౨. దేవపుత్తసంయుత్తం

౧. పఠమవగ్గో

౧. పఠమకస్సపసుత్తం

౮౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో కస్సపో దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో కస్సపో దేవపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘భిక్ఖుం భగవా పకాసేసి, నో చ భిక్ఖునో అనుసాస’’న్తి. ‘‘తేన హి కస్సప, తఞ్ఞేవేత్థ పటిభాతూ’’తి.

‘‘సుభాసితస్స సిక్ఖేథ, సమణూపాసనస్స చ;

ఏకాసనస్స చ రహో, చిత్తవూపసమస్స చా’’తి.

ఇదమవోచ కస్సపో దేవపుత్తో; సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అథ ఖో కస్సపో దేవపుత్తో ‘‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’’తి భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీతి.

౨. దుతియకస్సపసుత్తం

౮౩. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో కస్సపో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘భిక్ఖు సియా ఝాయీ విముత్తచిత్తో,

ఆకఙ్ఖే చే హదయస్సానుపత్తిం;

లోకస్స ఞత్వా ఉదయబ్బయఞ్చ,

సుచేతసో అనిస్సితో తదానిసంసో’’తి.

౩. మాఘసుత్తం

౮౪. సావత్థినిదానం. అథ ఖో మాఘో దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో మాఘో దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కింసు ఛేత్వా సుఖం సేతి, కింసు ఛేత్వా న సోచతి;

కిస్సస్సు ఏకధమ్మస్స, వధం రోచేసి గోతమా’’తి.

‘‘కోధం ఛేత్వా సుఖం సేతి, కోధం ఛేత్వా న సోచతి;

కోధస్స విసమూలస్స, మధురగ్గస్స వత్రభూ;

వధం అరియా పసంసన్తి, తఞ్హి ఛేత్వా న సోచతీ’’తి.

౪. మాగధసుత్తం

౮౫. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో మాగధో దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కతి లోకస్మిం పజ్జోతా, యేహి లోకో పకాసతి;

భవన్తం పుట్ఠుమాగమ్మ, కథం జానేము తం మయ’’న్తి.

‘‘చత్తారో లోకే పజ్జోతా, పఞ్చమేత్థ న విజ్జతి;

దివా తపతి ఆదిచ్చో, రత్తిమాభాతి చన్దిమా.

‘‘అథ అగ్గి దివారత్తిం, తత్థ తత్థ పకాసతి;

సమ్బుద్ధో తపతం సేట్ఠో, ఏసా ఆభా అనుత్తరా’’తి.

౫. దామలిసుత్తం

౮౬. సావత్థినిదానం. అథ ఖో దామలి దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో దామలి దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘కరణీయమేతం బ్రాహ్మణేన, పధానం అకిలాసునా;

కామానం విప్పహానేన, న తేనాసీసతే భవ’’న్తి.

‘‘నత్థి కిచ్చం బ్రాహ్మణస్స (దామలీతి భగవా),

కతకిచ్చో హి బ్రాహ్మణో.

‘‘యావ న గాధం లభతి నదీసు,

ఆయూహతి సబ్బగత్తేభి జన్తు;

గాధఞ్చ లద్ధాన థలే ఠితో యో,

నాయూహతీ పారగతో హి సోవ [సోతి (సీ. పీ. క.), హోతి (స్యా. కం.), సో (?)].

‘‘ఏసూపమా దామలి బ్రాహ్మణస్స,

ఖీణాసవస్స నిపకస్స ఝాయినో;

పప్పుయ్య జాతిమరణస్స అన్తం,

నాయూహతీ పారగతో హి సో’’తి [హోతీతి (స్యా. కం.)].

౬. కామదసుత్తం

౮౭. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో కామదో దేవపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దుక్కరం భగవా, సుదుక్కరం భగవా’’తి.

‘‘దుక్కరం వాపి కరోన్తి (కామదాతి భగవా),

సేఖా సీలసమాహితా;

ఠితత్తా అనగారియుపేతస్స,

తుట్ఠి హోతి సుఖావహా’’తి.

‘‘దుల్లభా భగవా యదిదం తుట్ఠీ’’తి.

‘‘దుల్లభం వాపి లభన్తి (కామదాతి భగవా),

చిత్తవూపసమే రతా;

యేసం దివా చ రత్తో చ,

భావనాయ రతో మనో’’తి.

‘‘దుస్సమాదహం భగవా యదిదం చిత్త’’న్తి.

‘‘దుస్సమాదహం వాపి సమాదహన్తి (కామదాతి భగవా),

ఇన్ద్రియూపసమే రతా;

తే ఛేత్వా మచ్చునో జాలం,

అరియా గచ్ఛన్తి కామదా’’తి.

‘‘దుగ్గమో భగవా విసమో మగ్గో’’తి.

‘‘దుగ్గమే విసమే వాపి, అరియా గచ్ఛన్తి కామద;

అనరియా విసమే మగ్గే, పపతన్తి అవంసిరా;

అరియానం సమో మగ్గో, అరియా హి విసమే సమా’’తి.

౭. పఞ్చాలచణ్డసుత్తం

౮౮. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో పఞ్చాలచణ్డో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సమ్బాధే వత ఓకాసం, అవిన్ది భూరిమేధసో;

యో ఝానమబుజ్ఝి [ఝానమబుధా (క. సీ.), ఝానమబుద్ధి (స్యా. కం. పీ. క.)] బుద్ధో, పటిలీననిసభో మునీ’’తి.

‘‘సమ్బాధే వాపి విన్దన్తి (పఞ్చాలచణ్డాతి భగవా),

ధమ్మం నిబ్బానపత్తియా;

యే సతిం పచ్చలత్థంసు,

సమ్మా తే సుసమాహితా’’తి.

౮. తాయనసుత్తం

౮౯. సావత్థినిదానం. అథ ఖో తాయనో దేవపుత్తో పురాణతిత్థకరో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో తాయనో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘ఛిన్ద సోతం పరక్కమ్మ, కామే పనుద బ్రాహ్మణ;

నప్పహాయ మునీ కామే, నేకత్తముపపజ్జతి.

‘‘కయిరా చే కయిరాథేనం, దళ్హమేనం పరక్కమే;

సిథిలో హి పరిబ్బాజో, భియ్యో ఆకిరతే రజం.

‘‘అకతం దుక్కటం [దుక్కతం (సీ. పీ.)] సేయ్యో, పచ్ఛా తపతి దుక్కటం;

కతఞ్చ సుకతం సేయ్యో, యం కత్వా నానుతప్పతి.

‘‘కుసో యథా దుగ్గహితో, హత్థమేవానుకన్తతి;

సామఞ్ఞం దుప్పరామట్ఠం, నిరయాయూపకడ్ఢతి.

‘‘యం కిఞ్చి సిథిలం కమ్మం, సంకిలిట్ఠఞ్చ యం వతం;

సఙ్కస్సరం బ్రహ్మచరియం, న తం హోతి మహప్ఫల’’న్తి.

ఇదమవోచ తాయనో దేవపుత్తో; ఇదం వత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీతి.

అథ ఖో భగవా తస్సా రత్తియా అచ్చయేన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం తాయనో నామ దేవపుత్తో పురాణతిత్థకరో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో, భిక్ఖవే, తాయనో దేవపుత్తో మమ సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘ఛిన్ద సోతం పరక్కమ్మ, కామే పనుద బ్రాహ్మణ;

నప్పహాయ మునీ కామే, నేకత్తముపపజ్జతి.

‘‘కయిరా చే కయిరాథేనం, దళ్హమేనం పరక్కమే;

సిథిలో హి పరిబ్బాజో, భియ్యో ఆకిరతే రజం.

‘‘అకతం దుక్కటం సేయ్యో, పచ్ఛా తపతి దుక్కటం;

కతఞ్చ సుకతం సేయ్యో, యం కత్వా నానుతప్పతి.

‘‘కుసో యథా దుగ్గహితో, హత్థమేవానుకన్తతి;

సామఞ్ఞం దుప్పరామట్ఠం, నిరయాయూపకడ్ఢతి.

‘‘యం కిఞ్చి సిథిలం కమ్మం, సంకిలిట్ఠఞ్చ యం వతం;

సఙ్కస్సరం బ్రహ్మచరియం, న తం హోతి మహప్ఫల’’న్తి.

‘‘ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, తాయనో దేవపుత్తో, ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయి. ఉగ్గణ్హాథ, భిక్ఖవే, తాయనగాథా; పరియాపుణాథ, భిక్ఖవే, తాయనగాథా; ధారేథ, భిక్ఖవే, తాయనగాథా. అత్థసంహితా, భిక్ఖవే, తాయనగాథా ఆదిబ్రహ్మచరియికా’’తి.

౯. చన్దిమసుత్తం

౯౦. సావత్థినిదానం. తేన ఖో పన సమయేన చన్దిమా దేవపుత్తో రాహునా అసురిన్దేన గహితో హోతి. అథ ఖో చన్దిమా దేవపుత్తో భగవన్తం అనుస్సరమానో తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నమో తే బుద్ధ వీరత్థు, విప్పముత్తోసి సబ్బధి;

సమ్బాధపటిపన్నోస్మి, తస్స మే సరణం భవా’’తి.

అథ ఖో భగవా చన్దిమం దేవపుత్తం ఆరబ్భ రాహుం అసురిన్దం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘తథాగతం అరహన్తం, చన్దిమా సరణం గతో;

రాహు చన్దం పముఞ్చస్సు, బుద్ధా లోకానుకమ్పకా’’తి.

అథ ఖో రాహు అసురిన్దో చన్దిమం దేవపుత్తం ముఞ్చిత్వా తరమానరూపో యేన వేపచిత్తి అసురిన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సంవిగ్గో లోమహట్ఠజాతో ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితం ఖో రాహుం అసురిన్దం వేపచిత్తి అసురిన్దో గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కిం ను సన్తరమానోవ, రాహు చన్దం పముఞ్చసి;

సంవిగ్గరూపో ఆగమ్మ, కిం ను భీతోవ తిట్ఠసీ’’తి.

‘‘సత్తధా మే ఫలే ముద్ధా, జీవన్తో న సుఖం లభే;

బుద్ధగాథాభిగీతోమ్హి, నో చే ముఞ్చేయ్య చన్దిమ’’న్తి.

౧౦. సూరియసుత్తం

౯౧. సావత్థినిదానం. తేన ఖో పన సమయేన సూరియో దేవపుత్తో రాహునా అసురిన్దేన గహితో హోతి. అథ ఖో సూరియో దేవపుత్తో భగవన్తం అనుస్సరమానో తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘నమో తే బుద్ధ వీరత్థు, విప్పముత్తోసి సబ్బధి;

సమ్బాధపటిపన్నోస్మి, తస్స మే సరణం భవా’’తి.

అథ ఖో భగవా సూరియం దేవపుత్తం ఆరబ్భ రాహుం అసురిన్దం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘తథాగతం అరహన్తం, సూరియో సరణం గతో;

రాహు సూరియం [సురియం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పముఞ్చస్సు, బుద్ధా లోకానుకమ్పకా.

‘‘యో అన్ధకారే తమసి పభఙ్కరో,

వేరోచనో మణ్డలీ ఉగ్గతేజో;

మా రాహు గిలీ చరమన్తలిక్ఖే,

పజం మమం రాహు పముఞ్చ సూరియ’’న్తి.

అథ ఖో రాహు అసురిన్దో సూరియం దేవపుత్తం ముఞ్చిత్వా తరమానరూపో యేన వేపచిత్తి అసురిన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సంవిగ్గో లోమహట్ఠజాతో ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితం ఖో రాహుం అసురిన్దం వేపచిత్తి అసురిన్దో గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కిం ను సన్తరమానోవ, రాహు సూరియం పముఞ్చసి;

సంవిగ్గరూపో ఆగమ్మ, కిం ను భీతోవ తిట్ఠసీ’’తి.

‘‘సత్తధా మే ఫలే ముద్ధా, జీవన్తో న సుఖం లభే;

బుద్ధగాథాభిగీతోమ్హి, నో చే ముఞ్చేయ్య సూరియ’’న్తి.

పఠమో వగ్గో.

తస్సుద్దానం –

ద్వే కస్సపా చ మాఘో చ, మాగధో దామలి కామదో;

పఞ్చాలచణ్డో తాయనో, చన్దిమసూరియేన తే దసాతి.

౨. అనాథపిణ్డికవగ్గో

౧. చన్దిమససుత్తం

౯౨. సావత్థినిదానం. అథ ఖో చన్దిమసో [చన్దిమాసో (క.)] దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో చన్దిమసో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘తే హి సోత్థిం గమిస్సన్తి, కచ్ఛే వామకసే మగా;

ఝానాని ఉపసమ్పజ్జ, ఏకోది నిపకా సతా’’తి.

‘‘తే హి పారం గమిస్సన్తి, ఛేత్వా జాలంవ అమ్బుజో;

ఝానాని ఉపసమ్పజ్జ, అప్పమత్తా రణఞ్జహా’’తి.

౨. వేణ్డుసుత్తం

౯౩. ఏకమన్తం ఠితో ఖో వేణ్డు [వేణ్హు (సీ.)] దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘సుఖితావ తే [సుఖితా వత తే (సీ. స్యా. కం.)] మనుజా, సుగతం పయిరుపాసియ;

యుఞ్జం [యుజ్జ (సీ.), యుఞ్జ (స్యా. కం. పీ.)] గోతమసాసనే, అప్పమత్తా ను సిక్ఖరే’’తి.

‘‘యే మే పవుత్తే సిట్ఠిపదే [సత్థిపదే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] (వేణ్డూతి భగవా),

అనుసిక్ఖన్తి ఝాయినో;

కాలే తే అప్పమజ్జన్తా,

న మచ్చువసగా సియు’’న్తి.

౩. దీఘలట్ఠిసుత్తం

౯౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో దీఘలట్ఠి దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం వేళువనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో దీఘలట్ఠి దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘భిక్ఖు సియా ఝాయీ విముత్తచిత్తో,

ఆకఙ్ఖే చే హదయస్సానుపత్తిం;

లోకస్స ఞత్వా ఉదయబ్బయఞ్చ,

సుచేతసో అనిస్సితో తదానిసంసో’’తి.

౪. నన్దనసుత్తం

౯౫. ఏకమన్తం ఠితో ఖో నన్దనో దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –