౩. బ్రహ్మాలిత్థేరగాథావణ్ణనా

కస్సిన్ద్రియాని సమథఙ్గతానీతి ఆయస్మతో బ్రహ్మాలిత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం సత్థారం పిణ్డాయ చరన్తం దిస్వా పసన్నమానసో వన్దిత్వా పాదఫలం అదాసి. సత్థా అనుమోదనం వత్వా పక్కామి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలరట్ఠే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా బ్రహ్మాలీతి లద్ధనామో విఞ్ఞుతం పత్తో హేతుసమ్పత్తియా చోదియమానో సంసారే సఞ్జాతసంవేగో తాదిసేన కల్యాణమిత్తసన్నిస్సయేన బుద్ధసాసనే పబ్బజిత్వా పతిరూపకమ్మట్ఠానం గహేత్వా అరఞ్ఞే విహరన్తో ఞాణస్స పరిపాకగతత్తా నచిరస్సేవ విపస్సనం వడ్ఢేత్వా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౫౧.౬౩-౬౭) –

‘‘సువణ్ణవణ్ణం సమ్బుద్ధం, ఆహుతీనం పటిగ్గహం;

రథియం పటిపజ్జన్తం, పాదఫలం అదాసహం.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, యం ఫలం అదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

ఛళభిఞ్ఞో పన హుత్వా మగ్గసుఖేన ఫలసుఖేన వీతినామేన్తో ఏకదివసం పధానపరిగ్గాహకేన థేరేన తస్మిం అరఞ్ఞాయతనే భిక్ఖూ ఉద్దిస్స వుత్తం పధానానుయోగం పరిగ్గణ్హన్తో –

౨౦౫. ‘‘కస్సిన్ద్రియాని సమథఙ్గతాని, అస్సా యథా సారథినా సుదన్తా;

పహీనమానస్స అనాసవస్స, దేవాపి కస్స పిహయన్తి తాదినో.

౨౦౬. ‘‘మయ్హిన్ద్రియాని సమథఙ్గతాని, అస్సా యథా సారథినా సుదన్తా;

పహీనమానస్స అనాసవస్స, దేవాపి మయ్హం పిహయన్తి తాదినో’’తి. –

గాథాద్వయం అభాసి.

తస్సత్థో – ఇమస్మిం అరఞ్ఞాయతనే వసన్తేసు భిక్ఖూసు కస్స భిక్ఖునో థేరస్స వా నవస్స వా మజ్ఝిమస్స వా ఛేకేన సారథినా సుదన్తా అస్సా వియ మనచ్ఛట్ఠాని ఇన్ద్రియాని సమథం దన్తభావం నిబ్బిసేవనభావం గతాని. కస్స నవవిధమ్పి మానం పహాయ ఠితత్తా పహీనమానస్స చతున్నమ్పి ఆసవానం అభావేన అనాసవస్స ఇట్ఠాదీసు తాదిలక్ఖణప్పత్తియా తాదినో దేవాపి పిహయన్తి మనుస్సాపి సమ్మాపటిపత్తిదస్సనాదినా చ ఆదరేన పత్థేన్తీతి.

తత్థ చ గాథాయం పురిమడ్ఢేన అనాగామిమగ్గాధిగమో పుట్ఠో, అనాగామినోపి హి ఇన్ద్రియాని పహీనకామరాగబ్యాపాదతాయ సమథం నిబ్బిసేవనతం గతాని హోన్తి. ఇతరేన అరహత్తమగ్గపటిలాభో, అరహా హి ‘‘పహీనమానో అనాసవో తాదీ’’తి చ వుచ్చతి.

అథాయస్మా బ్రహ్మాలి పధానపరిగ్గాహకేన వుత్తం ‘‘కస్సిన్ద్రియానీ’’తి గాథం పచ్చనుభాసి. తదత్థం అత్తూపనాయికవసేన విస్సజ్జేన్తో ‘‘మయ్హిన్ద్రియానీ’’తిఆదికాయ దుతియగాథాయ అఞ్ఞం బ్యాకాసి, తత్థ మయ్హిన్ద్రియానీతి మమ చక్ఖాదీని ఇన్ద్రియాని. సేసం వుత్తనయమేవ.

బ్రహ్మాలిత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.