౨౬. సరో

ఆధారవిసేసాపస్సయనన్తి ఓపసిలేసికాధారవిసేసస్స నిస్సయనం, ఓపసిలేసికాధారం వినా ఆధారన్తరే గహితే సతి వచనన్తరం సుత్తన్తరం వినా బ్యవహితనివత్తి కాతుం న చ సక్కాతి సమ్బన్ధో, కేచీతి బుద్ధప్పియాచరియాదయో దస్సేతి, తే హి యది వణ్ణేన కాలేన వా బ్యవధానేపి సన్ధి భవేయ్య తదా సరేతి నిమిత్తస్సో పాదానం నిరత్థకం భవేయ్యాతి సరేతి నిమిత్తోపాదానసామత్థియేనానేన వణ్ణాదిబ్యవధానే నో సన్ధీతి మఞ్ఞమానా ‘నిమిత్తో’చ్చాదికం వాక్యమాహు, తదయుత్తన్తి తేహి’నిమిత్తో’చ్చాదినా యం వుత్తం, తం అయుత్తన్తి అత్థో, అయుత్తత్తే కారణం బ్యభిచారసబ్భావేన సామత్థియాభావోయేవాతి బ్యభిచారన్దస్సేత్వా సామత్థియాభావన్దస్సేతుమాహ-‘అవసానే,చ్చాది, కారియాభావేపీతి ఏత్థ న కేవలం ‘ఇదమేవ సచ్చం, సుమనా భవన్తు అథోపి’త్యాదో వణ్ణకాలబ్యవధానేయేవ, అథ ఖో ‘ఏతే న సచ్చేన సువత్థి హోతూ’త్యాదో అవసానే ‘పమాదో మచ్చునో పదం’ త్యాదో అన్త బిన్దు సఙ్ఖాతనిమిత్తన్తరే వా కారియాభావేపి నిమిత్తో పాదానస్స సాత్థకతోతి అపిసద్దస్సత్థో, సాత్థకతోతి భావప్పచ్చయలోపేన భావప్పధానవసేన వా వుత్తం, సాత్థకత్తతోతి వుత్తం హోతి, అఞ్ఞథా నిమిత్తోపాదానమేవ సాత్థకం నామాతి ‘నిమిత్తో పాదానస్స సాత్థకతో’తి న యుజ్జతి, అయమేత్థాధిప్పాయో ‘అవసానే నిమిన్తరే వా కారియాభావేన బ్యభిచారసబ్భావా అఞ్ఞథానుపపత్తిలక్ఖణం సామత్థియం నత్థి, నిమిత్తన్తుబ్యవధానేపి చత్థి, యథా’దారునిమిత్తం వనోపసఙ్కమన’న్తి తస్మా వణ్ణకాలబ్యవధానేపి సరేతి నిమిత్తే సతి లోపకారియం పప్పోతే వా’తి. లుప్పతీతి ‘తత్రిమే’చ్చాదినా కథనకాలే న దిస్సతీతి అత్థో, అదస్సనమత్తమేవ హి లోపో, అఞ్ఞథా ‘తత్రా’దిసద్దరూపాభావప్పత్తియా అత్థప్పతీతి కారిత్తమేసం న సియాతి, పఠమాయ నిద్దిట్ఠో… వుత్తత్తా కమ్మస్స, సరస్సాతి వదేయ్య… భావే ఖాదిప్పచ్చయేన అవుత్తకమ్మత్తా, ఇహాతి ఇమినా సత్థన్తరే భావసాధనవసేన గహణం విభావేతి, గన్థ లాఘవో… సరస్స లోపోతి వా లోపం పప్పోతీతి వా అవత్తబ్బత్తా, సరోతి పఠమాయ నిద్దిట్ఠత్తా సరో లోపో నామ హోతీతి సఙ్కాపి సియాతి ఆహ-‘న చే’చ్చాది, ఇహాతి ఇమస్మిం సుత్తే, హోన్తిచ్చాదోపి పుబ్బసరలోపే హన్తిచ్చాదికమ్పి సియాత్యాసఙ్కియాహ-‘సోచే’చ్చాది, ఉస్సగ్గతో ఆగతో సమ్భూతో తస్స వా అయంతి ఓస్సగ్గికో పుబ్బలోపో, తస్స భావో ఓస్సగ్గికత్తం, ఓస్సగ్గికత్తా పుబ్బలోపస్స కారియన్తరేహి పరలోపాదీహి అపవాదవిధీహి ఆబాధితో ఏవ, సో చ పుబ్బలోపో హోతీతి సమ్బన్ధో, ‘‘పరో క్వచీ’’తి (౯౧-౨౭) క్వచిగ్గహణేన పుబ్బపరలోపానం తుల్యబలత్తాభావా యథా గమప్పత్తితో పరలోపస్సాపవాదరూపత్తం, అజ్ఝాసితేతి పవిట్ఠే, న హోతి… పరలోపాపవాదేన బాధితత్తా, తేహీతి పరలోపాదీహి, సబ్బథా ముత్తవిసయో సద్ధిన్ద్రియన్తి, వికప్పేన ముత్తవిసయో లతే వాతి.