౧. దేవతాసంయుత్తం

౧. నళవగ్గో

౧. ఓఘతరణసుత్తం

౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘కథం ను త్వం, మారిస, ఓఘమతరీ’తి? ‘అప్పతిట్ఠం ఖ్వాహం, ఆవుసో, అనాయూహం ఓఘమతరి’న్తి. ‘యథా కథం పన త్వం, మారిస, అప్పతిట్ఠం అనాయూహం ఓఘమతరీ’తి? ‘యదాఖ్వాహం, ఆవుసో, సన్తిట్ఠామి తదాస్సు సంసీదామి; యదాఖ్వాహం, ఆవుసో, ఆయూహామి తదాస్సు నిబ్బుయ్హామి [నివుయ్హామి (స్యా. కం. క.)]. ఏవం ఖ్వాహం, ఆవుసో, అప్పతిట్ఠం అనాయూహం ఓఘమతరి’’’న్తి.

‘‘చిరస్సం వత పస్సామి, బ్రాహ్మణం పరినిబ్బుతం;

అప్పతిట్ఠం అనాయూహం, తిణ్ణం లోకే విసత్తిక’’న్తి. –

ఇదమవోచ సా దేవతా. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అథ ఖో సా దేవతా – ‘‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’’తి భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీతి.

౨. నిమోక్ఖసుత్తం

౨. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘జానాసి నో త్వం, మారిస, సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి?

‘‘జానామి ఖ్వాహం, ఆవుసో, సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి.

‘‘యథా కథం పన త్వం, మారిస, జానాసి సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి?

‘‘నన్దీభవపరిక్ఖయా [నన్దిభవపరిక్ఖయా (స్యా. కం.)], సఞ్ఞావిఞ్ఞాణసఙ్ఖయా, వేదనానం నిరోధా ఉపసమా – ఏవం ఖ్వాహం, ఆవుసో, జానామి సత్తానం నిమోక్ఖం పమోక్ఖం వివేక’’న్తి.

౩. ఉపనీయసుత్తం

౩. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు,

జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

పుఞ్ఞాని కయిరాథ సుఖావహానీ’’తి.

‘‘ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు,

జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

లోకామిసం పజహే సన్తిపేక్ఖో’’తి.

౪. అచ్చేన్తిసుత్తం

౪. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

పుఞ్ఞాని కయిరాథ సుఖావహానీ’’తి.

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

లోకామిసం పజహే సన్తిపేక్ఖో’’తి.

౫. కతిఛిన్దసుత్తం

౫. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘కతి ఛిన్దే కతి జహే, కతి చుత్తరి భావయే;

కతి సఙ్గాతిగో భిక్ఖు, ఓఘతిణ్ణోతి వుచ్చతీ’’తి.

‘‘పఞ్చ ఛిన్దే పఞ్చ జహే, పఞ్చ చుత్తరి భావయే;

పఞ్చ సఙ్గాతిగో భిక్ఖు, ఓఘతిణ్ణోతి వుచ్చతీ’’తి.

౬. జాగరసుత్తం

౬. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘కతి జాగరతం సుత్తా, కతి సుత్తేసు జాగరా;

కతిభి [కతీహి (సీ.)] రజమాదేతి, కతిభి [కతీహి (సీ.)] పరిసుజ్ఝతీ’’తి.

‘‘పఞ్చ జాగరతం సుత్తా, పఞ్చ సుత్తేసు జాగరా;

పఞ్చభి [పఞ్చహి (సీ.)] రజమాదేతి, పఞ్చభి [పఞ్చహి (సీ.)] పరిసుజ్ఝతీ’’తి.

౭. అప్పటివిదితసుత్తం

౭. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘యేసం ధమ్మా అప్పటివిదితా, పరవాదేసు నీయరే [నియ్యరే (క.)];

సుత్తా తే నప్పబుజ్ఝన్తి, కాలో తేసం పబుజ్ఝితు’’న్తి.

‘‘యేసం ధమ్మా సుప్పటివిదితా, పరవాదేసు న నీయరే;

తే సమ్బుద్ధా సమ్మదఞ్ఞా, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౮. సుసమ్ముట్ఠసుత్తం

౮. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘యేసం ధమ్మా సుసమ్ముట్ఠా, పరవాదేసు నీయరే;

సుత్తా తే నప్పబుజ్ఝన్తి, కాలో తేసం పబుజ్ఝితు’’న్తి.

