౧౦. సమిద్ధిసుత్తం

౨౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి తపోదారామే. అథ ఖో ఆయస్మా సమిద్ధి రత్తియా పచ్చూససమయం పచ్చుట్ఠాయ యేన తపోదా తేనుపసఙ్కమి గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. తపోదే గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసి గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం తపోదం ఓభాసేత్వా యేన ఆయస్మా సమిద్ధి తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా వేహాసం ఠితా ఆయస్మన్తం సమిద్ధిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అభుత్వా భిక్ఖసి భిక్ఖు, న హి భుత్వాన భిక్ఖసి;

భుత్వాన భిక్ఖు భిక్ఖస్సు, మా తం కాలో ఉపచ్చగా’’తి.

‘‘కాలం వోహం న జానామి, ఛన్నో కాలో న దిస్సతి;

తస్మా అభుత్వా భిక్ఖామి, మా మం కాలో ఉపచ్చగా’’తి.

అథ ఖో సా దేవతా పథవియం [పఠవియం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పతిట్ఠహిత్వా ఆయస్మన్తం సమిద్ధిం ఏతదవోచ – ‘‘దహరో త్వం భిక్ఖు, పబ్బజితో సుసు కాళకేసో, భద్రేన యోబ్బనేన సమన్నాగతో, పఠమేన వయసా, అనిక్కీళితావీ కామేసు. భుఞ్జ, భిక్ఖు, మానుసకే కామే; మా సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావీ’’తి.

‘‘న ఖ్వాహం, ఆవుసో, సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావామి. కాలికఞ్చ ఖ్వాహం, ఆవుసో, హిత్వా సన్దిట్ఠికం అనుధావామి. కాలికా హి, ఆవుసో, కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా; ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. సన్దిట్ఠికో అయం ధమ్మో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖు, కాలికా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో? కథం సన్దిట్ఠికో అయం ధమ్మో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి?

‘‘అహం ఖో, ఆవుసో, నవో అచిరపబ్బజితో అధునాగతో ఇమం ధమ్మవినయం. న తాహం [న ఖ్వాహం (సీ. పీ.)] సక్కోమి విత్థారేన ఆచిక్ఖితుం. అయం సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో రాజగహే విహరతి తపోదారామే. తం భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పుచ్ఛ. యథా తే భగవా బ్యాకరోతి తథా నం ధారేయ్యాసీ’’తి.

‘‘న ఖో, భిక్ఖు, సుకరో సో భగవా అమ్హేహి ఉపసఙ్కమితుం, అఞ్ఞాహి మహేసక్ఖాహి దేవతాహి పరివుతో. సచే ఖో త్వం, భిక్ఖు, తం భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పుచ్ఛేయ్యాసి, మయమ్పి ఆగచ్ఛేయ్యామ ధమ్మస్సవనాయా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా సమిద్ధి తస్సా దేవతాయ పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సమిద్ధి భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, భన్తే, రత్తియా పచ్చూససమయం పచ్చుట్ఠాయ యేన తపోదా తేనుపసఙ్కమిం గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. తపోదే గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసిం గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో, భన్తే, అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం తపోదం ఓభాసేత్వా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా వేహాసం ఠితా ఇమాయ గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అభుత్వా భిక్ఖసి భిక్ఖు, న హి భుత్వాన భిక్ఖసి;

భుత్వాన భిక్ఖు భిక్ఖస్సు, మా తం కాలో ఉపచ్చగా’’తి.

‘‘ఏవం వుత్తే అహం, భన్తే, తం దేవతం గాథాయ పచ్చభాసిం –

‘‘కాలం వోహం న జానామి, ఛన్నో కాలో న దిస్సతి;

తస్మా అభుత్వా భిక్ఖామి, మా మం కాలో ఉపచ్చగా’’తి.

‘‘అథ ఖో, భన్తే, సా దేవతా పథవియం పతిట్ఠహిత్వా మం ఏతదవోచ – ‘దహరో త్వం, భిక్ఖు, పబ్బజితో సుసు కాళకేసో, భద్రేన యోబ్బనేన సమన్నాగతో, పఠమేన వయసా, అనిక్కీళితావీ కామేసు. భుఞ్జ, భిక్ఖు, మానుసకే కామే; మా సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావీ’’’తి.

‘‘ఏవం వుత్తాహం, భన్తే, తం దేవతం ఏతదవోచం – ‘న ఖ్వాహం, ఆవుసో, సన్దిట్ఠికం హిత్వా కాలికం అనుధావామి; కాలికఞ్చ ఖ్వాహం, ఆవుసో, హిత్వా సన్దిట్ఠికం అనుధావామి. కాలికా హి, ఆవుసో, కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా; ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. సన్దిట్ఠికో అయం ధమ్మో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’’తి.

‘‘ఏవం వుత్తే, భన్తే, సా దేవతా మం ఏతదవోచ – ‘కథఞ్చ, భిక్ఖు, కాలికా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా; ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో? కథం సన్దిట్ఠికో అయం ధమ్మో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’తి? ఏవం వుత్తాహం, భన్తే, తం దేవతం ఏతదవోచం – ‘అహం ఖో, ఆవుసో, నవో అచిరపబ్బజితో అధునాగతో ఇమం ధమ్మవినయం, న తాహం సక్కోమి విత్థారేన ఆచిక్ఖితుం. అయం సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో రాజగహే విహరతి తపోదారామే. తం భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పుచ్ఛ. యథా తే భగవా బ్యాకరోతి తథా నం ధారేయ్యాసీ’’’తి.

‘‘ఏవం వుత్తే, భన్తే, సా దేవతా మం ఏతదవోచ – ‘న ఖో, భిక్ఖు, సుకరో సో భగవా అమ్హేహి ఉపసఙ్కమితుం, అఞ్ఞాహి మహేసక్ఖాహి దేవతాహి పరివుతో. సచే ఖో, త్వం భిక్ఖు, తం భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పుచ్ఛేయ్యాసి, మయమ్పి ఆగచ్ఛేయ్యామ ధమ్మస్సవనాయా’తి. సచే, భన్తే, తస్సా దేవతాయ సచ్చం వచనం, ఇధేవ సా దేవతా అవిదూరే’’తి.

ఏవం వుత్తే, సా దేవతా ఆయస్మన్తం సమిద్ధిం ఏతదవోచ – ‘‘పుచ్ఛ, భిక్ఖు, పుచ్ఛ, భిక్ఖు, యమహం అనుప్పత్తా’’తి.

అథ ఖో భగవా తం దేవతం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘అక్ఖేయ్యసఞ్ఞినో సత్తా, అక్ఖేయ్యస్మిం పతిట్ఠితా;

అక్ఖేయ్యం అపరిఞ్ఞాయ, యోగమాయన్తి మచ్చునో.

‘‘అక్ఖేయ్యఞ్చ పరిఞ్ఞాయ, అక్ఖాతారం న మఞ్ఞతి;

తఞ్హి తస్స న హోతీతి, యేన నం వజ్జా న తస్స అత్థి;

సచే విజానాసి వదేహి యక్ఖా’’తి [యక్ఖీతి (పీ. క.)].

‘‘న ఖ్వాహం, భన్తే, ఇమస్స భగవతా సఙ్ఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. సాధు మే, భన్తే, భగవా తథా భాసతు యథాహం ఇమస్స భగవతా సఙ్ఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం జానేయ్య’’న్తి.

‘‘సమో విసేసీ ఉద వా [అథవా (సీ. పీ.)] నిహీనో,

యో మఞ్ఞతీ సో వివదేథ [సోపి వదేథ (క.)] తేన;

తీసు విధాసు అవికమ్పమానో,

సమో విసేసీతి న తస్స హోతి;

సచే విజానాసి వదేహి యక్ఖా’’తి.

‘‘ఇమస్సాపి ఖ్వాహం, భన్తే, భగవతా సఙ్ఖిత్తేన భాసితస్స న విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. సాధు మే, భన్తే, భగవా తథా భాసతు యథాహం ఇమస్స భగవతా సఙ్ఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం జానేయ్య’’న్తి.

‘‘పహాసి సఙ్ఖం న విమానమజ్ఝగా, అచ్ఛేచ్ఛి [అచ్ఛేజ్జి (స్యా. కం. క.)] తణ్హం ఇధ నామరూపే;

తం ఛిన్నగన్థం అనిఘం నిరాసం, పరియేసమానా నాజ్ఝగముం;

దేవా మనుస్సా ఇధ వా హురం వా, సగ్గేసు వా సబ్బనివేసనేసు;

సచే విజానాసి వదేహి యక్ఖా’’తి.

‘‘ఇమస్స ఖ్వాహం, భన్తే, భగవతా సఙ్ఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి –

‘‘పాపం న కయిరా వచసా మనసా,

కాయేన వా కిఞ్చన సబ్బలోకే;

కామే పహాయ సతిమా సమ్పజానో,

దుక్ఖం న సేవేథ అనత్థసంహిత’’న్తి.

నన్దనవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

నన్దనా నన్దతి చేవ, నత్థిపుత్తసమేన చ;

ఖత్తియో సణమానో చ, నిద్దాతన్దీ చ దుక్కరం;

హిరీ కుటికా నవమో, దసమో వుత్తో సమిద్ధినాతి.