౪. ఇసిదిన్నత్థేరగాథావణ్ణనా

దిట్ఠా మయాతి ఆయస్మతో ఇసిదిన్నత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని కరోన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో బీజనిం గహేత్వా బోధియా పూజం అకాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సునాపరన్తజనపదే సేట్ఠికులే నిబ్బత్తిత్వా ఇసిదిన్నోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో సత్థు చన్దనమాళపటిగ్గహణే పాటిహారియం దిస్వా పసన్నమానసో సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుత్వా సోతాపన్నో హుత్వా అగారం అజ్ఝావసతి. తస్స హితానుకమ్పినీ దేవతా తం చోదేన్తీ –

౧౮౭. ‘‘దిట్ఠా మయా ధమ్మధరా ఉపాసకా, కామా అనిచ్చా ఇతి భాసమానా;

సారత్తరత్తా మణికుణ్డలేసు, పుత్తేసు దారేసు చ తే అపేక్ఖా.

౧౮౮. ‘‘అద్ధా న జానన్తి యతోధ ధమ్మం, కామా అనిచ్చా ఇతి చాపి ఆహు;

రాగఞ్చ తేసం న బలత్థి ఛేత్తుం, తస్మా సితా పుత్తదారం ధనఞ్చా’’తి. –

గాథాద్వయమభాసి.

తత్థ దిట్ఠా మయా ధమ్మధరా ఉపాసకా, కామా అనిచ్చా ఇతి భాసమానాతి ఇధేకచ్చే పరియత్తిధమ్మధరా ఉపాసకా మయా దిట్ఠా, పరియత్తిధమ్మధరత్తా ఏవ ‘‘కామా నామేతే అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’’తి కామేసు ఆదీనవపటిసంయుత్తం ధమ్మం భాసమానా, సయం పన సారత్తరత్తా మణికుణ్డలేసు, పుత్తేసు దారేసు చ తే అపేక్ఖాతి సారత్తా హుత్వా బహలరాగరత్తా మణీసు కుణ్డలేసు చ, మణిచితేసు వా కుణ్డలేసు, పుత్తేసు పుత్తధీతాసు దారేసు చ అధిగతస్నేహా, అఞ్ఞం భణన్తా అఞ్ఞం కరోన్తా దిట్ఠా మయాతి అత్థో.

యతోతి యస్మా తే ఉపాసకా సారత్తరత్తా మణికుణ్డలేసు పుత్తేసు దారేసు చ అపేక్ఖవన్తో, తస్మా ఇధ ఇమస్మిం బుద్ధసాసనే ధమ్మం యాథావతో అద్ధా ఏకంసేన న జానన్తి. ఏవం భూతా చ ‘‘కామా అనిచ్చా’’ఇతి చాపి ఆహు అహోసి, సత్తపకతి విచిత్తసభావాతి అధిప్పాయో. రాగఞ్చ తేసం న బలత్థి ఛేత్తున్తి తేసం ఉపాసకానం యస్మా రాగం ఛేత్తుం సముచ్ఛిన్దితుం తాదిసం ఞాణబలం నత్థి, తస్మా తేన కారణేన సితా తణ్హావసేన నిస్సితా పుత్తదారం ధనఞ్చ అల్లీనా న విస్సజ్జేన్తీతి సబ్బమేతం దేవతా తంయేవ ఉపాసకం ఉద్దిస్స అఞ్ఞాపదేసేన కథేసి. తం సుత్వా ఉపాసకో సంవేగజాతో పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౪౮.౪౬-౫౦) –

‘‘విపస్సినో భగవతో, బోధియా పాదపుత్తమే;

సుమనో బీజనిం గయ్హ, అబీజిం బోధిముత్తమం.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, అబీజిం బోధిముత్తమం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బీజనాయ ఇదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అఞ్ఞం బ్యాకరోన్తో ఇమా ఏవ గాథా అభాసీతి.

ఇసిదిన్నత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.