౧. వితక్కసుత్తవణ్ణనా

౮౦. చతుత్థవగ్గస్స పఠమే అకుసలవితక్కాతి అకోసల్లసమ్భూతా వితక్కా, మిచ్ఛావితక్కాతి అత్థో. అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తోతి ఏత్థ అనవఞ్ఞత్తీతి అనవఞ్ఞా పరేహి అత్తనో అహీళితతా అపరిభూతతా, ‘‘అహో వత మం పరే న అవజానేయ్యు’’న్తి ఏవం పవత్తో ఇచ్ఛాచారో, తాయ అనవఞ్ఞత్తియా పటిసంయుత్తో సంసట్ఠో, తం వా ఆరబ్భ పవత్తో అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తో వితక్కో. తస్మా ‘‘కథం ను ఖో మం పరే గహట్ఠా చేవ పబ్బజితా చ న ఓరకతో దహేయ్యు’’న్తి సమ్భావనకమ్యతాయ ఇచ్ఛాచారే, ఠత్వా పవత్తితవితక్కస్సేతం అధివచనం. లాభసక్కారసిలోకపటిసంయుత్తోతి చీవరాదిలాభేన చేవ సక్కారేన చ కిత్తిసద్దేన చ ఆరమ్మణకరణవసేన పటిసంయుత్తో. పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తోతి పరేసు అనుద్దయతాపతిరూపకేన గేహసితపేమేన పటిసంయుత్తో. యం సన్ధాయ వుత్తం –

‘‘సంసట్ఠో విహరతి రాజూహి రాజమహామత్తేహి బ్రాహ్మణేహి గహపతికేహి తిత్థియేహి తిత్థియసావకేహి సహనన్దీ సహసోకీ, సుఖితేసు సుఖితో, దుక్ఖితేసు దుక్ఖితో, ఉప్పన్నేసు కిచ్చకరణీయేసు అత్తనావ యోగం ఆపజ్జతీ’’తి (సం. ని. ౩.౩; ౪.౨౪౧; విభ. ౮౮౮).

గాథాసు అనవఞ్ఞత్తియా పటిసంయుత్తో పుగ్గలో అనవఞ్ఞత్తిసంయుత్తో. లాభసక్కారే గారవో ఏతస్స, న ధమ్మేతి లాభసక్కారగారవో. సుఖదుక్ఖేసు అమా సహ భవాతి అమచ్చా, సహాయసదిసా ఉపట్ఠాకా. తేహి గేహసితపేమవసేన సహ నన్దనసీలో సహనన్దీ అమచ్చేహి, ఇమినా పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తం వితక్కం దస్సేతి. ఆరా సంయోజనక్ఖయాతి ఇమేహి తీహి వితక్కేహి అభిభూతో పుగ్గలో సంయోజనక్ఖయతో అరహత్తతో దూరే, తస్స తం దుల్లభన్తి అత్థో.

పుత్తపసున్తి పుత్తే చ పసవో చ. పుత్తసద్దేన చేత్థ దారాదయో; పసుసద్దేన అస్సమహింసఖేత్తవత్థాదయో చ సఙ్గహితా. వివాహేతి వివాహకారాపనే. ఇమినా ఆవాహోపి సఙ్గహితో. సంహరానీతి పరిగ్గహాని, పరిక్ఖారసఙ్గహానీతి అత్థో. ‘‘సన్థవానీ’’తి చ పఠన్తి, మిత్తసన్థవానీతి అత్థో. సబ్బత్థ హిత్వాతి సమ్బన్ధో. భబ్బో సో తాదిసో భిక్ఖూతి సో యథావుత్తం సబ్బం పపఞ్చం పరిచ్చజిత్వా యథా సత్థారా వుత్తాయ సమ్మాపటిపత్తియా, తథా పస్సితబ్బతో తాదిసో సంసారే భయం ఇక్ఖతీతి భిక్ఖు ఉత్తమం సమ్బోధిం అరహత్తం పత్తుం అరహతి.

పఠమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.