౬. నామరూపఏకత్తనానత్తపఞ్హో

౬. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, కో పటిసన్దహతీ’’తి? థేరో ఆహ ‘‘నామరూపం ఖో, మహారాజ, పటిసన్దహతీ’’తి. ‘‘కిం ఇమం యేవ నామరూపం పటిసన్దహతీ’’తి? ‘‘న ఖో, మహారాజ, ఇమం యేవ నామరూపం పటిసన్దహతి, ఇమినా పన, మహారాజ, నామరూపేన కమ్మం కరోతి సోభనం వా పాపకం వా, తేన కమ్మేన అఞ్ఞం నామరూపం పటిసన్దహతీ’’తి. ‘‘యది, భన్తే, న ఇమం యేవ నామరూపం పటిసన్దహతి, నను సో ముత్తో భవిస్సతి పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి? థేరో ఆహ ‘‘యది న పటిసన్దహేయ్య, ముత్తో భవేయ్య పాపకేహి కమ్మేహి. యస్మా చ ఖో, మహారాజ, పటిసన్దహతి, తస్మా న ముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో అఞ్ఞతరస్స పురిసస్స అమ్బం అవహరేయ్య, తమేనం అమ్బసామికో గహేత్వా రఞ్ఞో దస్సేయ్య ‘ఇమినా దేవ పురిసేన మయ్హం అమ్బా అవహటా’తి, సో ఏవం వదేయ్య ‘నాహం, దేవ, ఇమస్స అమ్బే అవహరామి, అఞ్ఞే తే అమ్బా, యే ఇమినా రోపితా, అఞ్ఞే తే అమ్బా, యే మయా అవహటా, నాహం దణ్డప్పత్తో’తి. కిం ను ఖో సో, మహారాజ, పురిసో దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి. ‘‘కేన కారణేనా’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి సో ఏవం వదేయ్య, పురిమం, భన్తే, అమ్బం అప్పచ్చక్ఖాయ పచ్ఛిమేన అమ్బేన సో పురిసో దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఇమినా నామరూపేన కమ్మం కరోతి సోభనం వా పాపకం వా, తేన కమ్మేన అఞ్ఞం నామరూపం పటిసన్దహతి, తస్మా న ముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో అఞ్ఞతరస్స పురిసస్స సాలిం అవహరేయ్య…పే… ఉచ్ఛుం అవహరేయ్య…పే… యథా మహారాజ కోచి పురిసో హేమన్తకాలే అగ్గిం జాలేత్వా విసిబ్బేత్వా [విసీవేత్వా (సీ. పీ.)] అవిజ్ఝాపేత్వా పక్కమేయ్య, అథ ఖో సో అగ్గి అఞ్ఞతరస్స పురిసస్స ఖేత్తం డహేయ్య [ఉపడహేయ్య (క.)], తమేనం ఖేత్తసామికో గహేత్వా రఞ్ఞో దస్సేయ్య ‘ఇమినా, దేవ, పురిసేన మయ్హం ఖేత్తం దడ్ఢ’న్తి. సో ఏవం వదేయ్య ‘నాహం, దేవ, ఇమస్స ఖేత్తం ఝాపేమి, అఞ్ఞో సో అగ్గి, యో మయా అవిజ్ఝాపితో, అఞ్ఞో సో అగ్గి, యేనిమస్స ఖేత్తం దడ్ఢం, నాహం దణ్డప్పత్తో’తి. కిం ను ఖో సో, మహారాజ, పురిసో దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి. ‘‘కేన కారణేనా’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి సో ఏవం వదేయ్య, పురిమం, భన్తే, అగ్గిం అప్పచ్చక్ఖాయ పచ్ఛిమేన అగ్గినా సో పురిసో దణ్డప్పత్తో భవేయ్యా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఇమినా నామరూపేన కమ్మం కరోతి సోభనం వా పాపకం వా, తేన కమ్మేన అఞ్ఞం నామరూపం పటిసన్దహతి, తస్మా న ముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో పదీపం ఆదాయ పాసాదం