౧౦. కణ్హదిన్నత్థేరగాథావణ్ణనా

ఉపాసితా సప్పురిసాతి ఆయస్మతో కణ్హదిన్నత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో ఇతో చతునవుతే కప్పే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం సోభితం నామ పచ్చేకబుద్ధం దిస్వా పసన్నచిత్తో పున్నాగపుప్ఫేహి పూజం అకాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా కణ్హదిన్నోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో ఉపనిస్సయసమ్పత్తియా చోదియమానో ధమ్మసేనాపతిం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౪౮.౬౧-౬౫) –

‘‘సోభితో నామ సమ్బుద్ధో, చిత్తకూటే వసీ తదా;

గహేత్వా గిరిపున్నాగం, సయమ్భుం అభిపూజయిం.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, యం బుద్ధమభిపూజయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అఞ్ఞం బ్యాకరోన్తో –

౧౭౯. ‘‘ఉపాసితా సప్పురిసా, సుతా ధమ్మా అభిణ్హసో;

సుత్వాన పటిపజ్జిస్సం, అఞ్జసం అమతోగధం.

౧౮౦. ‘‘భవరాగహతస్స మే సతో, భవరాగో పున మే న విజ్జతి;

న చాహు న చ మే భవిస్సతి, న చ మే ఏతరహి విజ్జతీ’’తి. –

గాథాద్వయం అభాసి.

తత్థ ఉపాసితాతి పరిచరితా పటిపత్తిపయిరుపాసనాయ పయిరుపాసితా. సప్పురిసాతి సన్తేహి సీలాదిగుణేహి సమన్నాగతా పురిసా, అరియపుగ్గలా సారిపుత్తత్థేరాదయో. ఏతేన పురిమచక్కద్వయసమ్పత్తిమత్తనో దస్సేతి. న హి పతిరూపదేసవాసేన వినా సప్పురిసూపనిస్సయో సమ్భవతి. సుతా ధమ్మాతి సచ్చపటిచ్చసముప్పాదాదిపటిసంయుత్తధమ్మా సోతద్వారానుసారేన ఉపధారితా. ఏతేన అత్తనో బాహుసచ్చం దస్సేన్తో పచ్ఛిమచక్కద్వయసమ్పత్తిం దస్సేతి. అభిణ్హసోతి బహుసో న కాలేన కాలం. ఇదఞ్చ పదం ‘‘ఉపాసితా సప్పురిసా’’తి ఏత్థాపి యోజేతబ్బం. సుత్వాన పటిపజ్జిస్సం, అఞ్జసం అమతోగధన్తి తే ధమ్మే సుత్వా తత్థ వుత్తరూపారూపధమ్మే సలక్ఖణాదితో పరిగ్గహేత్వా అనుక్కమేన విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అమతోగధం నిబ్బానపతిట్ఠం తంసమ్పాపకం అఞ్జసం అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం పటిపజ్జిం పాపుణిం.

భవరాగహతస్స మే సతోతి భవరాగేన భవతణ్హాయ అనాదిమతి సంసారే హతస్స ఉపద్దుతస్స మమ సతో సమానస్స, అగ్గమగ్గేన వా హతభవరాగస్స. భవరాగో పున మే న విజ్జతీతి తతో ఏవ పున ఇదాని భవరాగో మే నత్థి. న చాహు న మే భవిస్సతి, న చ మే ఏతరహి విజ్జతీతి యదిపి పుబ్బే పుథుజ్జనకాలే సేక్ఖకాలే చ మే భవరాగో అహోసి, అగ్గమగ్గప్పత్తితో పన పట్ఠాయ న చాహు న చ అహోసి, ఆయతిమ్పి న మే భవిస్సతి, ఏతరహి అధునాపి న చ మే విజ్జతి న చ ఉపలబ్భతి, పహీనోతి అత్థో. భవరాగవచనేనేవ చేత్థ తదేకట్ఠతాయ మానాదీనమ్పి అభావో వుత్తోతి సబ్బసో పరిక్ఖీణభవసంయోజనతం దస్సేతి.

కణ్హదిన్నత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

తతియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.