౭. ఇస్సాసఙ్గపఞ్హో

౭. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘ఇస్సాసస్స చత్తారి అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని చత్తారి అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, ఇస్సాసో సరే పాతయన్తో ఉభో పాదే పథవియం దళ్హం పతిట్ఠాపేతి, జణ్ణుఅవేకల్లం కరోతి, సరకలాపం కటిసన్ధిమ్హి ఠపేతి, కాయం ఉపత్థద్ధం కరోతి, ద్వే హత్థే సన్ధిట్ఠానం ఆరోపేతి, ముట్ఠిం పీళయతి, అఙ్గులియో నిరన్తరం కరోతి, గీవం పగ్గణ్హాతి, చక్ఖూని ముఖఞ్చ పిదహతి, నిమిత్తం ఉజుం కరోతి, హాసముప్పాదేతి ‘విజ్ఝిస్సామీ’తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన సీలపథవియం వీరియపాదే పతిట్ఠాపేతబ్బం, ఖన్తిసోరచ్చం అవేకల్లం కాతబ్బం, సంవరే చిత్తం ఠపేతబ్బం, సంయమనియమే అత్తా ఉపనేతబ్బో, ఇచ్ఛా ముచ్ఛా పీళయితబ్బా, యోనిసో మనసికారే చిత్తం నిరన్తరం కాతబ్బం, వీరియం పగ్గహేతబ్బం, ఛ ద్వారా పిదహితబ్బా, సతి ఉపట్ఠపేతబ్బా, హాసముప్పాదేతబ్బం ‘సబ్బకిలేసే ఞాణనారాచేన విజ్ఝిస్సామీ’తి. ఇదం, మహారాజ, ఇస్సాసస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, ఇస్సాసో ఆళకం పరిహరతి వఙ్కజిమ్హకుటిలనారాచస్స ఉజుకరణాయ. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన ఇమస్మిం కాయే సతిపట్ఠానఆళకం పరిహరితబ్బం వఙ్కజిమ్హకుటిలచిత్తస్స ఉజుకరణాయ. ఇదం, మహారాజ, ఇస్సాసస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, ఇస్సాసో లక్ఖే ఉపాసేతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన ఇమస్మిం కాయే ఉపాసితబ్బం. కథం మహారాజ యోగినా యోగావచరేన ఇమస్మిం కాయే ఉపాసితబ్బం? అనిచ్చతో ఉపాసితబ్బం, దుక్ఖతో ఉపాసితబ్బం, అనత్తతో ఉపాసితబ్బం, రోగతో…పే… గణ్డతో…పే… సల్లతో…పే… అఘతో…పే… ఆబాధతో…పే… పరతో…పే… పలోకతో…పే… ఈతితో…పే… ఉపద్దవతో…పే… భయతో…పే… ఉపసగ్గతో…పే… చలతో…పే… పభఙ్గుతో…పే… అద్ధువతో…పే… అతాణతో…పే… అలేణతో…పే… అసరణతో…పే… రిత్తతో…పే… తుచ్ఛతో…పే… సుఞ్ఞతో…పే… ఆదీనవతో…పే… విపరిణామధమ్మతో…పే… అసారతో …పే… అఘమూలతో…పే… వధకతో…పే… విభవతో…పే… సాసవతో…పే… సఙ్ఖతతో…పే… మారామిసతో…పే… జాతిధమ్మతో…పే… జరాధమ్మతో…పే… బ్యాధిధమ్మతో…పే… మరణధమ్మతో…పే… సోకధమ్మతో…పే… పరిదేవధమ్మతో…పే… ఉపాయాసధమ్మతో…పే… సంకిలేసధమ్మతో…పే… ఏవం ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన ఇమస్మిం కాయే ఉపాసితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, ఇస్సాసస్స తతియం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, ఇస్సాసో సాయం పాతం ఉపాసతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన సాయం పాతం ఆరమ్మణే ఉపాసితబ్బం. ఇదం, మహారాజ, ఇస్సాసస్స చతుత్థం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, థేరేన సారిపుత్తేన ధమ్మసేనాపతినా –

‘‘‘యథా ఇస్సాసకో నామ, సాయం పాతం ఉపాసతి;

ఉపాసనం అరిఞ్చన్తో [న రిచ్ఛన్తో (సీ. క.)], లభతే భత్తవేతనం.

‘‘‘తథేవ బుద్ధపుత్తోపి, కరోతి కాయుపాసనం;

కాయుపాసనం అరిఞ్చన్తో, అరహత్తమధిగచ్ఛతీ’’’తి.

ఇస్సాసఙ్గపఞ్హో సత్తమో.

కుమ్భవగ్గో సత్తమో [ఇతో పరం రాజఙ్గపఞ్హాదికా అట్ఠతింస పఞ్హా వినట్ఠా, యేహి తా దిట్ఠా,§తేహి నో ఆరోచేతబ్బా పున ముద్దాపనకాలే పక్ఖిపనత్థాయాతి (న, బు, స)].

తస్సుద్దానం –

కుమ్భో చ కాళాయసో చ, ఛత్తం ఖేత్తఞ్చ అగదో;

భోజనేన చ ఇస్సాసో, వుత్తం దాని విదూహీతి.

ఓపమ్మకథాపఞ్హో నిట్ఠితో.