‘‘యేసం ధమ్మా అసమ్ముట్ఠా, పరవాదేసు న నీయరే;

తే సమ్బుద్ధా సమ్మదఞ్ఞా, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౯. మానకామసుత్తం

౯. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘న మానకామస్స దమో ఇధత్థి,

న మోనమత్థి అసమాహితస్స;

ఏకో అరఞ్ఞే విహరం పమత్తో,

న మచ్చుధేయ్యస్స తరేయ్య పార’’న్తి.

‘‘మానం పహాయ సుసమాహితత్తో,

సుచేతసో సబ్బధి విప్పముత్తో;

ఏకో అరఞ్ఞే విహరం అప్పమత్తో,

స మచ్చుధేయ్యస్స తరేయ్య పార’’న్తి.

౧౦. అరఞ్ఞసుత్తం

౧౦. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అరఞ్ఞే విహరన్తానం, సన్తానం బ్రహ్మచారినం;

ఏకభత్తం భుఞ్జమానానం, కేన వణ్ణో పసీదతీ’’తి.

‘‘అతీతం నానుసోచన్తి, నప్పజప్పన్తి నాగతం;

పచ్చుప్పన్నేన యాపేన్తి, తేన వణ్ణో పసీదతి’’.

‘‘అనాగతప్పజప్పాయ, అతీతస్సానుసోచనా;

ఏతేన బాలా సుస్సన్తి, నళోవ హరితో లుతో’’తి.

నళవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఓఘం నిమోక్ఖం ఉపనేయ్యం, అచ్చేన్తి కతిఛిన్ది చ;

జాగరం అప్పటివిదితా, సుసమ్ముట్ఠా మానకామినా;

అరఞ్ఞే దసమో వుత్తో, వగ్గో తేన పవుచ్చతి.

౨. నన్దనవగ్గో

౧. నన్దనసుత్తం

౧౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరా తావతింసకాయికా దేవతా నన్దనే వనే అచ్ఛరాసఙ్ఘపరివుతా దిబ్బేహి పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతా పరిచారియమానా [పరిచారియమానా (స్యా. కం. క.)] తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘న తే సుఖం పజానన్తి, యే న పస్సన్తి నన్దనం;

ఆవాసం నరదేవానం, తిదసానం యసస్సిన’’న్తి.

‘‘ఏవం వుత్తే, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరా దేవతా తం దేవతం గాథాయ పచ్చభాసి –

‘‘న త్వం బాలే పజానాసి, యథా అరహతం వచో;

అనిచ్చా సబ్బసఙ్ఖారా [సబ్బే సఙ్ఖారా (సీ. స్యా. కం.)], ఉప్పాదవయధమ్మినో;

ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తేసం వూపసమో సుఖో’’తి.

౨. నన్దతిసుత్తం

౧౨. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నన్దతి పుత్తేహి పుత్తిమా,

గోమా [గోమికో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] గోహి తథేవ నన్దతి;

ఉపధీహి నరస్స నన్దనా,

న హి సో నన్దతి యో నిరూపధీ’’తి.

‘‘సోచతి పుత్తేహి పుత్తిమా,

గోమా గోహి తథేవ సోచతి;

ఉపధీహి నరస్స సోచనా,

న హి సో సోచతి యో నిరూపధీ’’తి.

౩. నత్థిపుత్తసమసుత్తం

౧౩. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నత్థి పుత్తసమం పేమం, నత్థి గోసమితం ధనం;

నత్థి సూరియసమా [సురియసమా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఆభా, సముద్దపరమా సరా’’తి.

‘‘నత్థి అత్తసమం పేమం, నత్థి ధఞ్ఞసమం ధనం;

నత్థి పఞ్ఞాసమా ఆభా, వుట్ఠి వే పరమా సరా’’తి.

౪. ఖత్తియసుత్తం

౧౪. ‘‘ఖత్తియో ద్విపదం సేట్ఠో, బలీబద్దో [బలివద్దో (సీ. పీ.), బలిబద్దో (స్యా. కం. క.)] చతుప్పదం.

కోమారీ సేట్ఠా భరియానం, యో చ పుత్తాన పుబ్బజో’’తి.

‘‘సమ్బుద్ధో ద్విపదం సేట్ఠో, ఆజానీయో చతుప్పదం;

సుస్సూసా సేట్ఠా భరియానం, యో చ పుత్తానమస్సవో’’తి.

