౭. నిబ్బానధాతుసుత్తం

౪౪. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ద్వేమా, భిక్ఖవే, నిబ్బానధాతుయో. కతమే ద్వే? సఉపాదిసేసా చ నిబ్బానధాతు, అనుపాదిసేసా చ నిబ్బానధాతు.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, సఉపాదిసేసా నిబ్బానధాతు? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరహం హోతి ఖీణాసవో వుసితవా కతకరణీయో ఓహితభారో అనుప్పత్తసదత్థో పరిక్ఖీణభవసంయోజనో సమ్మదఞ్ఞా విముత్తో. తస్స తిట్ఠన్తేవ పఞ్చిన్ద్రియాని యేసం అవిఘాతత్తా [అవిగతత్తా (సీ. అట్ఠ.)] మనాపామనాపం పచ్చనుభోతి, సుఖదుక్ఖం పటిసంవేదేతి. తస్స యో రాగక్ఖయో, దోసక్ఖయో, మోహక్ఖయో – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సఉపాదిసేసా నిబ్బానధాతు.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, అనుపాదిసేసా నిబ్బానధాతు? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరహం హోతి ఖీణాసవో వుసితవా కతకరణీయో ఓహితభారో అనుప్పత్తసదత్థో పరిక్ఖీణభవసంయోజనో సమ్మదఞ్ఞా విముత్తో. తస్స ఇధేవ, భిక్ఖవే, సబ్బవేదయితాని అనభినన్దితాని సీతి భవిస్సన్తి [సీతీభవిస్సన్తి (?)]. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అనుపాదిసేసా నిబ్బానధాతు. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే నిబ్బానధాతుయో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘దువే ఇమా చక్ఖుమతా పకాసితా, నిబ్బానధాతూ అనిస్సితేన తాదినా;

ఏకా హి ధాతు ఇధ దిట్ఠధమ్మికా, సఉపాదిసేసా భవనేత్తిసఙ్ఖయా;

అనుపాదిసేసా పన సమ్పరాయికా, యమ్హి నిరుజ్ఝన్తి భవాని సబ్బసో.

‘‘యే ఏతదఞ్ఞాయ పదం అసఙ్ఖతం, విముత్తచిత్తా భవనేత్తిసఙ్ఖయా;

తే ధమ్మసారాధిగమా ఖయే రతా, పహంసు తే సబ్బభవాని తాదినో’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. సత్తమం.