౧౦. చక్కవత్తిఙ్గపఞ్హో

౧౦. ‘‘భన్తే నాగసేన, ‘చక్కవత్తిస్స చత్తారి అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’తి యం వదేసి, కతమాని తాని చత్తారి అఙ్గాని గహేతబ్బానీ’’తి? ‘‘యథా, మహారాజ, చక్కవత్తీ చతూహి సఙ్గహవత్థూహి జనం సఙ్గణ్హాతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన చతస్సన్నం పరిసానం మానసం సఙ్గహేతబ్బం అనుగ్గహేతబ్బం సమ్పహంసేతబ్బం. ఇదం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స పఠమం అఙ్గం గహేతబ్బం.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స విజితే చోరా న ఉట్ఠహన్తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కామరాగబ్యాపాదవిహింసావితక్కా న ఉప్పాదేతబ్బా. ఇదం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స దుతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన –

‘‘‘వితక్కూపసమే చ యో రతో, అసుభం భావయతే [భావయతీ (స్యా.) ధ. ప. ౩౫౦ ధమ్మపదే] సదా సతో;

ఏస ఖో బ్యన్తికాహితి, ఏస ఛేచ్ఛతి మారబన్ధన’న్తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, చక్కవత్తీ దివసే దివసే సముద్దపరియన్తం మహాపథవిం అనుయాయతి కల్యాణపాపకాని విచినమానో, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన కాయకమ్మం వచీకమ్మం మనోకమ్మం దివసే దివసే పచ్చవేక్ఖితబ్బం ‘కిం ను ఖో మే ఇమేహి తీహి ఠానేహి అనుపవజ్జస్స దివసో వీతివత్తతీ’తి. ఇదం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స తతియం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన అఙ్గుత్తరనికాయవరే –

‘కథమ్భూతస్స మే రత్తిన్దివా వీతివత్తన్తీతి [వీతిపతన్తీతి (సీ. పీ.)] పబ్బజితేన అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బ’న్తి.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స అబ్భన్తరబాహిరారక్ఖా సుసంవిహితా హోతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యోగినా యోగావచరేన అబ్భన్తరానం బాహిరానం కిలేసానం ఆరక్ఖాయ సతిదోవారికో ఠపేతబ్బో. ఇదం, మహారాజ, చక్కవత్తిస్స చతుత్థం అఙ్గం గహేతబ్బం. భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా దేవాతిదేవేన –

‘సతిదోవారికో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి కుసలం భావేతి, సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి, సుద్ధమత్తానం పరిహరతీ’’’తి.

చక్కవత్తిఙ్గపఞ్హో దసమో.

పథవీవగ్గో తతియో.

తస్సుద్దానం –

పథవీ ఆపో చ తేజో చ, వాయో చ పబ్బతేన చ;

ఆకాసో చన్దసూరియో చ, సక్కో చ చక్కవత్తినాతి.