౧. దుక్ఖవిహారసుత్తం

౨౮. (ద్వే ధమ్మే అనుక్కటి) [( ) స్యామపోత్థకే నత్థి] వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ద్వీహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే దుక్ఖం విహరతి సవిఘాతం సఉపాయాసం సపరిళాహం; కాయస్స భేదా పరం మరణా దుగ్గతి పాటికఙ్ఖా. కతమేహి ద్వీహి? ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతాయ [అగుత్తద్వారో (అట్ఠ.)] చ, భోజనే అమత్తఞ్ఞుతాయ [అమత్తఞ్ఞూ (అట్ఠ.)] చ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ద్వీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే దుక్ఖం విహరతి సవిధాతం సఉపాయాసం సపరిళాహం; కాయస్స భేదా పరం మరణా దుగ్గతి పాటికఙ్ఖా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘చక్ఖు సోతఞ్చ ఘానఞ్చ, జివ్హా కాయో తథా మనో;

ఏతాని యస్స ద్వారాని, అగుత్తానిధ [అగుత్తాని చ (స్యా.)] భిక్ఖునో.

‘‘భోజనమ్హి అమత్తఞ్ఞూ, ఇన్ద్రియేసు అసంవుతో;

కాయదుక్ఖం చేతోదుక్ఖం, దుక్ఖం సో అధిగచ్ఛతి.

‘‘డయ్హమానేన కాయేన, డయ్హమానేన చేతసా;

దివా వా యది వా రత్తిం, దుక్ఖం విహరతి తాదిసో’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఠమం.