1. பத்தஸிக்கா²பத³வண்ணனா
அவிகப்பிதோதி ‘‘இமம் பத்தம் துய்ஹம் விகப்பேமீ’’திஆதி³னா நயேன அவிகப்பிதோ. அட்³டா⁴ள்ஹகோத³னம் க³ண்ஹாதீதி மக³த⁴னாளியா த்³வின்னம் தண்டு³லனாளீனம் ஓத³னம் க³ண்ஹாதி. ‘‘மக³த⁴னாளி நாம அட்³ட⁴தேரஸபலா ஹோதீ’’தி அந்த⁴கட்ட²கதா²யம் வுத்தம். ‘‘ஸீஹளதீ³பே பகதினாளி மஹந்தா, த³மிளனாளி கு²த்³த³கா, மக³த⁴னாளி பமாணயுத்தா, தாய மக³த⁴னாளியா தி³யட்³ட⁴னாளி ஏகா ஸீஹளனாளி ஹோதீ’’தி (பாரா. அட்ட². 2.602) மஹாஅட்ட²கதா²யம் வுத்தம். அனுத்தண்டு³லந்தி பாகதோ உக்கந்தம் தண்டு³லம் உத்தண்டு³லம், ந உத்தண்டு³லம் அனுத்தண்டு³லம். ஸப்³ப³ஸம்பா⁴ரஸங்க²தோதி ஜீரகாதி³ஸப்³ப³ஸம்பா⁴ரேஹி ஸங்க²தோ. ஆலோபஸ்ஸ சதுத்த²பா⁴க³ப்பமாணம் ப்³யஞ்ஜனம் ஆலோபஸ்ஸ அனுரூபப்³யஞ்ஜனம்.
ஏவம் உக்கட்ட²பத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி மஜ்ஜி²மோமகானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உக்கட்ட²தோ’’திஆதி³மாஹ. தத்ராயம் நயோ – ஸசே நாளிகோத³னாதி³ ஸப்³ப³ம்பி பக்கி²த்தம் வுத்தனயேனேவ ஹேட்டி²மராஜிஸமம் திட்ட²தி, அயம் மஜ்ஜி²மோ நாம பத்தோ. ஸசே தம் ராஜிம் அதிக்கம்ம தூ²பீகதம் திட்ட²தி, அயம் மஜ்ஜி²மோமகோ நாம பத்தோ. ஸசே தம் ராஜிம் ந ஸம்பாபுணாதி, அந்தோக³த⁴மேவ ஹோதி, அயம் மஜ்ஜி²முக்கட்டோ² நாம பத்தோ. ஸசே பத்தோத³னாதி³ ஸப்³ப³ம்பி பக்கி²த்தம் ஹேட்டி²மராஜிஸமம் திட்ட²தி, அயம் ஓமகோ நாம பத்தோ. ஸசே தம் ராஜிம் அதிக்கம்ம தூ²பீகதம் திட்ட²தி, அயம் ஓமகோமகோ நாம பத்தோ. ஸசே தம் ராஜிம் ந ஸம்பாபுணாதி, அந்தோக³த⁴மேவ ஹோதி, அயம் ஓமகுக்கட்டோ² நாம பத்தோதி. தேனாஹ ‘‘தேஸம்பி வுத்தனயேனேவ பே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³’’தி.
இதா³னி தேஸு அதி⁴ட்டா²னவிகப்பனானதி⁴ட்டா²னாவிகப்பனுபகே³ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இச்சேதேஸூ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² உக்கட்டு²க்கட்டோ²தி உக்கட்ட²தோ உக்கட்டோ². ததோ ஹி ஸோ ‘‘அபத்தோ’’தி வுத்தோ. ஓமகோமகோதி ஓமகதோ ஓமகோ. ததோ ஹி ஸோ ‘‘அபத்தோ’’தி வுத்தோ. ஏதே பன பா⁴ஜனபரிபோ⁴கே³ன பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³பா³, ந அதி⁴ட்டா²னுபகா³ ந விகப்பனுபகா³, இதரே பன ஸத்த அதி⁴ட்ட²ஹித்வா வா விகப்பேத்வா வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³பா³. தேனாஹ ‘‘ஸேஸா ஸத்த பத்தா பமாணயுத்தா நாமா’’தி.
தஸ்மாதி யஸ்மா ஸத்த பத்தா பமாணயுத்தா, தஸ்மா. ஸமணஸாருப்பேன பக்கந்தி ஏத்த² அயோபத்தோ பஞ்சஹி பாகேஹி (பாரா. அட்ட². 2.608) பக்கோ ஸமணஸாருப்பேன பக்கோ ஹோதி, மத்திகாபத்தோ த்³வீஹி பாகேஹி. ஸசே ஏகோ பாகோ ஊனோ ஹோதி, ந அதி⁴ட்டா²னுபகோ³. யதா² ச ஸமணஸாருப்பேன பக்கோயேவ அதி⁴ட்டா²னுபகோ³, ததா² உபோ⁴பி யம் மூலம் தா³தப்³ப³ம், தஸ்மிம் தி³ன்னேயேவ அதி⁴ட்டா²னுபகா³. யதி³ பன அப்பகம்பி அதி³ன்னம் ஹோதி, ந அதி⁴ட்டா²னுபகா³. தேனாஹ ‘‘ஸசே பனா’’திஆதி³. ‘‘காகணிகமத்தம் நாம தி³யட்³ட⁴வீஹீ’’தி வத³ந்தி. ஸசேபி பத்தஸாமிகோ வத³தி ‘‘யதா³ தும்ஹாகம் மூலம் ப⁴விஸ்ஸதி, ததா³ த³ஸ்ஸத², அதி⁴ட்ட²ஹித்வா பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி, நேவ அதி⁴ட்டா²னுபகோ³ ஹோதி. பாகஸ்ஸ ஹி ஊனத்தா பத்தஸங்க²ம் ந க³ச்ச²தி. மூலஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ வா ஏகதே³ஸஸ்ஸ வா அதி³ன்னத்தா ஸகபா⁴வம் ந உபேதி, அஞ்ஞஸ்ஸேவ ஸந்தகோ ஹோதி. தஸ்மா பாகே ச மூலே ச நிட்டி²தேயேவ அதி⁴ட்டா²னுபகோ³ ஹோதி. யோ அதி⁴ட்டா²னுபகோ³, ஸ்வேவ விகப்பனுபகோ³ ச. தேனாஹ ‘‘அபச்சுத்³த⁴ரந்தேனா’’திஆதி³. அபச்சுத்³த⁴ரந்தேன விகப்பேதப்³போ³தி புராணபத்தம் அபச்சுத்³த⁴ரந்தேன நவோ பத்தோ விகப்பேதப்³போ³தி அத்தோ², ட²பேதப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. கங்கு³ஸித்த²ந்தி ஸத்தன்னம் த⁴ஞ்ஞானம் லாமகத⁴ஞ்ஞஸித்த²ந்தி ஆஹ ‘‘கங்கு³ஸித்த²னிக்க²மனமத்தேன சி²த்³தே³னா’’தி.
பத்தஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.