౨. సనిదానసుత్తవణ్ణనా

౯౬. దుతియే సనిదానన్తి భావనపుంసకమేతం, సనిదానో సపచ్చయో హుత్వా ఉప్పజ్జతీతి అత్థో. కామధాతుం, భిక్ఖవే, పటిచ్చాతి ఏత్థ కామవితక్కోపి కామధాతు కామావచరధమ్మాపి, విసేసతో సబ్బాకుసలమ్పి. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా కామధాతు? కామపటిసంయుత్తో తక్కో వితక్కో సఙ్కప్పో అప్పనా బ్యప్పనా చేతసో అభినిరోపనా మిచ్ఛాసఙ్కప్పో, అయం వుచ్చతి కామధాతు. హేట్ఠతో అవీచినిరయం పరియన్తం కరిత్వా ఉపరితో పరనిమ్మితవసవత్తీ దేవే అన్తోకరిత్వా యం ఏతస్మిం అన్తరే ఏత్థావచరా ఏత్థ పరియాపన్నా ఖన్ధధాతుఆయతనా రూపా వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణం, అయం వుచ్చతి కామధాతు. సబ్బేపి అకుసలా ధమ్మా కామధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఏత్థ సబ్బసఙ్గాహికా అసమ్భిన్నాతి ద్వే కథా హోన్తి. కథం? కామధాతుగ్గహణేన హి బ్యాపాదధాతువిహింసాధాతుయో గహితా హోన్తీతి అయం సబ్బసఙ్గాహికా. తాసం పన ద్విన్నం ధాతూనం విసుం ఆగతత్తా సేసధమ్మా కామధాతూతి అయం అసమ్భిన్నకథా. అయమిధ గహేతబ్బా ఇమం కామధాతుం ఆరమ్మణవసేన వా సమ్పయోగవసేన వా పటిచ్చ కామసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి. కామసఞ్ఞం పటిచ్చాతి కామసఞ్ఞం పన సమ్పయోగవసేన వా ఉపనిస్సయవసేన వా పటిచ్చ కామసఙ్కప్పో నామ ఉప్పజ్జతి. ఇమినా నయేన సబ్బపదేసు అత్థో వేదితబ్బో. తీహి ఠానేహీతి తీహి కారణేహి. మిచ్ఛా పటిపజ్జతీతి అయాథావపటిపదం అనియ్యానికపటిపదం పటిపజ్జతి.

బ్యాపాదధాతుం, భిక్ఖవేతి ఏత్థ బ్యాపాదవితక్కోపి బ్యాపాదధాతు బ్యాపాదోపి. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా బ్యాపాదధాతు? బ్యాపాదపటిసంయుత్తో తక్కో వితక్కో…పే… అయం వుచ్చతి బ్యాపాదధాతు. దససు ఆఘాతవత్థూసు చిత్తస్స ఆఘాతో పటివిరోధో కోపో పకోపో…పే… అనత్తమనతా చిత్తస్స, అయం వుచ్చతి బ్యాపాదధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఇమం బ్యాపాదధాతుం సహజాతపచ్చయాదివసేన పటిచ్చ బ్యాపాదసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి. సేసం పురిమనయేనేవ వేదితబ్బం.

విహింసాధాతుం, భిక్ఖవేతి ఏత్థ విహింసావితక్కోపి విహింసాధాతు విహింసాపి. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా విహింసాధాతు? విహింసాపటిసంయుత్తో తక్కో వితక్కో…పే… అయం వుచ్చతి విహింసాధాతు. ఇధేకచ్చో పాణినా వా లేడ్డునా వా దణ్డేన వా సత్థేన వా రజ్జుయా వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వా సత్తే విహేఠేతి. యా ఏవరూపా హేఠనా విహేఠనా హింసనా విహింసనా రోసనా పరూపఘాతో, అయం వుచ్చతి విహింసాధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఇమం విహింసాధాతుం సహజాతపచ్చయాదివసేన పటిచ్చ విహింసాసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి. సేసమిధాపి పురిమనయేనేవ వేదితబ్బం.

