౧. అనుసయవారవణ్ణనా

౩. సత్తన్నం పన మహావారానం పఠమే అనుసయవారే యస్స కామరాగానుసయో అనుసేతి, తస్స పటిఘానుసయో అనుసేతీతి ఏత్థ యదేతం ‘‘ఆమన్తా’’తి పటివచనం దిన్నం, తం దుద్దిన్నం వియ ఖాయతి. కస్మా? కామరాగపటిఘానం ఏకక్ఖణే అనుప్పత్తితో. యథా హి ‘‘యస్స మనాయతనం ఉప్పజ్జతి, తస్స ధమ్మాయతనం ఉప్పజ్జతీతి ‘ఆమన్తా’, అస్సాసపస్సాసానం ఉప్పాదక్ఖణే తేసం కాయసఙ్ఖారో చ ఉప్పజ్జతి, వచీసఙ్ఖారో చ ఉప్పజ్జతీ’’తిఆదీసు మనాయతనధమ్మాయతనాని కాయసఙ్ఖారవచీసఙ్ఖారా చ ఏకక్ఖణే ఉప్పజ్జన్తి, న తథా కామరాగపటిఘా. కామరాగో హి అట్ఠసు లోభసహగతచిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. పటిఘో ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసూతి, నత్థి నేసం ఏకక్ఖణే ఉప్పత్తి; తస్మా ఏత్థ ‘నో’తి పటిసేధో కత్తబ్బో సియా. తం అకత్వా పన ‘ఆమన్తా’తి పటివచనస్స దిన్నత్తా హేట్ఠాయమకేసు వియ ఏత్థ ఖణపచ్చుప్పన్నవసేన వత్తమానవోహారం అగ్గహేత్వా అఞ్ఞథా గహేతబ్బో.

కథం? అప్పహీనవసేన. అప్పహీనతఞ్హి సన్ధాయ అయం ‘‘అనుసేతీ’’తి వత్తమానవోహారో వుత్తో, న ఖణపచ్చుప్పన్నతం. యస్మా చ అప్పహీనతం సన్ధాయ వుత్తో, తస్మా ‘‘యస్స కామరాగానుసయో అనుసేతి, తస్స పటిఘానుసయో అనుసేతీ’’తి పుచ్ఛాయ యస్స కామరాగానుసయో అప్పహీనో, న అనుప్పత్తిధమ్మతం ఆపాదితో, తస్స పటిఘానుసయోపి అప్పహీనోతి ఏవమత్థో దట్ఠబ్బో. యస్మా చ తేసు యస్సేకో అప్పహీనో, తస్స ఇతరోపి అప్పహీనోవ హోతి, తస్మా ‘‘ఆమన్తా’’తి వుత్తం. యది ఏవం, యం ఉపరి ఉప్పజ్జనవారే ‘యస్స కామరాగానుసయో ఉప్పజ్జతి, తస్స పటిఘానుసయో ఉప్పజ్జతీ’తి పుచ్ఛిత్వా ‘ఆమన్తా’తి వుత్తం; తత్థ కథం అత్థో గహేతబ్బోతి? తత్థాపి అప్పహీనవసేనేవ ఉప్పత్తిపచ్చయే సతి ఉప్పత్తియా అనివారితవసేన వా. యథా హి చిత్తకమ్మాదీని ఆరభిత్వా అపరినిట్ఠితకమ్మన్తా చిత్తకారాదయో తేసం కమ్మన్తానం అకరణక్ఖణేపి మిత్తసుహజ్జాదీహి దిట్ఠదిట్ఠట్ఠానే ‘‘ఇమేసు దివసేసు కిం కరోథా’’తి వుత్తా, ‘‘చిత్తకమ్మం కరోమ, కట్ఠకమ్మం కరోమా’’తి వదన్తి. తే కిఞ్చాపి తస్మిం ఖణే న కరోన్తి అవిచ్ఛిన్నకమ్మన్తత్తా పన కతఖణఞ్చ కత్తబ్బఖణఞ్చ ఉపాదాయ కరోన్తియేవ నామ హోన్తి. ఏవమేవ యమ్హి సన్తానే అనుసయా అప్పహీనా, యమ్హి వా పన నేసం సన్తానే ఉప్పత్తిపచ్చయే సతి ఉప్పత్తి అనివారితా, తత్థ అనుప్పజ్జనక్ఖణేపి ఉప్పన్నపుబ్బఞ్చేవ కాలన్తరే ఉప్పజ్జనకఞ్చ ఉపాదాయ యస్స కామరాగానుసయో ఉప్పజ్జతి, తస్స పటిఘానుసయో ఉప్పజ్జతియేవ నామాతి ఏవమత్థో వేదితబ్బో. ఇతో పరేసుపి ఏవరూపేసు విస్సజ్జనేసు ఏసేవ నయో. నో చ తస్సాతి ఇదం అనాగామిస్స కామరాగబ్యాపాదానం అనవసేసతో పహీనత్తా వుత్తం. తిణ్ణం పుగ్గలానన్తి పుథుజ్జనసోతాపన్నసకదాగామీనం. ద్విన్నం పుగ్గలానన్తి సోతాపన్నసకదాగామీనం. పరతోపి ఏవరూపేసు ఠానేసు ఏసేవ నయో.

