౯. బాహిరఫస్సనానత్తసుత్తాదివణ్ణనా

౯౩-౯౪. నవమే ఉప్పజ్జతి రూపసఞ్ఞాతి వుత్తప్పకారే ఆరమ్మణే ఉప్పజ్జతి సఞ్ఞా. రూపసఙ్కప్పోతి తస్మింయేవ ఆరమ్మణే తీహి చిత్తేహి సమ్పయుత్తసఙ్కప్పో. రూపసమ్ఫస్సోతి తదేవారమ్మణం ఫుసమానో ఫస్సో. వేదనాతి తదేవ ఆరమ్మణం అనుభవమానా వేదనా. ఛన్దాదయో వుత్తనయావ. రూపలాభోతి పరియేసిత్వా లద్ధం సహ తణ్హాయ ఆరమ్మణం ‘‘రూపలాభో’’తి వుత్తం. అయం తావ సబ్బసఙ్గాహికనయో ఏకస్మిం యేవారమ్మణే సబ్బధమ్మానం ఉప్పత్తివసేన వుత్తో. అపరో ఆగన్తుకారమ్మణమిస్సకో హోతి – రూపసఞ్ఞా రూపసఙ్కప్పో ఫస్సో వేదనాతి ఇమే తావ చత్తారో ధమ్మా ధువపరిభోగే నిబద్ధారమ్మణే హోన్తి. నిబద్ధారమ్మణఞ్హి ఇట్ఠం కన్తం మనాపం పియం యంకిఞ్చి వియ ఉపట్ఠాతి, ఆగన్తుకారమ్మణం పన యంకిఞ్చి సమానమ్పి ఖోభేత్వా తిట్ఠతి.

తత్రిదం వత్థు – ఏకో కిర అమచ్చపుత్తో గామియేహి పరివారితో గామమజ్ఝే ఠత్వా కమ్మం కరోతి. తస్మిఞ్చస్స సమయే ఉపాసికా నదిం గన్త్వా న్హత్వా అలఙ్కతపటియత్తా ధాతిగణపరివుతా గేహం గచ్ఛతి. సో దూరతో దిస్వా ‘‘ఆగన్తుకమాతుగామో భవిస్సతీ’’తి సఞ్ఞం ఉప్పాదేత్వా ‘‘గచ్ఛ, భణే జానాహి, కా ఏసా’’తి పురిసం పేసేసి. సో గన్త్వా తం దిస్వా పచ్చాగతో, ‘‘కా ఏసా’’తి పుట్ఠో యథాసభావం ఆరోచేసి. ఏవం ఆగన్తుకారమ్మణం ఖోభేతి. తస్మిం ఉప్పన్నో ఛన్దో రూపఛన్దో నామ, తదేవ ఆరమ్మణం కత్వా ఉప్పన్నో పరిళాహో రూపపరిళాహో నామ, సహాయే గణ్హిత్వా తస్స పరియేసనం రూపపరియేసనా నామ, పరియేసిత్వా లద్ధం సహ తణ్హాయ ఆరమ్మణం రూపలాభో నామ.

ఉరువల్లియవాసీ చూళతిస్సత్థేరో పనాహ – ‘‘కిఞ్చాపి భగవతా ఫస్సవేదనా పాళియా మజ్ఝే గహితా, పాళిం పన పరివట్టేత్వా వుత్తప్పకారే ఆరమ్మణే ఉప్పన్నా సఞ్ఞా రూపసఞ్ఞా, తస్మింయేవ సఙ్కప్పో రూపసఙ్కప్పో తస్మిం ఛన్దో రూపచ్ఛన్దో, తస్మిం పరిళాహో రూపపరిళాహో, తస్మిం పరియేసనా రూపపరియేసనా, పరియేసిత్వా లద్ధం సహ తణ్హాయ ఆరమ్మణం రూపలాభో. ఏవం లద్ధారమ్మణే పన ఫుసనం ఫస్సో, అనుభవనం వేదనా. రూపసమ్ఫస్సో రూపసమ్ఫస్సజా వేదనాతి ఇదం ద్వయం లబ్భతీ’’తి. అపరమ్పి అవిభూతవారం నామ గణ్హన్తి. ఆరమ్మణఞ్హి సాణిపాకారేహి వా పరిక్ఖిత్తం తిణపణ్ణాదీహి వా పటిచ్ఛన్నం హోతి, తం ‘‘ఉపడ్ఢం దిట్ఠం మే ఆరమ్మణం, సుట్ఠు నం పస్సిస్సామీ’’తి ఓలోకయతో తస్మిం ఆరమ్మణే ఉప్పన్నా సఞ్ఞా రూపసఞ్ఞా నామ. తస్మింయేవ ఉప్పన్నా సఙ్కప్పాదయో రూపసఙ్కప్పాదయో నామాతి వేదితబ్బా. ఏత్థాపి చ సఞ్ఞాసఙ్కప్పఫస్సవేదనాఛన్దా ఏకజవనవారేపి నానాజవనవారేపి లబ్భన్తి, పరిళాహపరియేసనాలాభా నానాజవనవారేయేవాతి. దసమం ఉత్తానమేవాతి. నవమదసమాని.

నానత్తవగ్గో పఠమో.