கங்கா²விதரணீ-அபி⁴னவடீகா

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

திலோகதிலகம் பு³த்³த⁴ம், வந்தே³ ஸுத்³த⁴கு³ணாகரம்;

கருணாஸீதலீபூ⁴த-ஹத³யம் மஹிதோத³யம்.

தேனாபி த⁴ம்மராஜேன, லோகேகாசரியேன யோ;

பூஜிதோ தஞ்ச ஸத்³த⁴ம்மம், வந்தே³ க³ம்பீ⁴ரமுத்தமம்.

முனிந்த³சந்த³ஸத்³த⁴ம்ம-ரம்ஸீஹி விமலேஹி யோ;

போ³தி⁴தோஹம் ஸதா³ வந்தே³, தம் ஸங்க⁴ம் குமுதா³கரம்.

வினயே நயக³ம்பீ⁴ரே, ஸப்³ப³தா² பாரத³ஸ்ஸினா;

வாதி³னா து³த்தராகா³த⁴-ஸப்³ப³ஸத்த²மஹண்ணவே.

யா கதா பு³த்³த⁴கோ⁴ஸேன, தே²ரேன தி²ரசேதஸா;

கங்கா²விதரணீ நாம, மாதிகட்ட²கதா² ஸுபா⁴.

தி²ரானேககு³ணோகே⁴ன, தே²ரேன வினயஞ்ஞுனா;

கல்யாணாசாரயுத்தேன, தீ⁴மதா முனிஸூனுனா;

வினயட்டி²திகாமேன, ஸுமேதே⁴னாபி⁴யாசிதோ.

தமஹம் வண்ணயிஸ்ஸாமி, ஸுவிஸுத்³த⁴மனாகுலம்;

ஸாத⁴வோ தம் நிஸாமேத², ஸக்கச்சம் மம பா⁴ஸதோதி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

ஸப்³ப³குஸலத⁴ம்மப்பமுக²ஸ்ஸ விபுலோளாரகு³ணவிஸேஸாவஹஸ்ஸ பரமக³ம்பீ⁴ரஸ்ஸ பாதிமோக்க²ஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோயமாசரியோ பட²மம் தாவ ‘‘பு³த்³த⁴ம் த⁴ம்ம’’ந்திஆதி³னா ரதனத்தயப்பணாமகரணேன அத்தனோ சித்தஸந்தானம் புனாதி. விஸுத்³த⁴சித்தஸந்தானனிஸ்ஸயா ஹி பஞ்ஞா திக்க²விஸத³பா⁴வப்பத்தியா யதா²தி⁴ப்பேதஸம்வண்ணனாய பரியோஸானக³மனஸமத்தா² ஹோதீதி. அபிச ரதனத்தயப்பணாமேன விது⁴தஸப்³ப³கிப்³பி³ஸே சித்தஸந்தானே ப⁴வந்தரூபசிதானிபி அந்தராயிககம்மானி பச்சயவேகல்லதோ யதா²தி⁴ப்பேதாய அத்த²ஸம்வண்ணனாய நாலமந்தராயகரணாயாதிபி ஆசரியஸ்ஸ ரதனத்தயவந்த³னா.

தத்த² பு³த்³த⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ தாவ ‘‘பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³னா (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 97; படி. ம. 1.162) நித்³தே³ஸனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத² வா ஸவாஸனாய அஞ்ஞாணனித்³தா³ய அச்சந்தவிக³மதோ, பு³த்³தி⁴யா வா விகஸிதபா⁴வதோ பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴ ஜாக³ரணவிகஸனத்த²வஸேன. அத² வா கஸ்ஸசிபி ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ அனவபு³த்³த⁴ஸ்ஸ அபா⁴வேன, ஞேய்யவிஸேஸஸ்ஸ ச கம்மபா⁴வேன அக்³க³ஹணதோ கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வேன அவக³மனத்த²வஸேனேவ கத்துனித்³தே³ஸோ லப்³ப⁴தீதி பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴ யதா² ‘‘தி³க்கி²தோ ந த³தா³தீ’’தி. அத்த²தோ பன பாரமிதாபரிபா⁴விதேன ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸஹவாஸனாய விக³தவித்³த⁴ஸ்தனிரவஸேஸுபக்கிலேஸோ மஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³அபரிமேய்யகு³ணக³ணாதா⁴ரோவ க²ந்த⁴ஸந்தானோ பு³த்³தோ⁴. யதா²ஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ, ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வ’’ந்தி (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 97; படி. ம. 1.161),

தம் பு³த்³த⁴ம்.

தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. அயஞ்ஹி யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயது³க்கே², ஸம்ஸாரது³க்கே² ச அபதமானே தா⁴ரேதீதி, தன்னிப்³ப³த்தககிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஞ்சேத்த² தா⁴ரணம். ஏவஞ்ச கத்வா அரியமக்³கோ³, தஸ்ஸ தத³த்த²ஸித்³தி⁴ஹேதுதாய நிப்³பா³னஞ்சாதி உப⁴யமேவ நிப்பரியாயதோ தா⁴ரேதி. அரியப²லஞ்ச பன தம்ஸமுச்சி²ன்னகிலேஸபடிப்பஸ்ஸம்ப⁴னேன தத³னுகூலதாய, பரியத்தித⁴ம்மோ ச தத³தி⁴க³மஹேதுதாயாதி உப⁴யம்பி பரியாயதோ தா⁴ரேதீதி வேதி³தப்³ப³ம், தம் த⁴ம்மம். ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². தேன யதா²வுத்தம் பு³த்³த⁴ம், இமஞ்ச த⁴ம்மம் வந்தி³த்வாதி பு³த்³த⁴ரதனேன ஸஹ வந்த³னகிரியாய த⁴ம்மரதனம் ஸமுச்சினோதி.

ந கேவலம் இத³ம் த்³வயமேவாதி ஆஹ ‘‘ஸங்க⁴ஞ்சா’’தி. அரியேன தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதோ க⁴டிதோதி ஸங்கோ⁴, அட்ட²அரியபுக்³க³லஸமூஹோ. தேஹி தேஹி வா மக்³க³ப²லேஹி கிலேஸத³ரதா²னம் ஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவஸேன ஸம்மதே³வ கா⁴திதத்தா ஸங்கோ⁴, போது²ஜ்ஜனிகஸங்க⁴ஸ்ஸாபி புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ய டி²தத்தா புரிமசேதனாய விய தா³னே ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸோபி ஹி கிஞ்சாபி அரியேன தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன அஸம்ஹதோ, நிய்யானிகபக்கி²யேன பன போது²ஜ்ஜனிகேன ஸம்ஹதத்தா த³க்கி²ணேய்யபணிபாதாரஹோ ஸங்கோ⁴யேவாதி, தம் ஸங்க⁴ம். ச-ஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ² ஏத்தா²பி வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

