౯. భారద్వాజత్థేరగాథావణ్ణనా

నదన్తి ఏవం సప్పఞ్ఞాతి ఆయస్మతో భారద్వాజత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో ఇతో ఏకతింసే కప్పే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం సుమనం నామ పచ్చేకబుద్ధం పిణ్డాయ చరన్తం దిస్వా పసన్నమానసో పరిపక్కం వల్లికారఫలం అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా గోత్తనామేన భారద్వాజోత్వేవ పఞ్ఞాయిత్థ. సో వయప్పత్తో ఘరావాసం వసన్తో ఏకపుత్తం లభి. తస్స ‘‘కణ్హదిన్నో’’తి నామం అకాసి. తస్స విఞ్ఞుతం పత్తకాలే ‘‘తాత, అసుకస్స నామ ఆచరియస్స సన్తికే సిప్పం సిక్ఖిత్వా ఏహీ’’తి తం తక్కసిలం పేసేసి. సో గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే సత్థు సావకం అఞ్ఞతరం మహాథేరం కల్యాణమిత్తం లభిత్వా తస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా కతపుబ్బకిచ్చో విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తో నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౪౮.౬౬-౭౦) –

‘‘సుమనో నామ సమ్బుద్ధో, తక్కరాయం వసీ తదా;

వల్లికారఫలం గయ్హ, సయమ్భుస్స అదాసహం.

‘‘ఏకతింసే ఇతో కప్పే, యం ఫలం అదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అథస్స పితా భారద్వాజో వేళువనే విహరన్తం భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుత్వా పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం సచ్ఛాకాసి. అథ పుత్తో సత్థారం వన్దితుం రాజగహం ఆగతో సత్థు సన్తికే నిసిన్నం పితరం దిస్వా తుట్ఠచిత్తో ‘‘పితాపి ఖో మే పబ్బజితో, కిం ను ఖో తేన పబ్బజ్జాకిచ్చం మత్థకం పాపిత’’న్తి వీమంసన్తో ఖీణాసవభావం ఞత్వా తం సీహనాదం నదాపేతుకామో, ‘‘సాధు, ఖో తుమ్హేహి కతం పబ్బజన్తేహి, పబ్బజ్జాకిచ్చం పన మత్థకం పాపిత’’న్తి పుచ్ఛి. భారద్వాజో పుత్తస్స అధిగమం దీపేన్తో –

౧౭౭. ‘‘నదన్తి ఏవం సప్పఞ్ఞా, సీహావ గిరిగబ్భరే;

వీరా విజితసఙ్గామా, జేత్వా మారం సవాహనం.

౧౭౮. ‘‘సత్థా చ పరిచిణ్ణో మే, ధమ్మో సఙ్ఘో చ పూజితో;

అహఞ్చ విత్తో సుమనో, పుత్తం దిస్వా అనాసవ’’న్తి. – గాథాద్వయం అభాసి;

తత్థ నదన్తీతి యథాభుచ్చగుణాభిబ్యాహారవసేన అభీతనాదం నదన్తి గజ్జన్తి. ఏవన్తి ఇదాని వత్తబ్బాకారదస్సనం. సప్పఞ్ఞాతి అగ్గమగ్గపఞ్ఞాధిగమేన సబ్బపఞ్ఞాధిగమేన సబ్బపఞ్ఞావేపుల్లప్పత్తా. వీరాతి చతుబ్బిధసమ్మప్పధానవీరియసమ్పన్నతాయ వీరా, తతో ఏవ అనవసేససంకిలేసపక్ఖనిమ్మథనేన సవాహనం కిలేసమారం అభిసఙ్ఖారమారం దేవపుత్తమారఞ్చ జేత్వా సబ్బసో విజితసఙ్గామా నదన్తి సప్పఞ్ఞాతి సమ్బన్ధో.

ఏవం విజేతబ్బవిజయేన సీహనాదం దస్సేత్వా ఇదాని ఆరాధేతబ్బసమారాధనేన ఇచ్ఛితబ్బసిద్ధియా చ తం దస్సేతుం, ‘‘సత్థా చ పరిచిణ్ణో మే’’తి దుతియం గాథమాహ. తత్థ సత్థా చ పరిచిణ్ణో మేతి మమ సత్థా సమ్మాసమ్బుద్ధో యథానుసిట్ఠం ఓవాదానుసాసనీకరణేన మయా పరిచిణ్ణో ఉపాసితో, న ధమ్మాధికరణం విసోసితోతి అధిప్పాయో. ధమ్మో సఙ్ఘో చ పూజితోతి నవవిధోపి లోకుత్తరధమ్మో, యథాపటిపత్తియాగతమగ్గానుప్పత్తియా సీలదిట్ఠిసామఞ్ఞగమనేన అరియసఙ్ఘో చ మయా పూజితో మానితో. అహఞ్చ విత్తో సుమనో, పుత్తం దిస్వా అనాసవన్తి మమ పుత్తం అనాసవం సబ్బసో ఖీణాసవం దిస్వా దస్సనహేతు అహమ్పి విత్తో నిరామిసాయ పీతియా తుట్ఠో, తతోయేవ నిరామిసేన సోమనస్సేన సుమనో జాతోతి అత్థో.

భారద్వాజత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.