౧౩. విధి

వచనారమ్భయోజనమాహ–‘యం విసేసనభావేనే’చ్చాది, యన్తి అనియమేన ‘‘అతో యోనం టాటే’’తి (౨-౪౩) ఆదీసు అతోతిఆదికం విసేసనభావేన వత్తుమిచ్ఛితం పరామసతి, తేనాతి విసే సనత్తేను-పాదియమానేన యం సద్దనిద్దిట్ఠేన అతోతిఆదికేన కరణభూతేన, యథాకథఞ్చితబ్బతోతి ఆదో మజ్ఝే-న్తే వా సబ్భావతో యేనకేనచి ఆకారేన అభేదోపచారేన అకారాదివిసేసనవతో నామాదినో, తదన్తత్థన్తి తం అతోత్యాది విసేసనమన్తే, నాదో న మజ్ఝే యస్స తం తదన్తం, తం అత్థో పయోజనం యస్సాతి అఞ్ఞపదత్థో, వత్తాయత్తాతి వత్తునో ఆయత్తా… అత్తావాత్తనో వచనే పధానన్తి, తస్సాతి వత్తునో, సాతి వచనిచ్ఛా, పయోగానుసా రేనాతి జినవచనానుసారేన, ఇతీతి కారణత్థే నిపాతో, ఇమినా కారణేనాతి అత్థో, న సబ్బత్థప్పసఙ్గోతి సంహితాదివిధిమ్హి సబ్బత్థ తదన్త విధిప్పసఙ్గో న హోతి, తథాహి ‘‘సరో లోపో సరే’’తి (౧-౨౬) ఏత్థ సరోతి విసేసనభావేన వచనిచ్ఛాయ సబ్భావే సరోతి తత్రా’దీనం విసేసనన్తి యథాకథఞ్చిసరాదిసరమజ్ఝసరన్తానం తత్రాదీనం లోపప్పసఙ్గే ‘‘విధిబ్బిసేసనన్తస్సా’’తి (౧-౧౩) సరన్తస్సపసఙ్గో సియా, న ‘‘ఛట్ఠియన్తస్సా’’తి (౧-౧౩) అన్తస్స… ఛట్ఠీనిద్దేసాభావా, తథా సతి ‘తత్రిమే’తిఆదిమ్హి ‘ఇమే’తిఆదినా వత్తబ్బతా ఆపజ్జేయ్యాతి పయోగం నానుసటా నామసియున్తి న సబ్బత్థ తదన్త విధిప్పసఙ్గో, తథా ‘‘గతిబోధా’’ (౨-౪) దిసుత్తాదిమ్హిపి ‘గమయతి మాణవకంగామం త్యాదిప్పసఙ్గోతిఆది చ యథాయోగమవగన్తబ్బం, వుత్తియం ‘‘అతో యోనం టాటే’’తి సుత్తోదాహరణం దస్సితం, ‘‘నరా నరే’’తి లక్ఖియోదాహరణం.