౪. పచ్చనీయానులోమవణ్ణనా

౪౯-౫౨. ఇదాని పచ్చనీయానులోమం హోతి. తం దస్సేతుం సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయాతిఆది ఆరద్ధం. తత్థ అనులోమపచ్చనీయపుచ్ఛాహి సమప్పమాణో ఏవ పుచ్ఛాపరిచ్ఛేదో. ఏకమూలకాదీసు చేత్థ యా పుచ్ఛా పాళియం ఆగతా, యా చ న ఆగతా, తా సబ్బా హేట్ఠా వుత్తనయానుసారేనేవ వేదితబ్బా.

తికఞ్చ పట్ఠానవరం…పే… ఛ పచ్చనీయానులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరాతి ఏత్థాపి హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ ద్వే పచ్చయానులోమాని – ధమ్మపచ్చనీయానులోమం పచ్చయపచ్చనీయానులోమఞ్చ. తత్థ ‘‘కుసలా ధమ్మా’’తి ఏవం అభిధమ్మమాతికాపదేహి సఙ్గహితానం ధమ్మానం ‘‘నకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో’’తి పచ్చనీయానులోమదేసనావసేన పవత్తం ధమ్మపచ్చనీయానులోమం నామ. ‘‘నహేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా’’తి ఏవం చతువీసతియా పచ్చయేసు లబ్భమానపదానం పచ్చయపచ్చనీయానులోమదేసనావసేన పవత్తం పచ్చయపచ్చనీయానులోమం నామ. తత్థ హేట్ఠా అట్ఠకథాయం ‘‘తికఞ్చ పట్ఠానవరం…పే… ఛ పచ్చనీయానులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరా’’తి అయం గాథా ధమ్మపచ్చనీయానులోమం సన్ధాయ వుత్తా. ఇధ పన అయం గాథా ధమ్మానులోమేయేవ పచ్చయపచ్చనీయానులోమం సన్ధాయ వుత్తా. తస్మా ‘‘ఛ పచ్చనీయానులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరా’’తి అట్ఠకథాయ ధమ్మపచ్చనీయానులోమే తికపట్ఠానాదయో ఛ నయా సుగమ్భీరాతి ఏవమత్థో వేదితబ్బో. ఇమస్మిం పనోకాసే నహేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయాతి ఏవం పవత్తే పచ్చయపచ్చనీయానులోమే ఏతే ధమ్మానులోమేయేవ తికపట్ఠానాదయో ఛ నయా సుగమ్భీరాతి ఏవమత్థో వేదితబ్బో.

తేసు అనులోమతికపట్ఠానేయేవ కుసలత్తికమత్తస్సపి వసేన అయం ఇమస్మిం పటిచ్చవారస్స పణ్ణత్తివారే సఙ్ఖిపిత్వా పుచ్ఛాపభేదో దస్సితో. సేసేసు పన తికేసు సేసపట్ఠానేసు చ ఏకాపి పుచ్ఛా న దస్సితా. తతో పరేసు పన సహజాతవారాదీసు కుసలత్తికస్సపి వసేన పుచ్ఛం అనుద్ధరిత్వా లబ్భమానకవసేన విస్సజ్జనమేవ దస్సితం. ‘‘ఛ పచ్చనీయానులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరా’’తి వచనతో పన ఇమస్మిం పచ్చయపచ్చనీయానులోమే ఛపి ఏతే పట్ఠాననయా పుచ్ఛావసేన ఉద్ధరిత్వా దస్సేతబ్బా. పట్ఠానం వణ్ణయన్తానఞ్హి ఆచరియానం భారో ఏసోతి.

పుచ్ఛావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.