తిణదాయేతి తిణగహనే అరఞ్ఞే. అనయబ్యసనన్తి అవుడ్ఢిం వినాసం. ఏవమేవ ఖోతి ఏత్థ సుక్ఖతిణదాయో వియ ఆరమ్మణం దట్ఠబ్బం, తిణుక్కా వియ అకుసలసఞ్ఞా, తిణకట్ఠనిస్సితా పాణా వియ ఇమే సత్తా. యథా సుక్ఖతిణదాయే ఠపితం తిణుక్కం ఖిప్పం వాయమిత్వా అనిబ్బాపేన్తస్స తే పాణా అనయబ్యసనం పాపుణన్తి. ఏవమేవ యే సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఉప్పన్నం అకుసలసఞ్ఞం విక్ఖమ్భనతదఙ్గసముచ్ఛేదప్పహానేహి నప్పజహన్తి, తే దుక్ఖం విహరన్తి.

విసమగతన్తి రాగవిసమాదీని అనుగతం అకుసలసఞ్ఞం. న ఖిప్పమేవ పజహతీతి విక్ఖమ్భనాదివసేన సీఘం నప్పజహతి. న వినోదేతీతి న నీహరతి. న బ్యన్తీకరోతీతి భఙ్గమత్తమ్పి అనవసేసేన్తో న విగతన్తం కరోతి. న అనభావం గమేతీతి న అనుఅభావం గమేతి. ఏవం సబ్బపదేసు న – కారో ఆహరితబ్బో. పాటికఙ్ఖాతి పాటికఙ్ఖితబ్బా ఇచ్ఛితబ్బా.

నేక్ఖమ్మధాతుం, భిక్ఖవేతి ఏత్థ నేక్ఖమ్మవితక్కోపి నేక్ఖమ్మధాతు సబ్బేపి కుసలా ధమ్మా. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా నేక్ఖమ్మధాతు? నేక్ఖమ్మపటిసంయుత్తో తక్కో వితక్కో…పే… సమ్మాసఙ్కప్పో, అయం వుచ్చతి నేక్ఖమ్మధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఇధాపి దువిధా కథా. నేక్ఖమ్మధాతుగ్గహణేన హి ఇతరాపి ద్వే ధాతుయో గహణం గచ్ఛన్తి కుసలధమ్మపరియాపన్నత్తా, అయం సబ్బసఙ్గాహికా. తా పన ధాతుయో విసుం దీపేతబ్బాతి తా ఠపేత్వా సేసా సబ్బకుసలా నేక్ఖమ్మధాతూతి అయం అసమ్భిన్నా. ఇమం నేక్ఖమ్మధాతుం సహజాతాదిపచ్చయవసేన పటిచ్చ నేక్ఖమ్మసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి. సఞ్ఞాదీని పటిచ్చ వితక్కాదయో యథానురూపం.

అబ్యాపాదధాతుం, భిక్ఖవేతి ఏత్థ అబ్యాపాదవితక్కోపి అబ్యాపాదధాతు అబ్యాపాదోపి. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా అబ్యాపాదధాతు? అబ్యాపాదపటిసంయుత్తో తక్కో…పే… అయం వుచ్చతి అబ్యాపాదధాతు. యా సత్తేసు మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి, అయం వుచ్చతి అబ్యాపాదధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఇమం అబ్యాపాదధాతుం పటిచ్చ వుత్తనయేనేవ అబ్యాపాదసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి.

అవిహింసాధాతుం, భిక్ఖవేతి ఏత్థాపి అవిహింసావితక్కోపి అవిహింసాధాతు కరుణాపి. యథాహ –

‘‘తత్థ కతమా అవిహింసాధాతు? అవిహింసాపటిసంయుత్తో తక్కో…పే… అయం వుచ్చతి అవిహింసాధాతు. యా సత్తేసు కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి, అయం వుచ్చతి అవిహింసాధాతూ’’తి (విభ. ౧౮౨).

ఇమం అవిహింసాధాతుం పటిచ్చ వుత్తనయేనేవ అవిహింసాసఞ్ఞా నామ ఉప్పజ్జతి. సేసం సబ్బత్థ వుత్తానుసారేనేవ వేదితబ్బం. దుతియం.