అభిరూహిత్వా భుఞ్జేయ్య, పదీపో ఝాయమానో తిణం ఝాపేయ్య, తిణం ఝాయమానం ఘరం ఝాపేయ్య, ఘరం ఝాయమానం గామం ఝాపేయ్య, గామజనో తం పురిసం గహేత్వా ఏవం వదేయ్య ‘కిస్స త్వం, భో పురిస, గామం ఝాపేసీ’తి, సో ఏవం వదేయ్య ‘నాహం, భో, గామం ఝాపేమి, అఞ్ఞో సో పదీపగ్గి, యస్సాహం ఆలోకేన భుఞ్జిం, అఞ్ఞో సో అగ్గి, యేన గామో ఝాపితో’తి, తే వివదమానా తవ సన్తికే ఆగచ్ఛేయ్యుం, కస్స త్వం, మహారాజ, అట్టం [అత్థం (సీ. పీ.)] ధారేయ్యాసీ’’తి? ‘‘గామజనస్స భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి సో ఏవం వదేయ్య, అపి చ తతో ఏవ సో అగ్గి నిబ్బత్తో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, కిఞ్చాపి అఞ్ఞం మారణన్తికం నామరూపం, అఞ్ఞం పటిసన్ధిస్మిం నామరూపం, అపి చ తతో యేవ తం నిబ్బత్తం, తస్మా న ముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో దహరిం దారికం వారేత్వా సుఙ్కం దత్వా పక్కమేయ్య. సా అపరేన సమయేన మహతీ అస్స వయప్పత్తా, తతో అఞ్ఞో పురిసో సుఙ్కం దత్వా వివాహం కరేయ్య, ఇతరో ఆగన్త్వా ఏవం వదేయ్య ‘కిస్స పన మే త్వం, అమ్భో పురిస, భరియం నేసీ’తి? సో ఏవం వదేయ్య ‘నాహం తవ భరియం నేమి, అఞ్ఞా సా దారికా దహరీ తరుణీ, యా తయా వారితా చ దిన్నసుఙ్కా చ, అఞ్ఞాయం దారికా మహతీ వయప్పత్తా మయా వారితా చ దిన్నసుఙ్కా చా’తి, తే వివదమానా తవ సన్తికే ఆగచ్ఛేయ్యుం. కస్స త్వం, మహారాజ, అట్టం ధారేయ్యాసీ’’తి? ‘‘పురిమస్స భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి సో ఏవం వదేయ్య, అపి చ తతో యేవ సా మహతీ నిబ్బత్తా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, కిఞ్చాపి అఞ్ఞం మారణన్తికం నామరూపం, అఞ్ఞం పటిసన్ధిస్మిం నామరూపం, అపి చ తతో యేవ తం నిబ్బత్తం, తస్మా నపరిముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో గోపాలకస్స హత్థతో ఖీరఘటం కిణిత్వా తస్సేవ హత్థే నిక్ఖిపిత్వా పక్కమేయ్య ‘స్వే గహేత్వా గమిస్సామీ’తి, తం అపరజ్జు దధి సమ్పజ్జేయ్య. సో ఆగన్త్వా ఏవం వదేయ్య ‘దేహి మే ఖీరఘట’న్తి. సో దధిం దస్సేయ్య. ఇతరో ఏవం వదేయ్య ‘నాహం తవ హత్థతో దధిం కిణామి, దేహి మే ఖీరఘట’న్తి. సో ఏవం వదేయ్య ‘అజానతో తే ఖీరం దధిభూత’న్తి తే వివదమానా తవ సన్తికే ఆగచ్ఛేయ్యుం, కస్స త్వం మహారాజ, అట్టం ధారేయ్యాసీ’’తి? ‘‘గోపాలకస్స భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? ‘‘కిఞ్చాపి సో ఏవం వదేయ్య, అపి చ తతో యేవ తం నిబ్బత్త’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, కిఞ్చాపి అఞ్ఞం మారణన్తికం నామరూపం, అఞ్ఞం పటిసన్ధిస్మిం నామరూపం, అపి చ తతో యేవ తం నిబ్బత్తం, తస్మా న పరిముత్తో పాపకేహి కమ్మేహీ’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

నామరూపఏకత్తనానత్తపఞ్హో ఛట్ఠో.