கிம்விஸிட்ட²ம் பு³த்³த⁴ம், த⁴ம்மம், ஸங்க⁴ஞ்சாதி ஆஹ ‘‘வந்த³னாமானபூஜாஸக்காரபா⁴ஜன’’ந்தி. இத³ஞ்ச விஸேஸனம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம் ‘‘வந்த³னாமானபூஜாஸக்காரபா⁴ஜனம். பு³த்³த⁴ம்…பே… வந்த³னாமானபூஜாஸக்காரபா⁴ஜனம் ஸங்க⁴ஞ்சா’’தி. தத்த² ஸதே³வகேன லோகேன அரஹதாதீ³ஹி கு³ணேஹி ஸேட்ட²பா⁴வேன கரியமானோ பணாமோ வந்த³னா, ஸம்மானோ மானோ, க³ந்த⁴புப்பா²தீ³ஹி உபஹாரோ பூஜா, அபி⁴ஸங்க²தபச்சயதா³னம் ஸக்காரோ, வந்த³னா ச மானோ ச பூஜா ச ஸக்காரோ ச வந்த³னாமானபூஜாஸக்காரா, தேஸம் மஹப்ப²லபா⁴வகரணேன பா⁴ஜனத்தா ஆதா⁴ரத்தா வந்த³னாமானபூஜாஸக்காரபா⁴ஜனம். இமினா ரதனத்தயஸ்ஸ அரஹதாதீ³ஹி கு³ணேஹி அஸமபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தந்த³ஸ்ஸனம்பி தக்கதஸ்ஸ நிபச்சகாரஸ்ஸ ஸஸந்தானபவனாதி³வஸேன யதா²தி⁴ப்பேதாய அத்த²ஸம்வண்ணனாய நிப்பா²த³னஸமத்த²பா⁴வதீ³பனத்த²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

விப்பஸன்னேன சேதஸா வந்தி³த்வாதி அரஹதாதி³அனேகப்பகாரகு³ணவிஸேஸானுஸ்ஸரணவஸேன விவிதே⁴ன, விஸேஸேன வா பஸன்னேன மனஸா ஸத்³தி⁴ம் காயவாசாஹி கரணபூ⁴தாஹி அபி⁴வந்தி³யாதி அத்தோ², தீஹி த்³வாரேஹி நமஸ்ஸித்வாதி வுத்தம் ஹோதி. திவிதா⁴ சாயம் வந்த³னா காயவசீமனோவந்த³னானம் வஸேன. தத்த² பு³த்³தா⁴தி³கு³ணாரம்மணா காமாவசரகுஸலகிரியானம் அஞ்ஞதரசேதனா காயவசீவிஞ்ஞத்தியோ ஸமுட்டா²பேத்வா காயவசீத்³வாரவஸேன உப்பன்னா காயவசீவந்த³னாதி வுச்சதி, உப⁴யவிஞ்ஞத்தியோ பன அஸமுட்டா²பேத்வா மனோத்³வாரவஸேன உப்பன்னா மனோவந்த³னாதி. இமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ ‘‘வண்ணனம் வண்ணயிஸ்ஸாமீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஏவம் ரதனத்தயஸ்ஸ பணாமம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அத்தனோ நிஸ்ஸயபூ⁴தானம் அட்ட²கதா²சரியானஞ்ச பணாமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தே²ரவம்ஸப்பதீ³பான’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² கதஞ்ஜலீ புப்³பா³சரியஸீஹானம் நமோ கத்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கதோ அஞ்ஜலி கரபுடோ ஏதேனாதி கதஞ்ஜலீ. ச²ந்தா³னுரக்க²ணத்த²ஞ்ஹேத்த² தீ³கோ⁴, கதஞ்ஜலீ ஹுத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. புப்³பா³சரியா போராணட்ட²கதா²காரா தம்ப³பண்ணியா மஹாதே²ரா, தே ஏவ பரிஸ்ஸயஸஹனதோ, படிபக்க²பூ⁴தகிலேஸஹனனதோ, பரவாதி³மிகே³ஹி அபத⁴ம்ஸனீயதோ ச ஸீஹஸதி³ஸத்தா ஸீஹாதி புப்³பா³சரியஸீஹா, தேஸம் புப்³பா³சரியஸீஹானம். கீதி³ஸா தே புப்³பா³சரியஸீஹா, யேஸம் தயா நமோ கரீயதீதி ஆஹ ‘‘தே²ரவம்ஸப்பதீ³பான’’ந்திஆதி³. தத்த² தே²ரவம்ஸப்பதீ³பானந்தி தி²ரேஹி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸமன்னாக³தாதி தே²ரா, மஹாகஸ்ஸபாத³யோ, தேஸம் வம்ஸோ அன்வயோதி தே²ரவம்ஸோ. ஏதேன பி⁴ன்னலத்³தி⁴கானம் ஸத்தரஸபே⁴தா³னம் மஹாஸங்கி⁴காதீ³னம் வம்ஸம் படிக்கி²பதி, தே²ரவம்ஸபரியாபன்னா ஹுத்வா பன ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னத்தா பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன தஸ்ஸ தே²ரவம்ஸஸ்ஸ தீ³பனதோ தே²ரவம்ஸப்பதீ³பா, புப்³பா³சரியஸீஹா, தேஸம் தே²ரவம்ஸப்பதீ³பானம். அஸம்ஹீரத்தா தி²ரானம். வினயக்கமேதி ஆரம்பா⁴னுரூபவசனமேதம், தே பன ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மேஸுபி தி²ரா ஏவ.

ஏவம் அட்ட²கதா²சரியானம்பி பணாமம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸம்வண்ணேதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸஸ்ஸ அபி⁴தா⁴னானிஸம்ஸம், தே³ஸகஸம்பத்தியோ ச த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பாமோக்க²’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² மஹேஸினா யம் பாதிமோக்க²ம் பகாஸிதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² மஹேஸினாதி மஹந்தே ஸீலாதி³கே பஞ்ச த⁴ம்மக்க²ந்தே⁴ ஏஸீ க³வேஸீதி மஹேஸி. மஹந்தேஹி ஏஸிதோதி வா புது²ஜ்ஜனஸேகா²ஸேக²இஸீஹி விஸிட்ட²த்தா மஹந்தோ இஸீதி வா மஹேஸி, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, தேன மஹேஸினா. பாதிமோக்க²ந்தி ஸத்தாபத்திக்க²ந்த⁴ஸம்வரபூ⁴தம் ஸிக்கா²பத³ஸீலம், தத்³தீ³பனதோ உப⁴தோவிப⁴ங்க³ஸுத்தஸங்கா²தம் க³ந்த²பாதிமோக்க²மேவ வா. கிம்பூ⁴தந்தி ஆஹ ‘‘பாமோக்க²’’ந்திஆதி³. பமுகே² ஸாதூ⁴தி பமோக்க²ம், பமோக்க²மேவ பாமோக்க²ம், வஜ்ஜபடிபக்க²த்தா அனவஜ்ஜானம் ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தானம் பரித்தமஹக்³க³தலோகுத்தரானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஆதி³ பதிட்டா²பூ⁴தந்தி அத்தோ². ‘‘ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வய’’ந்தி (ஸம். நி. 1.23, 192; பேடகோ. 22; மி. ப. 2.1.9) ஹி வுத்தம். முக²மிவாதி முக²ம், த்³வாரம். யதா² ஹி ஸத்தானம் க²ஜ்ஜபோ⁴ஜ்ஜலேய்யபேய்யவஸேன சதுப்³பி³தோ⁴பி ஆஹாரோ முகே²ன பவிஸித்வா அங்க³பச்சங்கா³னி ப²ரதி, ஏவம் யோகி³னோபி சாதுபூ⁴மககுஸலம் ஸீலமுகே²ன பவிஸித்வா அத்த²ஸித்³தி⁴ம் ஸம்பாதே³தி. தேன வுத்தம் ‘‘முக²மிவாதி முக²’’ந்தி. அத² வா முக²ம் த்³வாரம் மோக்க²ப்பவேஸாய நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியாயாதி அத்தோ². வுத்தஞ்ஹி –

‘‘அவிப்படிஸாரத்தா²னி கோ², ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானீ’’தி (அ. நி. 11.1).

