౩. గోధికసుత్తం

౧౫౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా గోధికో ఇసిగిలిపస్సే విహరతి కాళసిలాయం. అథ ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో సామయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసి. అథ ఖో ఆయస్మా గోధికో తమ్హా సామయికాయ చేతోవిముత్తియా పరిహాయి. దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో సామయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసి. దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో తమ్హా సామయికాయ చేతోవిముత్తియా పరిహాయి. తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో సామయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసి. తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో తమ్హా…పే… పరిహాయి. చతుత్థమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో…పే… విముత్తిం ఫుసి. చతుత్థమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో తమ్హా…పే… పరిహాయి. పఞ్చమమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో…పే… చేతోవిముత్తిం ఫుసి. పఞ్చమమ్పి ఖో ఆయస్మా…పే… విముత్తియా పరిహాయి. ఛట్ఠమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో సామయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసి. ఛట్ఠమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో తమ్హా సామయికాయ చేతోవిముత్తియా పరిహాయి. సత్తమమ్పి ఖో ఆయస్మా గోధికో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో సామయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసి.

అథ ఖో ఆయస్మతో గోధికస్స ఏతదహోసి – ‘‘యావ ఛట్ఠం ఖ్వాహం సామయికాయ చేతోవిముత్తియా పరిహీనో. యంనూనాహం సత్థం ఆహరేయ్య’’న్తి. అథ ఖో మారో పాపిమా ఆయస్మతో గోధికస్స చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘మహావీర మహాపఞ్ఞ, ఇద్ధియా యససా జల;

సబ్బవేరభయాతీత, పాదే వన్దామి చక్ఖుమ.

‘‘సావకో తే మహావీర, మరణం మరణాభిభూ;

ఆకఙ్ఖతి చేతయతి, తం నిసేధ జుతిన్ధర.

‘‘కథఞ్హి భగవా తుయ్హం, సావకో సాసనే రతో;

అప్పత్తమానసో సేక్ఖో, కాలం కయిరా జనేసుతా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో గోధికేన సత్థం ఆహరితం హోతి. అథ ఖో భగవా ‘‘మారో అయం పాపిమా’’ ఇతి విదిత్వా మారం పాపిమన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘ఏవఞ్హి ధీరా కుబ్బన్తి, నావకఙ్ఖన్తి జీవితం;

సమూలం తణ్హమబ్బుయ్హ, గోధికో పరినిబ్బుతో’’తి.

అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆయామ, భిక్ఖవే, యేన ఇసిగిలిపస్సం కాళసిలా తేనుపసఙ్కమిస్సామ యత్థ గోధికేన కులపుత్తేన సత్థం ఆహరిత’’న్తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం.

అథ ఖో భగవా సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం యేన ఇసిగిలిపస్సం కాళసిలా తేనుపసఙ్కమి. అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం గోధికం దూరతోవ మఞ్చకే వివత్తక్ఖన్ధం సేమానం [సేయ్యమానం (స్యా. కం.), సోప్పమానం (క.)]. తేన ఖో పన సమయేన ధూమాయితత్తం తిమిరాయితత్తం గచ్ఛతేవ పురిమం దిసం, గచ్ఛతి పచ్ఛిమం దిసం, గచ్ఛతి ఉత్తరం దిసం, గచ్ఛతి దక్ఖిణం దిసం, గచ్ఛతి ఉద్ధం, గచ్ఛతి అధో, గచ్ఛతి అనుదిసం.

అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం ధూమాయితత్తం తిమిరాయితత్తం గచ్ఛతేవ పురిమం దిసం, గచ్ఛతి పచ్ఛిమం దిసం, గచ్ఛతి ఉత్తరం దిసం, గచ్ఛతి దక్ఖిణం దిసం, గచ్ఛతి ఉద్ధం, గచ్ఛతి అధో, గచ్ఛతి అనుదిస’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏసో ఖో, భిక్ఖవే, మారో పాపిమా గోధికస్స కులపుత్తస్స విఞ్ఞాణం సమన్వేసతి – ‘కత్థ గోధికస్స కులపుత్తస్స విఞ్ఞాణం పతిట్ఠిత’న్తి? అప్పతిట్ఠితేన చ, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణేన గోధికో కులపుత్తో పరినిబ్బుతో’’తి. అథ ఖో మారో పాపిమా బేలువపణ్డువీణం ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘ఉద్ధం అధో చ తిరియం, దిసా అనుదిసా స్వహం;

అన్వేసం నాధిగచ్ఛామి, గోధికో సో కుహిం గతో’’తి.

‘‘యో [సో (సీ. పీ.)] ధీరో ధితిసమ్పన్నో, ఝాయీ ఝానరతో సదా;

అహోరత్తం అనుయుఞ్జం, జీవితం అనికామయం.

‘‘జేత్వాన మచ్చునో [భేత్వా నముచినో (సీ.)] సేనం, అనాగన్త్వా పునబ్భవం;

సమూలం తణ్హమబ్బుయ్హ, గోధికో పరినిబ్బుతో’’తి.

‘‘తస్స సోకపరేతస్స, వీణా కచ్ఛా అభస్సథ;

తతో సో దుమ్మనో యక్ఖో, తత్థేవన్తరధాయథా’’తి [తత్థేవన్తరధాయిథాతి (స్యా. కం.), తత్థేవ అన్తరధాయీతి (క.)].