౫. వాయామకరణపఞ్హో

౫. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, తుమ్హే భణథ ‘కిన్తి ఇమం దుక్ఖం నిరుజ్ఝేయ్య, అఞ్ఞఞ్చ దుక్ఖం నుప్పజ్జేయ్యా’తి. ఏతదత్థా, మహారాజ, అమ్హాకం పబ్బజ్జా’’తి. ‘‘కిం పటికచ్చేవ వాయమితేన, నను సమ్పత్తే కాలే వాయమితబ్బ’’న్తి? థేరో ఆహ ‘‘సమ్పత్తే కాలే, మహారాజ, వాయామో అకిచ్చకరో భవతి, పటికచ్చేవ వాయామో కిచ్చకరో భవతీ’’తి.

‘‘ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా త్వం పిపాసితో భవేయ్యాసి, తదా త్వం ఉదపానం ఖణాపేయ్యాసి, తళాకం ఖణాపేయ్యాసి ‘పానీయం పివిస్సామీ’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, సమ్పత్తే కాలే వాయామో అకిచ్చకరో భవతి, పటికచ్చేవ వాయామో కిచ్చకరో భవతీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా త్వం బుభుక్ఖితో భవేయ్యాసి, తదా త్వం ఖేత్తం కసాపేయ్యాసి, సాలిం రోపాపేయ్యాసి, ధఞ్ఞం అతిహరాపేయ్యాసి ‘భత్తం భుఞ్జిస్సామీ’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, సమ్పత్తే కాలే వాయామో అకిచ్చకరో భవతి, పటికచ్చేవ వాయామో కిచ్చకరో భవతీతి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా తే సఙ్గామో పచ్చుపట్ఠితో భవేయ్య, తదా త్వం పరిఖం ఖణాపేయ్యాసి, పాకారం కారాపేయ్యాసి, గోపురం కారాపేయ్యాసి, అట్టాలకం కారాపేయ్యాసి, ధఞ్ఞం అతిహరాపేయ్యాసి, తదా త్వం హత్థిస్మిం సిక్ఖేయ్యాసి, అస్సస్మిం సిక్ఖేయ్యాసి, రథస్మిం సిక్ఖేయ్యాసి, ధనుస్మిం సిక్ఖేయ్యాసి, థరుస్మిం సిక్ఖేయ్యాసీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, సమ్పత్తే కాలే వాయామో అకిచ్చకరో భవతి, పటికచ్చేవ వాయామో కిచ్చకరో భవతి. భాసితమ్పేతం మహారాజ భగవతా –

‘‘‘పటికచ్చేవ తం కయిరా, యం జఞ్ఞా హితమత్తనో;

న సాకటికచిన్తాయ, మన్తా ధీరో పరక్కమే.

‘‘‘యథా సాకటికో మట్ఠం [నామ (సీ. పీ. క.) సం. ని. ౧.౧౦౩], సమం హిత్వా మహాపథం;

విసమం మగ్గమారుయ్హ, అక్ఖచ్ఛిన్నోవ ఝాయతి.

‘‘‘ఏవం ధమ్మా అపక్కమ్మ, అధమ్మమనువత్తియ;

మన్దో మచ్చు ముఖం పత్తో, అక్ఖచ్ఛిన్నోవ ఝాయతీ’’’తి [సోచతీతి (సబ్బత్థ)].

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

వాయామకరణపఞ్హో పఞ్చమో.