౧౦. పరిణతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౫౭. తేన సమయేనాతి పరిణతసిక్ఖాపదం. తత్థ పూగస్సాతి సమూహస్స; ధమ్మగణస్సాతి అత్థో. పటియత్తన్తి పటియాదితం. బహూ సఙ్ఘస్స భత్తాతి సఙ్ఘస్స బహూని భత్తాని అనేకాని లాభముఖాని; న సఙ్ఘస్స కేనచి పరిహానీతి దీపేన్తి. ఓణోజేథాతి దేథ. కిం పనేవం వత్తుం వట్టతీతి కస్మా న వట్టతి? అయఞ్హి అభిహటభిక్ఖా అభిహరిత్వా ఏకస్మిం ఓకాసే సఙ్ఘస్సత్థాయ పటియత్తా అభిహటపటియత్తే చ ఉద్దిస్స ఠపితభాగే చ పయుత్తవాచా నామ నత్థి.

౬౫౮. సఙ్ఘికన్తి సఙ్ఘస్స సన్తకం. సో హి సఙ్ఘస్స పరిణతత్తా హత్థం అనారూళ్హోపి ఏకేన పరియాయేన సఙ్ఘస్స సన్తకో హోతి, పదభాజనే పన ‘‘సఙ్ఘికం నామ సఙ్ఘస్స దిన్నం హోతి పరిచ్చత్త’’న్తి ఏవం అత్థుద్ధారవసేన నిప్పరియాయతోవ సఙ్ఘికం దస్సితం. లాభన్తి పటిలభితబ్బవత్థుం ఆహ. తేనేవస్స నిద్దేసే ‘‘చీవరమ్పీ’’తిఆది వుత్తం. పరిణతన్తి సఙ్ఘస్స నిన్నం సఙ్ఘస్స పోణం సఙ్ఘస్స పబ్భారం హుత్వా ఠితం. యేన పన కారణేన సో పరిణతో హోతి, తం దస్సేతుం ‘‘దస్సామ కరిస్సామాతి వాచా భిన్నా హోతీ’’తి పదభాజనం వుత్తం.

౬౫౯. పయోగే దుక్కటన్తి పరిణతలాభస్స అత్తనో పరిణామనపయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన తస్మిం హత్థం ఆరూళ్హే నిస్సగ్గియం. సచే పన సఙ్ఘస్స దిన్నం హోతి, తం గహేతుం న వట్టతి, సఙ్ఘస్సేవ దాతబ్బం. యోపి ఆరామికేహి సద్ధిం ఏకతో ఖాదతి, భణ్డం అగ్ఘాపేత్వా కారేతబ్బో. పరిణతం పన సహధమ్మికానం వా గిహీనం వా అన్తమసో మాతుసన్తకమ్పి ‘‘ఇదం మయ్హం దేహీ’’తి సఙ్ఘస్స పరిణతభావం ఞత్వా అత్తనో పరిణామేత్వా గణ్హన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. ‘‘ఇమస్స భిక్ఖునో దేహీ’’తి ఏవం అఞ్ఞస్స పరిణామేన్తస్స సుద్ధికపాచిత్తియం. ఏకం పత్తం వా చీవరం వా అత్తనో, ఏకం అఞ్ఞస్స పరిణామేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియఞ్చేవ సుద్ధికపాచిత్తియఞ్చ. ఏసేవ నయో బహూసు. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘నిస్సగ్గియేన ఆపత్తిం, సుద్ధికేన పాచిత్తియం;

ఆపజ్జేయ్య ఏకతో;

పఞ్హా మేసా కుసలేహి చిన్తితా’’తి. (పరి. ౪౮౦);

అయఞ్హి పరిణామనం సన్ధాయ వుత్తో. యోపి వస్సికసాటికసమయే మాతుఘరేపి సఙ్ఘస్స పరిణతం వస్సికసాటికం ఞత్వా అత్తనో పరిణామేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. పరస్స పరిణామేతి, సుద్ధికపాచిత్తియం. మనుస్సా ‘‘సఙ్ఘభత్తం కరిస్సామా’’తి సప్పితేలాదీని ఆహరన్తి, గిలానో చేపి భిక్ఖు సఙ్ఘస్స పరిణతభావం ఞత్వా కిఞ్చి యాచతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియమేవ. సచే పన సో ‘‘తుమ్హాకం సప్పిఆదీని ఆభటాని అత్థీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఆమ, అత్థీ’’తి వుత్తే ‘‘మయ్హమ్పి దేథా’’తి వదతి, వట్టతి. అథాపి నం కుక్కుచ్చాయన్తం ఉపాసకా వదన్తి – ‘‘సఙ్ఘోపి అమ్హేహి దిన్నమేవ లభతి; గణ్హథ, భన్తే’’తి ఏవమ్పి వట్టతి.

౬౬౦. సఙ్ఘస్స పరిణతం అఞ్ఞసఙ్ఘస్సాతి ఏకస్మిం విహారే సఙ్ఘస్స పరిణతం అఞ్ఞం విహారం ఉద్దిసిత్వా ‘‘అసుకస్మిం నామ మహావిహారే సఙ్ఘస్స దేథా’’తి పరిణామేతి.

చేతియస్స వాతి ‘‘కిం సఙ్ఘస్స దిన్నేన, చేతియస్సపూజం కరోథా’’తి ఏవం చేతియస్స వా పరిణామేతి.

చేతియస్స పరిణతన్తి ఏత్థ నియమేత్వా అఞ్ఞచేతియస్సత్థాయ రోపితమాలావచ్ఛతో అఞ్ఞచేతియమ్హి పుప్ఫమ్పి ఆరోపేతుం న వట్టతి. ఏకస్స చేతియస్స పన ఛత్తం వా పటాకం వా ఆరోపేత్వా ఠితం దిస్వా సేసం అఞ్ఞస్స చేతియస్స దాపేతుం వట్టతి.

పుగ్గలస్స పరిణతన్తి అన్తమసో సునఖస్సాపి పరిణతం ‘‘ఇమస్స సునఖస్స మా దేహి, ఏతస్స దేహీ’’తి ఏవం అఞ్ఞపుగ్గలస్స పరిణామేతి, దుక్కటం. సచే పన దాయకా ‘‘మయం సఙ్ఘస్స భత్తం దాతుకామా, చేతియస్స పూజం కాతుకామా, ఏకస్స భిక్ఖునో పరిక్ఖారం దాతుకామా, తుమ్హాకం రుచియా దస్సామ; భణథ, కత్థ దేమా’’తి వదన్తి. ఏవం వుత్తే తేన భిక్ఖునా ‘‘యత్థ ఇచ్ఛథ, తత్థ దేథా’’తి వత్తబ్బా. సచే పన కేవలం ‘‘కత్థ దేమా’’తి పుచ్ఛన్తి, పాళియం ఆగతనయేనేవ వత్తబ్బం. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ.

తిసముట్ఠానం – కాయచిత్తతో వాచాచిత్తతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మవచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, తివేదనన్తి.

సమన్తపాసాదికాయ వినయసంవణ్ణనాయ

పరిణతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితో పత్తవగ్గో తతియో.

నిస్సగ్గియవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పారాజికకణ్డ-అట్ఠకథా నిట్ఠితా.