతమీ భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘అచ్చన్తం మతపుత్తామ్హి, పురిసా ఏతదన్తికా;

న సోచామి న రోదామి, న తం భాయామి ఆవుసో.

‘‘సబ్బత్థ విహతా నన్దీ, తమోక్ఖన్ధో పదాలితో;

జేత్వాన మచ్చునో [జేత్వా నముచినో (సీ.)] సేనం, విహరామి అనాసవా’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం కిసాగోతమీ భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౪. విజయాసుత్తం

౧౬౫. సావత్థినిదానం. అథ ఖో విజయా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా…పే… అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా విజయాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో యేన విజయా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా విజయం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘దహరా త్వం రూపవతీ, అహఞ్చ దహరో సుసు;

పఞ్చఙ్గికేన తురియేన, ఏహయ్యేభిరమామసే’’తి [ఏహి అయ్యే రమామసేతి (సీ.)].

అథ ఖో విజయాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో విజయాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో విజయా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘రూపా సద్దా రసా గన్ధా, ఫోట్ఠబ్బా చ మనోరమా;

నియ్యాతయామి తుయ్హేవ, మార నాహం తేనత్థికా.

‘‘ఇమినా పూతికాయేన, భిన్దనేన పభఙ్గునా;

అట్టీయామి హరాయామి, కామతణ్హా సమూహతా.

‘‘యే చ రూపూపగా సత్తా, యే చ అరూపట్ఠాయినో [ఆరుప్పట్ఠాయినో (సీ. పీ.)];

యా చ సన్తా సమాపత్తి, సబ్బత్థ విహతో తమో’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం విజయా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౫. ఉప్పలవణ్ణాసుత్తం

౧౬౬. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా…పే… అఞ్ఞతరస్మిం సుపుప్ఫితసాలరుక్ఖమూలే అట్ఠాసి. అథ ఖో మారో పాపిమా ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో యేన ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఉప్పలవణ్ణం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘సుపుప్ఫితగ్గం ఉపగమ్మ భిక్ఖుని,

ఏకా తువం తిట్ఠసి సాలమూలే;

న చత్థి తే దుతియా వణ్ణధాతు,

బాలే న త్వం భాయసి ధుత్తకాన’’న్తి.

అథ ఖో ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘సతం సహస్సానిపి ధుత్తకానం,

ఇధాగతా తాదిసకా భవేయ్యుం;

లోమం న ఇఞ్జామి న సన్తసామి,

న మార భాయామి తమేకికాపి.

‘‘ఏసా అన్తరధాయామి, కుచ్ఛిం వా పవిసామి తే;

పఖుమన్తరికాయమ్పి, తిట్ఠన్తిం మం న దక్ఖసి.

‘‘చిత్తస్మిం వసీభూతామ్హి, ఇద్ధిపాదా సుభావితా;

సబ్బబన్ధనముత్తామ్హి, న తం భాయామి ఆవుసో’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౬. చాలాసుత్తం

౧౬౭. సావత్థినిదానం. అథ ఖో చాలా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా…పే… అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా యేన చాలా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా చాలం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘కిం ను త్వం, భిక్ఖుని, న రోచేసీ’’తి? ‘‘జాతిం ఖ్వాహం, ఆవుసో, న రోచేమీ’’తి.

‘‘కిం ను జాతిం న రోచేసి, జాతో కామాని భుఞ్జతి;

కో ను తం ఇదమాదపయి, జాతిం మా రోచ [మా రోచేసి (సీ. పీ.)] భిక్ఖునీ’’తి.

‘‘జాతస్స మరణం హోతి, జాతో దుక్ఖాని ఫుస్సతి [పస్సతి (సీ. పీ.)];

బన్ధం వధం పరిక్లేసం, తస్మా జాతిం న రోచయే.

‘‘బుద్ధో ధమ్మమదేసేసి, జాతియా సమతిక్కమం;

సబ్బదుక్ఖప్పహానాయ, సో మం సచ్చే నివేసయి.

‘‘యే చ రూపూపగా సత్తా, యే చ అరూపట్ఠాయినో;

నిరోధం అప్పజానన్తా, ఆగన్తారో పునబ్భవ’’న్తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం చాలా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౭. ఉపచాలాసుత్తం

౧౬౮. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఉపచాలా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా…పే… అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా యేన ఉపచాలా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఉపచాలం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘కత్థ ను త్వం, భిక్ఖుని, ఉప్పజ్జితుకామా’’తి? ‘‘న ఖ్వాహం, ఆవుసో, కత్థచి ఉప్పజ్జితుకామా’’తి.

‘‘తావతింసా చ యామా చ, తుసితా చాపి దేవతా;

నిమ్మానరతినో దేవా, యే దేవా వసవత్తినో;

తత్థ చిత్తం పణిధేహి, రతిం పచ్చనుభోస్ససీ’’తి.

‘‘తావతింసా చ యామా చ, తుసితా చాపి దేవతా;

నిమ్మానరతినో దేవా, యే దేవా వసవత్తినో;

కామబన్ధనబద్ధా తే, ఏన్తి మారవసం పున.

‘‘సబ్బో ఆదీపితో [సబ్బోవ ఆదిత్తో (స్యా. కం.)] లోకో, సబ్బో లోకో పధూపితో;

సబ్బో పజ్జలితో [పజ్జలితో (సబ్బత్థ)] లోకో, సబ్బో లోకో పకమ్పితో.