౧౪. ఓకాసవారస్స పఠమదుతియపుచ్ఛాసు యస్మా కామరాగానుసయో కామధాతుయా ద్వీసు వేదనాసు అనుసేతి, పటిఘానుసయో దుక్ఖవేదనాయ; తస్మా ‘నో’తి పటిసేధో కతో. తతియపుచ్ఛాయం ఉభిన్నమ్పి కామధాతుయా ద్వీసు వేదనాసు అనుసయనతో ‘ఆమన్తా’తి పటివచనం దిన్నం. రూపధాతుఅరూపధాతుయా పన మానానుసయస్స కామరాగానుసయేన సద్ధిం అసాధారణం ఉప్పత్తిట్ఠానం. తస్మా నో చ తత్థ కామరాగానుసయోతి వుత్తం. ఇమినా నయేన సబ్బేసం ఉప్పత్తిట్ఠానవారం ఓలోకేత్వా సాధారణాసాధారణం ఉప్పత్తిట్ఠానం వేదితబ్బం.

౨౦. దుకమూలకపుచ్ఛాయం యస్మా కామరాగపటిఘానుసయా నాపి ఏకస్మిం ఠానే ఉప్పజ్జన్తి, న ఏకం ధమ్మం ఆరమ్మణం కరోన్తి, తస్మా నత్థీతి పటిక్ఖేపో కతో. అయఞ్హేత్థ అధిప్పాయో. యస్మిం ఇమే ద్వే అనుసయా అనుసయేయ్యుం, తం ఠానమేవ నత్థి. తస్మా ‘‘కత్థ మానానుసయో అనుసేతీ’’తి అయం పుచ్ఛా అపుచ్ఛాయేవాతి. అఞ్ఞేసుపి ఏవరూపేసు ఏసేవ నయో.

౨౭. పుగ్గలోకాసవారే చతున్నన్తి పుథుజ్జనసోతాపన్నసకదాగామిఅనాగామీనం.

౩౬. పటిలోమనయే యస్స కామరాగానుసయో నానుసేతీతి అయం పుచ్ఛా అనాగామిం గహేత్వా పుచ్ఛతి.

౫౬. ద్విన్నం పుగ్గలానం సబ్బత్థ కామరాగానుసయో నానుసేతీతి అనాగామిఅరహన్తానం. కామధాతుయా తీసు వేదనాసూతి చ వేదనాగ్గహణేన వేదనాసమ్పయుత్తకానమ్పి తేసం వత్థారమ్మణానమ్పీతి సబ్బేసమ్పి కామావచరధమ్మానం గహణం వేదితబ్బం. అయం అనుసయవారే వినిచ్ఛయకథా.

అనుసయవారవణ్ణనా.