౫. సణమానసుత్తం

౧౫. ‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే [మజ్ఝన్తికే (సబ్బత్థ)] కాలే, సన్నిసీవేసు పక్ఖిసు.

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం [మహారఞ్ఞం (క. సీ. స్యా. కం. క.)], తం భయం పటిభాతి మ’’న్తి.

‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే కాలే, సన్నిసీవేసు పక్ఖిసు;

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం, సా రతి పటిభాతి మ’’న్తి.

౬. నిద్దాతన్దీసుత్తం

౧౬. ‘‘నిద్దా తన్దీ విజమ్భితా [తన్ది విజమ్భికా (సీ. పీ.)], అరతీ భత్తసమ్మదో.

ఏతేన నప్పకాసతి, అరియమగ్గో ఇధ పాణిన’’న్తి.

‘‘నిద్దం తన్దిం విజమ్భితం, అరతిం భత్తసమ్మదం;

వీరియేన [విరియేన (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నం పణామేత్వా, అరియమగ్గో విసుజ్ఝతీ’’తి.

౭. దుక్కరసుత్తం

౧౭. ‘‘దుక్కరం దుత్తితిక్ఖఞ్చ, అబ్యత్తేన చ సామఞ్ఞం.

బహూహి తత్థ సమ్బాధా, యత్థ బాలో విసీదతీ’’తి.

‘‘కతిహం చరేయ్య సామఞ్ఞం, చిత్తం చే న నివారయే;

పదే పదే విసీదేయ్య, సఙ్కప్పానం వసానుగో’’తి.

‘‘కుమ్మోవ అఙ్గాని సకే కపాలే,

సమోదహం భిక్ఖు మనోవితక్కే;

అనిస్సితో అఞ్ఞమహేఠయానో,

పరినిబ్బుతో నూపవదేయ్య కఞ్చీ’’తి.

౮. హిరీసుత్తం

౧౮. ‘‘హిరీనిసేధో పురిసో, కోచి లోకస్మిం విజ్జతి.

యో నిన్దం అపబోధతి [అపబోధేతి (స్యా. కం. క.)], అస్సో భద్రో కసామివా’’తి.

‘‘హిరీనిసేధా తనుయా, యే చరన్తి సదా సతా;

అన్తం దుక్ఖస్స పప్పుయ్య, చరన్తి విసమే సమ’’న్తి.

౯. కుటికాసుత్తం

౧౯. ‘‘కచ్చి తే కుటికా నత్థి, కచ్చి నత్థి కులావకా;

కచ్చి సన్తానకా నత్థి, కచ్చి ముత్తోసి బన్ధనా’’తి.

‘‘తగ్ఘ మే కుటికా నత్థి, తగ్ఘ నత్థి కులావకా;

తగ్ఘ సన్తానకా నత్థి, తగ్ఘ ముత్తోమ్హి బన్ధనా’’తి.

‘‘కిన్తాహం కుటికం బ్రూమి, కిం తే బ్రూమి కులావకం;

కిం తే సన్తానకం బ్రూమి, కిన్తాహం బ్రూమి బన్ధన’’న్తి.

‘‘మాతరం కుటికం బ్రూసి, భరియం బ్రూసి కులావకం;

పుత్తే సన్తానకే బ్రూసి, తణ్హం మే బ్రూసి బన్ధన’’న్తి.

‘‘సాహు తే కుటికా నత్థి, సాహు నత్థి కులావకా;

సాహు సన్తానకా నత్థి, సాహు ముత్తోసి బన్ధనా’’తి.

౧౦. సమిద్ధిసుత్తం

౨౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి తపోదారామే. అథ ఖో ఆయస్మా సమిద్ధి రత్తియా పచ్చూససమయం పచ్చుట్ఠాయ యేన తపోదా తేనుపసఙ్కమి గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. తపోదే గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసి గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం తపోదం ఓభాసేత్వా యేన ఆయస్మా సమిద్ధి తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా వేహాసం ఠితా ఆయస్మన్తం సమిద్ధిం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అభుత్వా భిక్ఖసి భిక్ఖు, న హి భుత్వాన భిక్ఖసి;

భుత్వాన భిక్ఖు భిక్ఖస్సు, మా తం కాలో ఉపచ్చగా’’తి.