౨. సక్కారసుత్తవణ్ణనా

౮౧. దుతియే సక్కారేనాతి సక్కారేన హేతుభూతేన, అథ వా సక్కారేనాతి సక్కారహేతునా, సక్కారహేతుకేన వా. సక్కారఞ్హి నిస్సాయ ఇధేకచ్చే పుగ్గలా పాపిచ్ఛా ఇచ్ఛాపకతా ఇచ్ఛాచారే ఠత్వా ‘‘సక్కారం నిబ్బత్తేస్సామా’’తి అనేకవిహితం అనేసనం అప్పతిరూపం ఆపజ్జిత్వా ఇతో చుతా అపాయేసు నిబ్బత్తన్తి, అపరే యథాసక్కారం లభిత్వా తన్నిమిత్తం మానమదమచ్ఛరియాదివసేన పమాదం ఆపజ్జిత్వా ఇతో చుతా అపాయేసు నిబ్బత్తన్తి. యం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘సక్కారేన అభిభూతా పరియాదిన్నచిత్తా’’తి. తత్థ అభిభూతాతి అజ్ఝోత్థటా. పరియాదిన్నచిత్తాతి ఖేపితచిత్తా, ఇచ్ఛాచారేన మానమదాదినా చ ఖయం పాపితకుసలచిత్తా. అథ వా పరియాదిన్నచిత్తాతి పరితో ఆదిన్నచిత్తా, వుత్తప్పకారేన అకుసలకోట్ఠాసేన యథా కుసలచిత్తస్స ఉప్పత్తివారో న హోతి, ఏవం సమన్తతో గహితచిత్తసన్తానాతి అత్థో. అసక్కారేనాతి హీళేత్వా పరిభవిత్వా పరేహి అత్తని పవత్తితేన అసక్కారేన హేతునా, అసక్కారహేతుకేన వా మానాదినా. సక్కారేన చ అసక్కారేన చాతి కేహిచి పవత్తితేన సక్కారేన కేహిచి పవత్తితేన అసక్కారేన చ. యే హి కేహిచి పఠమం సక్కతా హుత్వా తేహియేవ అసారభావం ఞత్వా పచ్ఛా అసక్కతా హోన్తి, తాదిసే సన్ధాయ వుత్తం ‘‘సక్కారేన చ అసక్కారేన చా’’తి.

ఏత్థ సక్కారేన అభిభూతా దేవదత్తాదయో నిదస్సేతబ్బా. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘ఫలం వే కదలిం హన్తి, ఫలం వేళుం ఫలం నళం;

సక్కారో కాపురిసం హన్తి, గబ్భో అస్సతరిం యథా’’తి. (సం. ని. ౧.౧౮౩; అ. ని. ౪.౬౮; చూళవ. ౩౩౫);

సాధూనం ఉపరి కతేన అసక్కారేన అభిభూతా దణ్డకీరాజకాలిఙ్గరాజమజ్ఝరాజాదయో నిదస్సేతబ్బా. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘కిసఞ్హి వచ్ఛం అవకిరియ దణ్డకీ,

ఉచ్ఛిన్నమూలో సజనో సరట్ఠో;

కుక్కుళనామే నిరయమ్హి పచ్చతి,

తస్స ఫులిఙ్గాని పతన్తి కాయే.

‘‘యో సఞ్ఞతే పబ్బజితే అవఞ్చయి,

ధమ్మం భణన్తే సమణే అదూసకే;

తం నాళికేరం సునఖా పరత్థ,

సఙ్గమ్మ ఖాదన్తి విఫన్దమానం’’. (జా. ౨.౧౭.౭౦-౭౧);

‘‘ఉపహచ్చ మనం మజ్ఝో, మాతఙ్గస్మిం యసస్సినే;

సపారిసజ్జో ఉచ్ఛిన్నో, మజ్ఝారఞ్ఞం తదా అహూ’’తి. (జా. ౨.౧౯.౯౬);

సక్కారేన చ అసక్కారేన చ అభిభూతా అఞ్ఞతిత్థియా నాటపుత్తాదయో నిదస్సేతబ్బా.

గాథాసు ఉభయన్తి ఉభయేన సక్కారేన చ అసక్కారేన చ. సమాధి న వికమ్పతీతి న చలతి, ఏకగ్గభావేన తిట్ఠతి. కస్స పన న చలతీతి ఆహ ‘‘అప్పమాదవిహారినో’’తి. యో పమాదకరధమ్మానం రాగాదీనం సుట్ఠు పహీనత్తా అప్పమాదవిహారీ అరహా, తస్స. సో హి లోకధమ్మేహి న వికమ్పతి. సుఖుమదిట్ఠివిపస్సకన్తి ఫలసమాపత్తిఅత్థం సుఖుమాయ దిట్ఠియా పఞ్ఞాయ అభిణ్హం పవత్తవిపస్సనత్తా సుఖుమదిట్ఠివిపస్సకం. ఉపాదానక్ఖయారామన్తి చతున్నం ఉపాదానానం ఖయం పరియోసానభూతం అరహత్తఫలం ఆరమితబ్బం ఏతస్సాతి ఉపాదానక్ఖయారామం. సేసం వుత్తనయమేవ.

దుతియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.