‘‘అకమ్పితం అపజ్జలితం [అచలితం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], అపుథుజ్జనసేవితం;

అగతి యత్థ మారస్స, తత్థ మే నిరతో మనో’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం ఉపచాలా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౮. సీసుపచాలాసుత్తం

౧౬౯. సావత్థినిదానం. అథ ఖో సీసుపచాలా [సీసూపచాలా (సీ.)] భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా …పే… అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా యేన సీసుపచాలా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సీసుపచాలం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘కస్స ను త్వం, భిక్ఖుని, పాసణ్డం రోచేసీ’’తి? ‘‘న ఖ్వాహం, ఆవుసో, కస్సచి పాసణ్డం రోచేమీ’’తి.

‘‘కం ను ఉద్దిస్స ముణ్డాసి, సమణీ వియ దిస్ససి;

న చ రోచేసి పాసణ్డం, కిమివ చరసి మోమూహా’’తి.

‘‘ఇతో బహిద్ధా పాసణ్డా, దిట్ఠీసు పసీదన్తి తే;

న తేసం ధమ్మం రోచేమి, తే ధమ్మస్స అకోవిదా.

‘‘అత్థి సక్యకులే జాతో, బుద్ధో అప్పటిపుగ్గలో;

సబ్బాభిభూ మారనుదో, సబ్బత్థమపరాజితో.

‘‘సబ్బత్థ ముత్తో అసితో, సబ్బం పస్సతి చక్ఖుమా;

సబ్బకమ్మక్ఖయం పత్తో, విముత్తో ఉపధిసఙ్ఖయే;

సో మయ్హం భగవా సత్థా, తస్స రోచేమి సాసన’’న్తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం సీసుపచాలా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౯. సేలాసుత్తం

౧౭౦. సావత్థినిదానం. అథ ఖో సేలా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా…పే… అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా సేలాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో…పే… సేలం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కేనిదం పకతం బిమ్బం, క్వను [క్వన్ను (సీ. పీ.), క్వచి (స్యా. కం. క.)] బిమ్బస్స కారకో;

క్వను బిమ్బం సముప్పన్నం, క్వను బిమ్బం నిరుజ్ఝతీ’’తి.

అథ ఖో సేలాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో సేలాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో సేలా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘నయిదం అత్తకతం [నయిదం పకతం (స్యా. కం.)] బిమ్బం, నయిదం పరకతం [నయిదం పకతం (స్యా. కం.)] అఘం;

హేతుం పటిచ్చ సమ్భూతం, హేతుభఙ్గా నిరుజ్ఝతి.

‘‘యథా అఞ్ఞతరం బీజం, ఖేత్తే వుత్తం విరూహతి;

పథవీరసఞ్చాగమ్మ, సినేహఞ్చ తదూభయం.

‘‘ఏవం ఖన్ధా చ ధాతుయో, ఛ చ ఆయతనా ఇమే;

హేతుం పటిచ్చ సమ్భూతా, హేతుభఙ్గా నిరుజ్ఝరే’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం సేలా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

౧౦. వజిరాసుత్తం

౧౭౧. సావత్థినిదానం. అథ ఖో వజిరా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన అన్ధవనం తేనుపసఙ్కమి దివావిహారాయ. అన్ధవనం అజ్ఝోగాహేత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా వజిరాయ భిక్ఖునియా భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో యేన వజిరా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా వజిరం భిక్ఖునిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కేనాయం పకతో సత్తో, కువం సత్తస్స కారకో;

కువం సత్తో సముప్పన్నో, కువం సత్తో నిరుజ్ఝతీ’’తి.

అథ ఖో వజిరాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కో ను ఖ్వాయం మనుస్సో వా అమనుస్సో వా గాథం భాసతీ’’తి? అథ ఖో వజిరాయ భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘మారో ఖో అయం పాపిమా మమ భయం ఛమ్భితత్తం లోమహంసం ఉప్పాదేతుకామో సమాధిమ్హా చావేతుకామో గాథం భాసతీ’’తి. అథ ఖో వజిరా భిక్ఖునీ ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా, మారం పాపిమన్తం గాథాహి పచ్చభాసి –

‘‘కిం ను సత్తోతి పచ్చేసి, మార దిట్ఠిగతం ను తే;

సుద్ధసఙ్ఖారపుఞ్జోయం, నయిధ సత్తుపలబ్భతి.

‘‘యథా హి అఙ్గసమ్భారా, హోతి సద్దో రథో ఇతి;

ఏవం ఖన్ధేసు సన్తేసు, హోతి సత్తోతి సమ్ముతి [సమ్మతి (స్యా. కం.)].

‘‘దుక్ఖమేవ హి సమ్భోతి, దుక్ఖం తిట్ఠతి వేతి చ;

నాఞ్ఞత్ర దుక్ఖా సమ్భోతి, నాఞ్ఞం దుక్ఖా నిరుజ్ఝతీ’’తి.

అథ ఖో మారో పాపిమా ‘‘జానాతి మం వజిరా భిక్ఖునీ’’తి దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయీతి.

భిక్ఖునీసంయుత్తం సమత్తం.