౯. రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౮౭. తేన సమయేనాతి రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదం. తత్థ నానప్పకారకన్తి కతాకతాదివసేన అనేకవిధం. రూపియసంవోహారన్తి జాతరూపరజతపరివత్తనం. సమాపజ్జన్తీతి పటిగ్గహణస్సేవ పటిక్ఖితత్తా పటిగ్గహితపరివత్తనే దోసం అపస్సన్తా కరోన్తి.

౫౮౯. సీసూపగన్తిఆదీసు సీసం ఉపగచ్ఛతీతి సీసూపగం, పోత్థకేసు పన ‘‘సీసూపక’’న్తి లిఖితం, యస్స కస్సచి సీసాలఙ్కారస్సేతం అధివచనం. ఏస నయో సబ్బత్థ. కతేన కతన్తిఆదీసు సుద్ధో రూపియసంవోహారోయేవ.

రూపియే రూపియసఞ్ఞీతిఆదిమ్హి పురిమసిక్ఖాపదే వుత్తవత్థూసు నిస్సగ్గియవత్థునా నిస్సగ్గియవత్థుం చేతాపేన్తస్స మూలగ్గహణే పురిమసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం, అపరాపరపరివత్తనే ఇమినా నిస్సగ్గియపాచిత్తియమేవ. నిస్సగ్గియవత్థునా దుక్కటవత్థుం వా కప్పియవత్థుం వా చేతాపేన్తస్సపి ఏసేవ నయో. యో హి అయం అరూపియే రూపియసఞ్ఞీ రూపియం చేతాపేతీతిఆది దుతియో తికో వుత్తో, తస్సానులోమత్తా అవుత్తోపి అయమపరోపి రూపియే రూపియసఞ్ఞీ అరూపియం చేతాపేతీతిఆది తికో వేదితబ్బో. అత్తనో వా హి అరూపియేన పరస్స రూపియం చేతాపేయ్య అత్తనో వా రూపియేన పరస్స అరూపియం, ఉభయథాపి రూపియసంవోహారో కతోయేవ హోతి, తస్మా పాళియం ఏకన్తేన రూపియపక్ఖే ఏకోయేవ తికో వుత్తోతి.

దుక్కటవత్థునా పన నిస్సగ్గియవత్థుం చేతాపేన్తస్స మూలగ్గహణే పురిమసిక్ఖాపదేన దుక్కటం, పచ్ఛా పరివత్తనే ఇమినా నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం, గరుకస్స చేతాపితత్తా. దుక్కటవత్థునా దుక్కటవత్థుమేవ, కప్పియవత్థుం వా చేతాపేన్తస్స మూలగ్గహణే పురిమసిక్ఖాపదేన దుక్కటం, పచ్ఛా పరివత్తనేపి ఇమినా దుక్కటమేవ. కస్మా? అకప్పియవత్థునా చేతాపితత్తా. అన్ధకట్ఠకథాయం పన ‘‘సచే కయవిక్కయం సమాపజ్జేయ్య, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి భాసితం, తం దుబ్భాసితం. కస్మా? న హి దానగ్గహణతో అఞ్ఞో కయవిక్కయో నామ అత్థి, కయవిక్కయసిక్ఖాపదఞ్చ కప్పియవత్థునా కప్పియవత్థుపరివత్తనమేవ సన్ధాయ వుత్తం, తఞ్చ ఖో అఞ్ఞత్ర సహధమ్మికేహి. ఇదం సిక్ఖాపదం రూపియేన చ రూపియారూపియచేతాపనం అరూపియేన చ రూపియచేతాపనం. దుక్కటవత్థునా పన దుక్కటవత్థునో చేతాపనం నేవ ఇధ న తత్థ పాళియం వుత్తం, న చేత్థ అనాపత్తి భవితుం అరహతి. తస్మా యథేవ దుక్కటవత్థునో పటిగ్గహణే దుక్కటం, తథేవ తస్స వా తేన వా చేతాపనేపి దుక్కటం యుత్తన్తి భగవతో అధిప్పాయఞ్ఞూహి వుత్తం.

కప్పియవత్థునా పన నిస్సగ్గియవత్థుం చేతాపేన్తస్స మూలగ్గహణే పురిమసిక్ఖాపదేన అనాపత్తి, పచ్ఛా పరివత్తనే ఇమినా నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. వుత్తఞ్హేతం – ‘‘అరూపియే అరూపియసఞ్ఞీ రూపియం చేతాపేతి నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి. తేనేవ కప్పియవత్థునా దుక్కటవత్థుం చేతాపేన్తస్స మూలపటిగ్గహణే తథేవ అనాపత్తి, పచ్ఛా పరివత్తనే ఇమినా దుక్కటం. కస్మా? అకప్పియస్స చేతాపితత్తా. కప్పియవత్థునా పన కప్పియవత్థుం అఞ్ఞత్ర సహధమ్మికేహి చేతాపేన్తస్స మూలగ్గహణే పురిమసిక్ఖాపదేన అనాపత్తి, పచ్ఛా పరివత్తనే ఉపరి కయవిక్కయసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. కయవిక్కయం మోచేత్వా గణ్హన్తస్స ఉపరిసిక్ఖాపదేనపి అనాపత్తి, వడ్ఢిం పయోజేన్తస్స దుక్కటం.

ఇమస్స చ రూపియసంవోహారస్స గరుకభావదీపకం ఇదం పత్తచతుక్కం వేదితబ్బం. యో హి రూపియం ఉగ్గణ్హిత్వా తేన అయబీజం సముట్ఠాపేతి, తం కోట్టాపేత్వా తేన లోహేన పత్తం కారేతి, అయం పత్తో మహాఅకప్పియో నామ, న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతుం. సచే హి తం వినాసేత్వా థాలకం కారేతి, తమ్పి అకప్పియం. వాసిం కారేతి, తాయ ఛిన్నం దన్తకట్ఠమ్పి అకప్పియం. బళిసం కారోతి, తేన మారితా మచ్ఛాపి అకప్పియా. వాసిఫలం తాపేత్వా ఉదకం వా ఖీరం వా ఉణ్హాపేతి, తమ్పి అకప్పియమేవ.

యో పన రూపియం ఉగ్గణ్హిత్వా తేన పత్తం కిణాతి, అయమ్పి పత్తో అకప్పియో. ‘‘పఞ్చన్నమ్పి సహధమ్మికానం న కప్పతీ’’తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. సక్కా పన కప్పియో కాతుం, సో హి మూలే మూలసామికానం పత్తే చ పత్తసామికానం దిన్నే కప్పియో హోతి. కప్పియభణ్డం దత్వా గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి.

యోపి రూపియం ఉగ్గణ్హాపేత్వా కప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘అయం మయ్హం రుచ్చతీ’’తి వదతి. కప్పియకారకో చ తం రూపియం దత్వా కమ్మారం సఞ్ఞాపేతి, అయమ్పి పత్తో కప్పియవోహారేన గహితోపి దుతియపత్తసదిసోయేవ, మూలస్స సమ్పటిచ్ఛితత్తా అకప్పియో. కస్మా సేసానం న కప్పతీతి? మూలస్స అనిస్సట్ఠత్తా.

యో పన రూపియం అసమ్పటిచ్ఛిత్వా ‘‘థేరస్స పత్తం కిణిత్వా దేహీ’’తి పహితకప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘ఇమే కహాపణే గహేత్వా ఇమం దేహీ’’తి కహాపణే దాపేత్వా గహితో, అయం పత్తో ఏతస్సేవ భిక్ఖునో న వట్టతి దుబ్బిచారితత్తా, అఞ్ఞేసం పన వట్టతి, మూలస్స అసమ్పటిచ్ఛితత్తా.

మహాసుమత్థేరస్స కిర ఉపజ్ఝాయో అనురుద్ధత్థేరో నామ అహోసి. సో అత్తనో ఏవరూపం పత్తం సప్పిస్స పూరేత్వా సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జి. తిపిటకచూళనాగత్థేరస్సపి సద్ధివిహారికానం ఏవరూపో పత్తో అహోసి. తం థేరోపి సప్పిస్స పూరాపేత్వా సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జాపేసీతి. ఇదం అకప్పియపత్తచతుక్కం.

సచే పన రూపియం అసమ్పటిచ్ఛిత్వా ‘‘థేరస్స పత్తం కిణిత్వా దేహీ’’తి పహితకప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘అయం మయ్హం రుచ్చతీ’’తి వా ‘‘ఇమాహం గహేస్సామీ’’తి వా వదతి, కప్పియకారకో చ తం రూపియం దత్వా కమ్మారం సఞ్ఞాపేతి, అయం పత్తో సబ్బకప్పియో బుద్ధానమ్పి పరిభోగారహోతి.

౫౯౧. అరూపియే రూపియసఞ్ఞీతి ఖరపత్తాదీసు సువణ్ణాదిసఞ్ఞీ. ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి సచే తేన అరూపియం చేతాపేతి దుక్కటాపత్తి హోతి. ఏస నయో వేమతికే. అరూపియసఞ్ఞిస్స పన పఞ్చహి సహధమ్మికేహి సద్ధి ‘‘ఇదం గహేత్వా ఇదం దేథా’’తి కయవిక్కయం కరోన్తస్సాపి అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

ఛసముట్ఠానం, కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మవచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.