౨. ధమ్ముద్ధచ్చవారనిద్దేసో

౬. కథం ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితం మానసం హోతి? అనిచ్చతో మనసికరోతో ఓభాసో ఉప్పజ్జతి, ఓభాసో ధమ్మోతి ఓభాసం ఆవజ్జతి, తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం. తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి, దుక్ఖతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. తేన వుచ్చతి – ‘‘ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసో హోతి సో సమయో, యం తం చిత్తం అజ్ఝత్తమేవ సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తస్స మగ్గో సఞ్జాయతీ’’తి కథం మగ్గో సఞ్జాయతి…పే… ఏవం మగ్గో సఞ్జాయతి, ఏవం సఞ్ఞోజనాని పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

అనిచ్చతో మనసికరోతో ఞాణం ఉప్పజ్జతి, పీతి ఉప్పజ్జతి, పస్సద్ధి ఉప్పజ్జతి, సుఖం ఉప్పజ్జతి, అధిమోక్ఖో ఉప్పజ్జతి, పగ్గహో ఉప్పజ్జతి, ఉపట్ఠానం ఉప్పజ్జతి, ఉపేక్ఖా ఉప్పజ్జతి, నికన్తి ఉప్పజ్జతి, ‘నికన్తి ధమ్మో’తి నికన్తిం ఆవజ్జతి. తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం. తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి, దుక్ఖతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. తేన వుచ్చతి – ‘‘ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసో హోతి సో సమయో, యం తం చిత్తం అజ్ఝత్తమేవ సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తస్స మగ్గో సఞ్జాయతీ’’తి. కథం మగ్గో సఞ్జాయతి…పే… ఏవం మగ్గో సఞ్జాయతి, ఏవం సఞ్ఞోజనాని పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

దుక్ఖతో మనసికరోతో…పే… అనత్తతో మనసికరోతో ఓభాసో ఉప్పజ్జతి…పే… ఞాణం ఉప్పజ్జతి, పీతి ఉప్పజ్జతి, పస్సద్ధి ఉప్పజ్జతి, సుఖం ఉప్పజ్జతి, అధిమోక్ఖో ఉప్పజ్జతి, పగ్గహో ఉప్పజ్జతి, ఉపట్ఠానం ఉప్పజ్జతి, ఉపేక్ఖా ఉప్పజ్జతి, నికన్తి ఉప్పజ్జతి, ‘నికన్తి ధమ్మో’తి నికన్తిం ఆవజ్జతి. తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం. తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో అనత్తతో ఉపట్ఠానం, అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం, దుక్ఖతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. తేన వుచ్చతి – ‘‘ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసో…పే… ఏవం సఞ్ఞోజనాని పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి’’.

రూపం అనిచ్చతో మనసికరోతో…పే… రూపం దుక్ఖతో మనసికరోతో… రూపం అనత్తతో మనసికరోతో… వేదనం…పే… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం… చక్ఖుం…పే… జరామరణం అనిచ్చతో మనసికరోతో…పే… జరామరణం దుక్ఖతో మనసికరోతో, జరామరణం అనత్తతో మనసికరోతో ఓభాసో ఉప్పజ్జతి…పే… ఞాణం ఉప్పజ్జతి, పీతి ఉప్పజ్జతి, పస్సద్ధి ఉప్పజ్జతి, సుఖం ఉప్పజ్జతి, అధిమోక్ఖో ఉప్పజ్జతి, పగ్గహో ఉప్పజ్జతి, ఉపట్ఠానం ఉప్పజ్జతి, ఉపేక్ఖా ఉప్పజ్జతి, నికన్తి ఉప్పజ్జతి, ‘నికన్తి ధమ్మో’తి నికన్తిం ఆవజ్జతి. తతో విక్ఖేపో ఉద్ధచ్చం. తేన ఉద్ధచ్చేన విగ్గహితమానసో. జరామరణం అనత్తతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. జరామరణం అనిచ్చతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి, జరామరణం దుక్ఖతో ఉపట్ఠానం యథాభూతం నప్పజానాతి. తేన వుచ్చతి – ‘‘ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితమానసో హోతి. సో సమయో, యం తం చిత్తం అజ్ఝత్తమేవ సన్తిట్ఠతి సన్నిసీదతి ఏకోది హోతి సమాధియతి. తస్స మగ్గో సఞ్జాయతీ’’తి. కథం మగ్గో సఞ్జాయతి…పే… ఏవం మగ్గో సఞ్జాయతి. ఏవం సఞ్ఞోజనాని పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి. ఏవం ధమ్ముద్ధచ్చవిగ్గహితం మానసం హోతి.

౭. ఓభాసే చేవ ఞాణే చ, పీతియా చ వికమ్పతి;

పస్సద్ధియా సుఖే చేవ, యేహి చిత్తం పవేధతి.

అధిమోక్ఖే చ పగ్గాహే, ఉపట్ఠానే చ కమ్పతి;

ఉపేక్ఖావజ్జనాయ చేవ, ఉపేక్ఖాయ చ నికన్తియా.

ఇమాని దస ఠానాని, పఞ్ఞా యస్స పరిచ్చితా;

ధమ్ముద్ధచ్చకుసలో హోతి, న చ సమ్మోహ గచ్ఛతి.

విక్ఖిపతి చేవ కిలిస్సతి చ, చవతి చిత్తభావనా;

విక్ఖిపతి న కిలిస్సతి, భావనా పరిహాయతి.

విక్ఖిపతి న కిలిస్సతి, భావనా న పరిహాయతి;

న చ విక్ఖిపతే చిత్తం న కిలిస్సతి, న చవతి చిత్తభావనా.

ఇమేహి చతూహి ఠానేహి చిత్తస్స సఙ్ఖేపవిక్ఖేపవిగ్గహితం [సఙ్ఖేపం విక్ఖేపం విగ్గహితం (స్యా.)] దస ఠానే సమ్పజానాతీతి.

యుగనద్ధకథా నిట్ఠితా.