ததா² –

‘‘அவிப்படிஸாரோ பாமோஜ்ஜத்தா²ய, பாமோஜ்ஜம் பீதத்தா²ய, பீதி பஸ்ஸத்³த⁴த்தா²ய, பஸ்ஸத்³தி⁴ ஸுக²த்தா²ய, ஸுக²ம் ஸமாத⁴த்தா²ய, ஸமாதி⁴ யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தா²ய, யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் நிப்³பி³த³த்தா²ய, நிப்³பி³தா³ விராக³த்தா²ய, விராகோ³ விமுத்தத்தா²ய, விமுத்தி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனத்தா²ய, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்தா²யா’’தி (பரி. 366) ச.

ஏவம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ அபி⁴தா⁴னாதி³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸம்வண்ணனாய நிமித்தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸூரதேனா’’திஆதி³னா சதுத்த²கா³த²மாஹ. தத்த² ஸூரதேனாதி ஸோப⁴னே ரதோதி ஸூரதோ உ-காரஸ்ஸ தீ³க⁴ம் கத்வா, தேன ஸூரதேன, ஸோப⁴னே காயிகவாசஸிககம்மே ரதேனாதி அத்தோ², வினீதேனாதி வுத்தம் ஹோதி. நிவாதேனாதி நீசவுத்தினா. ஸுசிஸல்லேக²வுத்தினாதி ஸுசிபூ⁴தா கிலேஸஸல்லிக²னஸமத்தா² வுத்தி படிபத்தி ஏதஸ்ஸாதி ஸுசிஸல்லேக²வுத்தி, தேன ஸுசிஸல்லேக²வுத்தினா, பரிஸுத்³தா⁴ய அப்பிச்ச²வுத்தியா ஸமன்னாக³தேனாதி அத்தோ². வினயாசாரயுத்தேனாதி வாரித்தசாரித்தஸீலஸம்பன்னேன. அத² வா வினயோதி சேத்த² பாதிமோக்க²ஸம்வராதி³பே⁴தோ³ ஸம்வரவினயோ. ஆசாரோதி ஆசாரகோ³சரனித்³தே³ஸே ஆக³தஸமணஸாருப்பாசாரோ. ஸோணத்தே²ரேனாதி ஏத்த² ஸோணோதி தஸ்ஸ நாமம். தி²ரேஹி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா தே²ரோ. யாசிதோதி அபி⁴யாசிதோ. தே²ரோ ஹி பாதிமோக்க²ஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரதாய து³ரவகா³ஹதம், ஆசரியஸ்ஸ ச தம்ஸம்வண்ணனாய ஸாமத்தி²யம் ஞத்வா ‘‘பாதிமோக்க²ஸ்ஸ தயா அத்த²ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ஸாஸனஸ்ஸ ஸுசிரட்டி²திகதா ஹோதீ’’தி ஸானிஸம்ஸகா³ரவேன யாசனம் அகாஸி. தத³ஸ்ஸ யாசனம் அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய நிதா³னபூ⁴தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாசிதோ’’தி ஆஹ.

ஏத்த² ச ‘‘ஸூரதேனா’’தி இமினாஸ்ஸ ஸோரச்சம் வுச்சதி. ‘‘நிவாதேனா’’தி இமினா நீசமனதா நிவாதவுத்திதா, யாய நிவாதவுத்திதாய ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ நிஹதமானோ, நிஹதத³ப்போ, பாத³புஞ்ச²னசோளகஸமோ, பி⁴ன்னவிஸாணூஸப⁴ஸமோ, உத்³த⁴டதா³ட²ஸப்பஸமோ ச ஹுத்வா ஸண்ஹோ ஸகி²லோ ஸுக²ஸம்பா⁴ஸோ ஹோதி. ‘‘ஸுசிஸல்லேக²வுத்தினா’’தி இமினா இந்த்³ரியஸம்வரபச்சயஸன்னிஸ்ஸிதஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ‘‘வினயாசாரயுத்தேனா’’தி இமினா பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவமனேககு³ணேஹி தஸ்ஸ அபி⁴த்த²வனம் யதா²வுத்தகு³ணஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஸப்³ரஹ்மசாரினோ அஜ்ஜே²ஸனம் ந ஸக்கா படிபா³ஹிதுந்தி பரமக³ம்பீ⁴ரஸ்ஸாபி பாதிமோக்க²ஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாயம் பவத்தாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். கிஞ்ச – தாதி³ஸஸ்ஸ அஜ்ஜே²ஸனம் நிஸ்ஸாய கரியமானா அத்த²ஸம்வண்ணனா தஸ்ஸ அஜ்ஜே²ஸனாதி⁴பச்சேன, மமஞ்ச உஸ்ஸாஹஸம்பத்தியா ந சிரேன பரியோஸானம் க³ச்ச²தீதி கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் ஸம்வண்ணனாய நிமித்தம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தஸ்ஸவனே ஸோதுஜனஸ்ஸாத³ரம் ஜனேதும் தப்பயோஜனகரணப்பகாரனிஸ்ஸயாபி⁴தா⁴னாதி³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³கா³தா²த்³வயமாஹ. தத்த² தத்தா²தி ‘‘யம் மஹேஸினா பாதிமோக்க²ம் பகாஸித’’ந்தி வுத்தம், தஸ்மிம் பாதிமோக்கே². ஸஞ்ஜாதகங்கா²னந்தி பத³பத³த்த²வினிச்ச²யவஸேன ஸஞ்ஜாதகங்கா²னம், ஸமுப்பன்னஸம்ஸயானந்தி அத்தோ². கங்கா²விதரணத்தா²யாதி யதா²வுத்தஸம்ஸயஸ்ஸ அதிக்கமனத்தா²ய. தஸ்ஸாதி பாதிமோக்க²ஸ்ஸ. வண்ணீயதி அத்தோ² கதீ²யதி ஏதாயாதி வண்ணனா, அட்ட²கதா², தம் வண்ணனம். இமஸ்ஸ ச ‘‘வண்ணயிஸ்ஸாமீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. கிம்பூ⁴தந்தி ஆஹ ‘‘பரிபுண்ணவினிச்ச²ய’’ந்திஆதி³. பரிபுண்ணவினிச்ச²யந்தி க²ந்த⁴கபரிவாரபத³பா⁴ஜனாதி³வஸேன அஸாதா⁴ரணவினிச்ச²யஸ்ஸ ச நிதா³னாதி³வஸேன ஸத்தரஸப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ச ஸப்³ப³ஸிக்கா²பத³ஸாதா⁴ரணவினிச்ச²யஸ்ஸ பகாஸனதோ ஸம்புண்ணவினிச்ச²யம்.

மஹாவிஹாரவாஸீனந்தி மஹாமேக⁴வனுய்யானபூ⁴மிபா⁴கே³ பதிட்டி²தோ விஹாரோ மஹாவிஹாரோ, யோ ஸத்து²னோ மஹாபோ³தி⁴னா விபூ⁴ஸிதோ, தத்த² வஸந்தி ஸீலேனாதி மஹாவிஹாரவாஸினோ, தேஸம் மஹாவிஹாரவாஸீனம். வாசனாமக்³க³னிஸ்ஸிதந்தி கதா²மக்³க³னிஸ்ஸிதம், அட்ட²கதா²னிஸ்ஸிதந்தி அத்தோ², மஹாவிஹாரவாஸீனம் ஸீஹளட்ட²கதா²னயம் இத⁴ நிஸ்ஸாயாதி வுத்தம் ஹோதி. வண்ணயிஸ்ஸாமீதி பவத்தயிஸ்ஸாமி. நாமேனாதி அத்தனோ கு³ணனாமேன. கங்கா²விதரந்தி ஏதாயாதி கங்கா²விதரணீ, தம் கங்கா²விதரணிம். ஸுப⁴ந்தி அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னத்தா ஸுந்த³ரம், ஸத்³த³லக்க²ணஸுப⁴தோ, வினிச்ச²யஸுப⁴தோ, விஞ்ஞேய்யஸுப⁴தோ ச ஸுப⁴ம் பரிஸுத்³த⁴ம். ஏத்த² ச ‘‘கங்கா²விதரணத்தா²யா’’தி இமினா பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதி, புரிபுண்ணவினிச்ச²ய’’ந்தி இமினா ஸம்வண்ணனாப்பகாரம், ‘‘மஹாவிஹாரவாஸீனம் வாசனாமக்³க³னிஸ்ஸித’’ந்தி இமினா ஸம்வண்ணனாய நிஸ்ஸயவிஸுத்³தி⁴ம் நிகாயந்தரலத்³தி⁴ஸங்கரதோ³ஸவிவஜ்ஜனதோ, ‘‘வண்ணயிஸ்ஸாமீ’’தி இமினா அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயம் த³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘வத்தயிஸ்ஸாமீ’’திபி பாடோ².

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நிதா³னவண்ணனா

ஏவம் ரதனத்தயபணாமாதி³ஸஹிதம் ஸஞ்ஞாதி³கம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ‘‘பாதிமோக்க²ஸ்ஸ வண்ணனம் வண்ணயிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தத்தா பாதிமோக்க²ம் தாவ வசனத்த²தோ, ஸரூபபே⁴த³தோ, க³ந்த²பே⁴த³தோ, உத்³தே³ஸவிபா⁴க³தோ, உத்³தே³ஸபரிச்சே²த³தோ ச வவத்த²பேத்வா தது³த்³தே³ஸக்கமேனாயம் வண்ணனா ப⁴விஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² பாதிமோக்க²’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தத்த² தத்தா²தி தஸ்மிம் கா³தா²பதே³. பஅதிமோக்க²ந்தி பகாரதோ அதிவிய ஸீலேஸு முக²பூ⁴தம். அதிபமோக்க²ந்தி தமேவ பத³ம் உபஸக்³க³ப்³யத்தயேன வத³தி. அத² வா ப அதி மோக்க²ந்தி பத³ச்சே²தோ³, தஸ்ஸ உபஸக்³க³ப்³யத்தயேனத்த²மாஹ ‘‘அதிபமோக்க²’’ந்தி. ஏவம் பபே⁴த³தோ பத³வண்ணனம் கத்வா ஸத்³த³த்த²தோ வத³தி ‘‘அதிஸேட்ட²ம் அதிஉத்தமந்தி அத்தோ²’’தி. ஏத்த² ச ஸீலபாதிமோக்க²ம் ஸப்³ப³கு³ணானம் மூலபா⁴வதோ ஸேட்ட²ம், க³ந்த²பாதிமோக்க²ம் பன ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ ஸேட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். உத்தமந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. இதீதி ஏவம். இமினா யதா²வுத்தவசனத்த²ம் நித³ஸ்ஸேதி. நித³ஸ்ஸனத்தோ² ஹி அயம் இதி-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸப்³ப³மத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயமேகோ அந்தோ, ஸப்³ப³ம் நத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயம் து³தியோ அந்தோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.15; 3.90) விய. இமினாதி ஆஸன்னபச்சக்க²வசனம் இதி-ஸத்³தே³ன அனந்தரனித³ஸ்ஸிதஸ்ஸ, படிக்³கா³ஹகேஹி ச ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³வீதி²யா படிபன்னஸ்ஸ வசனத்த²ஸ்ஸ வசனதோ. அத² வா இமினாதி ஆஸன்னபச்சக்க²பா⁴வகரணவசனம் யதா²வுத்தஸ்ஸ வசனத்த²ஸ்ஸ அபி⁴முகீ²கரணதோ. வசனத்தே²னாதி ‘‘அதிஸேட்ட²’’ந்தி ஸத்³த³த்தே²ன. ஏகவித⁴ம்பீதி ஏககோட்டா²ஸம்பி. ஸீலக³ந்த²பே⁴த³தோ து³வித⁴ம் ஹோதீதி புன ஸீலக³ந்த²ஸங்கா²தேன பபே⁴தே³ன து³வித⁴ம் ஹோதி, ஸீலபாதிமோக்க²ம், க³ந்த²பாதிமோக்க²ஞ்சாதி து³வித⁴ம் ஹோதீதி அத்தோ².

இதா³னி தது³ப⁴யஸ்ஸாபி ஸுத்தே ஆக³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பாதி ரக்க²தீதி பாதி, தம் மோக்கே²தி மோசேதி ஆபாயிகாதீ³ஹி து³க்கே²ஹீதி பாதிமோக்க²ம், ஸம்வரணம் ஸம்வரோ, காயவாசாஹி அவீதிக்கமோ, பாதிமோக்க²மேவ ஸம்வரோ பாதிமோக்க²ஸம்வரோ, பாதிமோக்க²ஸம்வரேன ஸம்வுதோ ஸமன்னாக³தோ பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ. விஹரதீதி வத்ததி.

ஆதி³மேதந்தி ஏதம் ஸிக்கா²பத³ஸீலம் புப்³பு³ப்பத்திஅத்தே²ன ஆதி³. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம், உத்திய, ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா’’தி (ஸம். நி. 5.382).

யதா² ஹி நக³ரவட்³ட⁴கீ நக³ரம் மாபேதுகாமோ பட²மம் நக³ரட்டா²னம் ஸோதே⁴தி, ததோ அபரபா⁴கே³ வீதி²சதுக்கஸிங்கா⁴டகாதி³பரிச்சே²தே³ன விப⁴ஜித்வா நக³ரம் மாபேதி, யதா² வா பன ரஜகோ பட²மம் தீஹி கா²ரேஹி வத்த²ம் தோ⁴வித்வா பரிஸுத்³தே⁴ வத்தே² யதி³ச்ச²கம் ரங்க³ஜாதம் உபனேதி, யதா² வா பன சே²கோ சித்தகாரோ ரூபம் லிகி²துகாமோ ஆதி³தோவ பி⁴த்திபரிகம்மம் கரோதி, ததோ அபரபா⁴கே³ ரூபம் ஸமுட்டா²பேதி, ஏவமேவ யோகா³வசரோ ஆதி³தோவ ஸீலம் விஸோதே⁴த்வா அபரபா⁴கே³ ஸமத²விபஸ்ஸனாத³யோ த⁴ம்மே ஸச்சி²கரோதி. தஸ்மா ஸீலம் ‘‘ஆதீ³’’தி வுத்தம். ‘‘முக²மேத’’ந்திஆதீ³னி வுத்தத்தா²னேவ. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘பாதிமோக்கே² ச ஸம்வரோ’’திஆதி³பாளிம் (தீ³. நி. 2.90; த⁴. ப. 185) ஸங்க³ண்ஹாதி.

ஸீலந்தி சாரித்தவாரித்தவஸேன து³வித⁴ம் வினயபிடகபரியாபன்னம் ஸிக்கா²பத³ஸீலம், த⁴ம்மதோ பன ஸீலம் நாம பாணாதிபாதாதீ³ஹி வா விரமந்தஸ்ஸ, வத்தபடிபத்திம் வா பூரேந்தஸ்ஸ சேதனாத³யோ த⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் படிஸம்பி⁴தா³யம் ‘‘கிம் ஸீலந்தி சேதனா ஸீலம் சேதஸிகம் ஸீலம் ஸம்வரோ ஸீலம் அவீதிக்கமோ ஸீல’’ந்தி (படி. ம. 1.39) ‘‘உப⁴யானி கோ² பனஸ்ஸ பாதிமோக்கா²னீ’’தி பி⁴க்கு²பி⁴க்கு²னீபாதிமோக்க²வஸேன உப⁴யானி பாதிமோக்கா²னி, த்³வே மாதிகாதி அத்தோ². அஸ்ஸாதி பி⁴க்கு²னோவாத³கஸ்ஸ. வித்தா²ரேனாதி உப⁴தோவிப⁴ங்கே³ன ஸத்³தி⁴ம். ஸ்வாக³தானீதி ஸுட்டு² ஆக³தானி. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யா’’திஆதி³பாளிம் (மஹாவ. 134) ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்தா²தி தேஸு ஸீலக³ந்த²பாதிமோக்கே²ஸு. யோதி அனியமனித்³தே³ஸோ, யோ கோசி புக்³க³லோ. நந்தி வினயபரியாபன்னஸீலம். ரக்க²தீதி ஸமாதி³யித்வா அவிகோபேந்தோ பாலேதி. தம் ‘‘பாதீ’’தி லத்³த⁴னாமம் பாதிமோக்க²ஸீலே டி²தம். மோசேதீதி ஸஹகாரிகாரணபா⁴வதோ மோக்கே²தி. அபாயே ஜாதம் ஆபாயிகம், து³க்க²ம், தம் ஆதி³ யேஸம் தானி ஆபாயிகாதீ³னி. ஆதி³ஸத்³தே³ன தத³ஞ்ஞம் ஸப்³ப³ம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அத்தானுவாதா³தீ³ஹீதி அத்தானம் அனுவாதோ³ அத்தானுவாதோ³, ஸோ ஆதி³ யேஸம் தானி அத்தானுவாதா³தீ³னி, தேஹி அத்தானுவாதா³தீ³ஹி. ஆதி³ஸத்³தே³ன பரானுவாத³த³ண்ட³து³க்³க³திப⁴யானி ஸங்க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸ பாதிமோக்க²ஸ்ஸ ஜோதகத்தாதி தஸ்ஸ ஸீலபாதிமோக்க²ஸ்ஸ தீ³பனத்தா. ஆதி³ம்ஹி பன வுத்தோ வசனத்தோ²தி ‘‘அதிஸேட்ட²’’ந்திஆதி³னா ஆதி³ம்ஹி வுத்தோ வசனத்தோ². உபி⁴ன்னம்பி ஸாதா⁴ரணோ ஹோதி ஸீலபாதிமோக்க²ம் ஸப்³ப³கு³ணானம் மூலபா⁴வதோ ஸேட்ட²ம், க³ந்த²பாதிமோக்க²ம் ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ ஸேட்ட²ந்தி.

தத்தா²தி தேஸு ஸீலபாதிமோக்க²க³ந்த²பாதிமோக்கே²ஸு. ‘‘அயம் வண்ணனா’’தி வக்க²மானவண்ணனமாஹ. க³ந்த²பாதிமோக்க²ஸ்ஸ தாவ யுஜ்ஜது, கத²ம் ஸீலபாதிமோக்க²ஸ்ஸ யுஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘க³ந்தே² ஹீ’’திஆதி³. ஹீதி காரணத்தே² நிபாதோ. தஸ்ஸாதி க³ந்த²ஸ்ஸ. அத்தோ²தி ஸீலம். வண்ணிதோவ ஹோதீதி க³ந்த²வண்ணனாமுகே²ன அத்த²ஸ்ஸேவ வண்ணனதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யஸ்மா க³ந்தே² வண்ணிதே தத³வினாபா⁴வதோ தஸ்ஸத்தோ² வண்ணிதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸீலபாதிமோக்க²ஸ்ஸபி யுஜ்ஜதீதி.

ஏவம் ஸரூபபே⁴த³தோ வவத்த²பேத்வா இதா³னி க³ந்த²பே⁴த³தோ வவத்த²பேதும் ‘‘தம் பனேத’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தேஸு பி⁴க்கு²பாதிமோக்க²பி⁴க்கு²னீபாதிமோக்கே²ஸு த்³வீஸு. உத்³தே³ஸா பரிச்சி²ஜ்ஜந்தி யேஹி வக்க²மானவசனப்பப³ந்தே⁴ஹி, தே உத்³தே³ஸபரிச்சே²தா³, தேஹி. வவத்தி²தந்தி அஸங்கரதோ டி²தம்.

ஏவம் க³ந்த²பே⁴த³தோ வவத்த²பேத்வா இதா³னி உத்³தே³ஸவிபா⁴க³தோ வவத்த²பேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. உத்³தி³ஸீயதி ஸரூபேன கதீ²யதி ஏத்த², ஏதேனாதி வா உத்³தே³ஸோ, நிதா³னஸ்ஸ உத்³தே³ஸோதி நிதா³னுத்³தே³ஸோ. ஏவம் ஸேஸேஸுபி. வித்தா²ரோவ உத்³தே³ஸோ வித்தா²ருத்³தே³ஸோ.

இதா³னி நிதா³னுத்³தே³ஸாதீ³னம் பரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தத்த² நிதா³னுத்³தே³ஸோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² தத்தா²தி தேஸு பஞ்சஸு உத்³தே³ஸேஸு. நிதா³னுத்³தே³ஸோ உத்³தி³ட்டோ² ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யம் பனேத்த² நிதா³னுத்³தே³ஸபரிச்சே²த³ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴…பே… ஆவிகதா ஹிஸ்ஸ பா²ஸு ஹோதீ’’தி இதா⁴க³தனிதா³னபாளிம் த³ஸ்ஸேத்வா தத³னந்தரம் உத்³தே³ஸகாலே வத்தப்³ப³ஸ்ஸாபி ‘‘உத்³தி³ட்ட²ம் கோ² ஆயஸ்மந்தோ நிதா³ன’’ந்தி இமஸ்ஸ பாட²ஸ்ஸ யோஜனம் அகத்வா ‘‘தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மீ’’திஆதி³னா அனுஸாவனாதி³கமேவ யோஜேத்வா த³ஸ்ஸிதம், தம் பன அபரிபுண்ணனிதா³னபாளித³ஸ்ஸனபுப்³ப³கனிதா³னுத்³தே³ஸபரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ம், கு²த்³த³கபேய்யாலவஸேன வா பாகடத்தா தஸ்ஸ அயோஜனம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம், உத்³தே³ஸகாலே பன யோஜேத்வாவ வத்தப்³ப³ம். வக்க²தி ஹி ‘‘தம் பனேதம் பாராஜிகாதீ³னம் அவஸானே தி³ஸ்ஸதி, ந நிதா³னாவஸானே. கிஞ்சாபி ந தி³ஸ்ஸதி, அத² கோ² உத்³தே³ஸகாலே ‘ஆவிகதா ஹிஸ்ஸ பா²ஸு ஹோதீ’தி வத்வா ‘உத்³தி³ட்ட²ம் கோ² ஆயஸ்மந்தோ நிதா³னம், தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மீ’திஆதி³னா நயேன வத்தப்³ப³மேவா’’திஆதி³. அவஸேஸே ஸுதேன ஸாவிதேதி அவஸிட்ட²ம் பாராஜிகுத்³தே³ஸாதி³சதுக்கம் ‘‘ஸுதா கோ² பனாயஸ்மந்தேஹி சத்தாரோ பாராஜிகா த⁴ம்மா…பே… அவிவத³மானேஹி ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி ஏவம் ஸுதவஸேன ஸாவிதே.

ஏதேனேவ நயேன ஸேஸா தயோ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸபரிச்சே²தா³ வேதி³தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பாராஜிகுத்³தே³ஸாதீ³ன’’ந்திஆதி³மாஹ. பாராஜிகுத்³தே³ஸாதீ³னம் பரிச்சே²தா³ யோஜேதப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நிதா³னஸ்ஸ ஆதி³தோ பட்டா²ய பாராஜிகாதீ³னி ஓஸாபேத்வாதி நிதா³னம், பாராஜிகஞ்ச, தது³ப⁴யம் ஸங்கா⁴தி³ஸேஸஞ்ச, தம்திகம் அனியதஞ்சாதி ஏவம் யதா²க்கமம் உத்³தி³ஸித்வா பாராஜிகாதீ³னி பரியோஸாபேத்வா. யோஜேதப்³பா³தி ‘‘அவஸேஸே ஸுதேன ஸாவிதே உத்³தி³ட்டோ² ஹோதி பாராஜிகுத்³தே³ஸோ’’திஆதி³னா யோஜேதப்³பா³. அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ந்தி வசனதோதி உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே –

‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸா நிதா³னம் உத்³தி³ஸித்வா அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம், அயம் பட²மோ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ. நிதா³னம் உத்³தி³ஸித்வா சத்தாரி பாராஜிகானி உத்³தி³ஸித்வா அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம், அயம் து³தியோ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ’’திஆதீ³ஸு (மஹாவ. 150) –

ஏவம் வுத்தத்தா. யஸ்மிம் விப்பகதேதி யஸ்மிம் உத்³தே³ஸே அபரியோஸிதே. அந்தராயோ உப்பஜ்ஜதீதி த³ஸஸு அந்தராயேஸு யோ கோசி அந்தராயோ உப்பஜ்ஜதி. த³ஸ அந்தராயா நாம – ராஜந்தராயோ, சோரந்தராயோ, அக்³யந்தராயோ, உத³கந்தராயோ, மனுஸ்ஸந்தராயோ, அமனுஸ்ஸந்தராயோ, வாளந்தராயோ, ஸரீஸபந்தராயோ, ஜீவிதந்தராயோ, ப்³ரஹ்மசரியந்தராயோதி. தத்த² ஸசே பி⁴க்கூ²ஸு ‘‘உபோஸத²ம் கரிஸ்ஸாமா’’தி (மஹாவ. அட்ட². 150) நிஸின்னேஸு ராஜா ஆக³ச்ச²தி, அயம் ராஜந்தராயோ. சோரா ஆக³ச்ச²ந்தி, அயம் சோரந்தராயோ. த³வதா³ஹோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஆவாஸே வா அக்³கி³ உட்ட²ஹதி, அயம் அக்³யந்தராயோ. மேகோ⁴ வா உட்ட²ஹதி, ஓகோ⁴ வா ஆக³ச்ச²தி, அயம் உத³கந்தராயோ. ப³ஹூ மனுஸ்ஸா ஆக³ச்ச²ந்தி, அயம் மனுஸ்ஸந்தராயோ. பி⁴க்கு²ம் யக்கோ² க³ண்ஹாதி, அயம் அமனுஸ்ஸந்தராயோ. ப்³யக்³கா⁴த³யோ சண்ட³மிகா³ ஆக³ச்ச²ந்தி, அயம் வாளந்தராயோ. பி⁴க்கு²ம் ஸப்பாத³யோ ட³ம்ஸந்தி, அயம் ஸரீஸபந்தராயோ. பி⁴க்கு² கி³லானோ வா ஹோதி, காலம் வா கரோதி, வேரினோ வா தம் மாரேதுகாமா க³ண்ஹந்தி, அயம் ஜீவிதந்தராயோ. மனுஸ்ஸா ஏகம் வா ப³ஹூ வா பி⁴க்கூ² ப்³ரஹ்மசரியா சாவேதுகாமா க³ண்ஹந்தி, அயம் ப்³ரஹ்மசரியந்தராயோ. இதி யம் வுத்தம் ‘‘அந்தராயோ உப்பஜ்ஜதீதி த³ஸஸு அந்தராயேஸு யோ கோசி அந்தராயோ உப்பஜ்ஜதீ’’தி, தஸ்ஸத்தோ² பகாஸிதோ ஹோதீதி.

தேன ஸத்³தி⁴ந்தி விப்பகதுத்³தே³ஸேன ஸத்³தி⁴ம். அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம் உத்³தி³ட்ட²உத்³தே³ஸாபேக்க²த்தா அவஸேஸவசனஸ்ஸ. யதா²ஹ ‘‘நிதா³னம் உத்³தி³ஸித்வா’’திஆதி³ (மஹாவ. 150). தேனாஹ ‘‘நிதா³னுத்³தே³ஸே பனா’’திஆதி³. ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம் நாம நத்தி² உபோஸத²ஸ்ஸ அந்தராயோவ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. அனியதுத்³தே³ஸோ பரிஹாயதீதி பி⁴க்கு²னீனம் அனியதஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா அபா⁴வதோ. தத³பா⁴வோ ச ‘‘இத³மேவ லக்க²ணம் தத்தா²பி அனுக³த’’ந்தி கத்வாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸந்தி அவஸேஸுத்³தே³ஸபரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனம். ஏதேஸம் த்³வின்னம் பாதிமோக்கா²னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தாவாதி பட²மம். இத³ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் பு³த்³தி⁴யம் விபரிவத்தமானம் ஸாமஞ்ஞேன த³ஸ்ஸேதி, இத³ம் அக்க²ரபத³னியமிதக³ந்தி²தம் வசனம் வுச்சதி கதீ²யதீதி அத்தோ². கிம் தந்தி ஆஹ, ‘‘ஸுணாது மேதிஆதீ³ன’’ந்திஆதி³.

தத்த² ஸுணாது மேதிஆதீ³னந்தி ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴ அஜ்ஜுபோஸதோ²’’திஆதீ³னம் பி⁴க்கு²பாதிமோக்கே² ஆக³தானம் ஸுத்தபதா³னம். அத்த²னிச்ச²யந்தி அபி⁴தே⁴ய்யத்த²ஸ்ஸ சேவ அதி⁴ப்பாயத்த²ஸ்ஸ ச நிச்ச²யனம், வவத்தா²பனந்தி அத்தோ². இமாய ஹி அட்ட²கதா²ய தேஸம் அபி⁴தே⁴ய்யத்தோ² சேவ அதி⁴ப்பாயத்தோ² ச அனேகதா⁴ வவத்தா²பீயதி. அத² வா நிச்சி²ன்னோதி நிச்ச²யோ. க³ண்டி²ட்டா²னேஸு கீ²லமத்³த³னாகாரேன பவத்தா விமதிச்சே²த³கதா², அத்தோ² ச நிச்ச²யோ ச அத்த²னிச்ச²யோ, தம் அத்த²னிச்ச²யம், மயா வுச்சமானம் அத்த²ஞ்ச வினிச்ச²யஞ்சாதி வுத்தம் ஹோதி. ஸீலஸம்பன்னாதி ஸமந்ததோ பன்னம் பத்தம் புண்ணந்தி ஸம்பன்னம், ஸீலம் ஸம்பன்னமேதேஸந்தி ஸீலஸம்பன்னா, பரிபுண்ணஸீலாதி அத்தோ². அத² வா ஸம்மதே³வ பன்னா க³தா உபாக³தாதி ஸம்பன்னா, ஸீலேன ஸம்பன்னா ஸீலஸம்பன்னா, பாதிமோக்க²ஸம்வரேன உபேதாதி அத்தோ². அதி⁴ஸீலஅதி⁴சித்தஅதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா திஸ்ஸோபி ஸிக்கி²தப்³ப³ட்டே²ன ஸிக்கா², தம் காமேந்தீதி ஸிக்கா²காமா. ஸுணந்து மேதி தே ஸப்³பே³பி பி⁴க்க²வோ மம ஸந்திகா நிஸாமேந்து. இமினா அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய ஸக்கச்சம் ஸவனே நியோஜேதி. ஸக்கச்சஸவனபடிப³த்³தா⁴ ஹி ஸப்³பா³பி ஸாஸனஸம்பத்தீதி. ஏத்த² ச ஸீலஸம்பன்னானம் ஸிக்கா²காமானம்யேவ பி⁴க்கூ²னம் க³ஹணம் தத³ஞ்ஞேஸம் இமிஸ்ஸா ஸம்வண்ணனாய அபா⁴ஜனபா⁴வதோ. ந ஹி தே வினயம் ஸோதப்³ப³ம், படிபஜ்ஜிதப்³ப³ஞ்ச மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி.

ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் கா³தா²பதே³, ஏதேஸம் வா கா³தா²ய ஸங்க³ஹிதானம் ‘‘ஸுணாது மே’’திஆதீ³னம் பதா³னமந்தரே. ஸவனே ஆணத்திவசனம் ஸவனாணத்திவசனம். கிஞ்சாபி ஸவனாணத்திவசனம், ததா²பி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன ஏவம் வத்தப்³ப³ந்தி ப⁴க³வதா வுத்தத்தா ப⁴க³வதோ ஆணத்தி, ந உத்³தே³ஸகஸ்ஸாதி நவகதரேனாபி இத³ம் வத்தும் வட்டதி ஸங்க⁴கா³ரவேன, ஸங்க⁴ப³ஹுமானேன ச ஸஹிதத்தா ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனம். ஸங்கோ⁴ ஹி ஸுப்படிபன்னதாதி³கு³ணவிஸேஸயுத்தத்தா உத்தமம் கா³ரவப்பதிஸ்ஸவட்டா²னம். இத³ஞ்ச ஸப்³ப³ம் கேன கத்த² கதா³ வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³மேவ சேத’’ந்திஆதி³. பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸம் அனுஜானந்தேனாதி –

‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிதும், ஏவஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, உத்³தி³ஸிதப்³ப³ம், ப்³யத்தேன பி⁴க்கு²னா படிப³லேன ஸங்கோ⁴ ஞாபேதப்³போ³ ‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴’’’தி (மஹாவ. 133-134) –

ஏவமாதி³னா அனுஜானந்தேன. ராஜக³ஹேதி ஏவம்னாமகே நக³ரே. தஞ்ஹி மந்தா⁴துமஹாகோ³விந்தா³தீ³ஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா ‘‘ராஜக³ஹ’’ந்தி வுச்சதி. தம் பனேதம் பு³த்³த⁴காலே, சக்கவத்திகாலே ச நக³ரம் ஹோதி, ஸேஸகாலே ஸுஞ்ஞம் ஹோதி யக்க²பரிக்³க³ஹிதம், தேஸம் வஸனட்டா²னம் ஹுத்வா திட்ட²தி. தஸ்மாதி யஸ்மா இத³ம் பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன வத்தப்³ப³வசனம், தஸ்மா. கிம் தே உபோ⁴பி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸந்தி, யேனேவம் வத்தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஸங்க⁴த்தே²ரோ வா ஹீ’’திஆதி³. தே²ராதி⁴கந்தி தே²ராதீ⁴னம், தே²ராயத்தம் ப⁴விதுந்தி அத்தோ². ‘‘தே²ராதே⁴ய்ய’’ந்தி வா பாடோ², ஸோயேவத்தோ². தத்தா²தி திஸ்ஸம் பரிஸாயம். ப்³யத்தோதி பஞ்ஞாவேய்யத்தியேன ஸமன்னாக³தோ, பகு³ணமாதிகோதி அத்தோ². படிப³லோதி வத்தும் ஸமத்தோ², அபீ⁴தோதி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்த² ச கிஞ்சாபி த³ஹரஸ்ஸாபி ப்³யத்தஸ்ஸ பாதிமோக்கோ² அனுஞ்ஞாதோ, அத² கோ² ஏத்தா²யம் அதி⁴ப்பாயோ – ஸசே தே²ரஸ்ஸ பஞ்ச வா சத்தாரோ வா தயோ வா பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸா நாக³ச்ச²ந்தி, த்³வே பன அக்க²ண்டா³ ஸுவிஸதா³ வாசுக்³க³தா ஹோந்தி, தே²ராயத்தோவ பாதிமோக்கோ². ஸசே பன ஏத்தகம்பி விஸத³ம் காதும் ந ஸக்கோதி, ப்³யத்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஆயத்தோதி.

இதா³னி ‘‘ஸங்கோ⁴’’தி அவிஸேஸேன வுத்தத்தா இதா⁴தி⁴ப்பேதஸங்க⁴ம் விஸேஸேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸங்கோ⁴தி இமினா பன பதே³னா’’திஆதி³மாஹ கிஞ்சாபீதி அனுக்³க³ஹத்தே² நிபாதோ, தஸ்ஸ யதி³ நாமாதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. த³க்க²ந்தி ஏதாய ஸத்தா யதா²தி⁴ப்பேதாஹி ஸம்பத்தீஹி வட்³ட⁴ந்தீதி த³க்கி²ணா, பரலோகம் ஸத்³த³ஹித்வா தா³தப்³ப³ம் தா³னம், தம் த³க்கி²ணம் அரஹதி, த³க்கி²ணாய வா ஹிதோ, யஸ்மா நம் மஹப்ப²லகாரிதாய விஸோதே⁴தீதி த³க்கி²ணேய்யோ, தி³ட்டி²ஸீலஸங்கா⁴தேன ஸம்ஹதோதி ஸங்கோ⁴, த³க்கி²ணேய்யோ ச ஸோ ஸங்கோ⁴ சாதி த³க்கி²ணேய்யஸங்கோ⁴. ஸம்முதியா சதுவக்³கா³தி³வினயபஞ்ஞத்தியா ஸித்³தோ⁴ ஸங்கோ⁴ ஸம்முதிஸங்கோ⁴. அவிஸேஸேனாதி ‘‘அரியா’’தி வா ‘‘புது²ஜ்ஜனா’’தி வா அவிஸேஸேத்வா ஸாமஞ்ஞேன. ஸோதி ஸம்முதிஸங்கோ⁴. இதா⁴தி இமிஸ்ஸம் உபோஸத²ஞத்தியம். அதி⁴ப்பேதோ உபோஸத²ஞத்தியா அவிஸேஸத்தா. நனு ச ஸோபி பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதி, தத்த² கதமோ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஸோ பனேஸா’’திஆதி³. கம்மவஸேனாதி வினயகம்மவஸேன. பஞ்ச விதா⁴ பகாரா அஸ்ஸ ஸம்முதிஸங்க⁴ஸ்ஸாதி பஞ்சவிதோ⁴. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³தப்பகாரஸத்³தே³ ஸமானத்தே² வண்ணயந்தி. சதுன்னம் வக்³கோ³ ஸமூஹோதி சதுவக்³கோ³, சதுபரிமாணயுத்தோ வா வக்³கோ³ சதுவக்³கோ³. ஏவம் பஞ்சவக்³கா³தி³.

இதா³னி யேஸம் கம்மானம் வஸேனாயம் பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதி, தம் விஸேஸேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி பஞ்சவிதே⁴ ஸங்கே⁴. மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு உபஸம்பத³கம்மஸ்ஸ த³ஸவக்³க³கரணீயத்தா வுத்தம் ‘‘ட²பேத்வா…பே… உபஸம்பத³ஞ்சா’’தி. ‘‘ததா²’’தி இமினா ‘‘ந கிஞ்சி ஸங்க⁴கம்மம் காதும் ந வட்டதீ’’தி இமமத்த²ம் அதிதி³ஸதி. யதி³ ஏவம் கிமத்த²ம் அதிரேகவீஸதிவக்³கோ³ வுத்தோதி ஆஹ ‘‘ஸோ பனா’’திஆதி³. அதிரேகதரேனாதி சதுவக்³கா³தி³கரணீயம் பஞ்சவக்³கா³தி³னா அதிரேகதரேன, த³ஸவக்³க³கரணீயஞ்ச ஏகாத³ஸவக்³கா³தி³னா அதிரேகதரேன. த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி ஞாபனத்த²ம். இத³மேவ சானேன கத்தப்³ப³ம் கம்மந்தி ‘‘கம்மவஸேன பஞ்சவிதோ⁴’’தி வுத்தம். கம்மஸ்ஸானியமே கத²மேதம் யுஜ்ஜேய்யாதி ஈதி³ஸீ சோத³னா அனவகாஸாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இமஸ்மிம் பனத்தே²தி உபோஸதே².

உபோஸத²ஸத்³தோ³ பனாயம் பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸஸீலஉபவாஸபஞ்ஞத்திதி³வஸேஸு வத்ததி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஆயாமாவுஸோ கப்பின, உபோஸத²ம் க³மிஸ்ஸாமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 1.150; ம. நி. அட்ட². 3.85) திமோக்கு²த்³தே³ஸே ஆக³தோ, ‘‘ஏவம் அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தோ கோ², விஸாகே², உபோஸதோ² உபவுத்தோ²’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.43) ஸீலே, ‘‘ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ வே ஸதா³ ப²க்³கு³, ஸுத்³த⁴ஸ்ஸுபோஸதோ² ஸதா³’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.79) உபவாஸே, ‘‘உபோஸதோ² நாம நாக³ராஜா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.246) பஞ்ஞத்தியம், ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, தத³ஹுபோஸதே² ஸபி⁴க்கு²கா ஆவாஸா’’திஆதீ³ஸு (மஹாவ. 181) தி³வஸே, இதா⁴பி தி³வஸேயேவ வத்தமானோ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘அஜ்ஜ உபோஸத²தி³வஸோ’’திஆதி³. உபவஸந்தி ஏத்தா²தி உபோஸதோ². உபவஸந்தீதி ஸீலேன வா ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாரஸ்ஸ அபு⁴ஞ்ஜனஸங்கா²தேன அனஸனேன வா கீ²ரபானமது⁴பானாதி³மத்தேன வா உபேதா ஹுத்வா வஸந்தீதி அத்தோ².

ஸப்³பே³ஸம்பி வாக்யானம் ஏவ-காரத்த²ஸஹிதத்தா ‘‘உபோஸதோ²’’தி ஏதஸ்ஸ ‘‘உபோஸதோ² ஏவா’’தி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘ஏதேன அனுபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதீ’’தி. இமினா அவதா⁴ரணேன நிராகதம் த³ஸ்ஸேதி, அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ‘‘உபோஸதோ²’’தி ஏதஸ்ஸ ‘‘அனுபோஸதோ² ந ஹோதீ’’தி அயமத்தோ²தி வுத்தம் ‘‘ஏதேன அனுபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதீ’’தி. ‘‘ஏஸ நயோ பன்னரஸோ’’தி இமினா அஞ்ஞம் உபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதீதி ஏத்தா²பி. ஏதேனாதி ‘‘உபோஸதோ²’’தி ஏதேன ஸத்³தே³ன. பஞ்சத³ஸன்னம் திதீ²னம் பூரணவஸேன பன்னரஸோ. பன்னரஸோதி இமினா அஞ்ஞம் உபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதீ’’தி ஸம்கி²த்தேன வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தி³வஸவஸேன ஹீ’’திஆதி³மாஹ. சதுத்³த³ஸியம் நியுத்தோ சாதுத்³த³ஸிகோ. ஏவம் பன்னரஸிகோ. ஸாமக்³கி³உபோஸதோ² நாம ஸங்க⁴ஸாமக்³கி³கததி³வஸே காதப்³ப³உபோஸதோ². ஹேமந்தகி³ம்ஹவஸ்ஸானானம் திண்ணம் உதூனந்தி ஏத்த² ஹேமந்தஉது நாம அபரகத்திகஸ்ஸ காளபக்க²பாடிபத³தோ பட்டா²ய ப²க்³கு³னபுண்ணமபரியோஸானா சத்தாரோ மாஸா, கி³ம்ஹஉது நாம ப²க்³கு³னஸ்ஸ காலபக்க²பாடிபத³தோ பட்டா²ய ஆஸாள்ஹபுண்ணமபரியோஸானா சத்தாரோ மாஸா, வஸ்ஸானஉது நாம ஆஸாள்ஹஸ்ஸ காளபக்க²பாடிபத³தோ பட்டா²ய அபரகத்திகபுண்ணமபரியோஸானா சத்தாரோ மாஸா. ததியஸத்தமபக்கே²ஸு த்³வே த்³வே கத்வா ச² சாதுத்³த³ஸிகாதி ஹேமந்தஸ்ஸ உதுனோ ததியே ச ஸத்தமே ச பக்கே² த்³வே சாதுத்³த³ஸிகா, ஏவமிதரேஸம் உதூனந்தி ச² சாதுத்³த³ஸிகா. ஸேஸா பன்னரஸிகாதி ஸேஸா அட்டா²ரஸ பன்னரஸிகா. ஹோந்தி சேத்த² –

‘‘கத்திகஸ்ஸ ச காளம்ஹா, யாவ ப²க்³கு³னபுண்ணமா;

‘ஹேமந்தகாலோ’தி விஞ்ஞேய்யோ, அட்ட² ஹோந்தி உபோஸதா².

‘‘ப²க்³கு³னஸ்ஸ ச காளம்ஹா, யாவ ஆஸாள்ஹபுண்ணமா;

‘கி³ம்ஹகாலோ’தி விஞ்ஞேய்யோ, அட்ட² ஹோந்தி உபோஸதா².

‘‘ஆஸாள்ஹஸ்ஸ ச காளம்ஹா, யாவ கத்திகபுண்ணமா;

‘வஸ்ஸகாலோ’தி விஞ்ஞேய்யோ, அட்ட² ஹோந்தி உபோஸதா².

‘‘உதூனம் பன திண்ணன்னம், பக்கே² ததியஸத்தமே;

‘சாதுத்³த³ஸோ’தி பாதிமோக்க²ம், உத்³தி³ஸந்தி நயஞ்ஞுனோ’’தி.

பகதியா நப³ஹுதராவாஸிகாதி³பச்சயேன காதப்³ப³ம் பகதிசாரித்தம். ப³ஹுதராவாஸிகாதி³பச்சயே பன ஸதி அஞ்ஞஸ்மிம் சாதுத்³த³ஸேபி காதும் வட்டதி. தேனாஹ ‘‘ஸகி’’ந்திஆதி³. ஸகிந்தி ஏகஸ்மிம் வாரே. ஆவாஸிகானம் அனுவத்திதப்³ப³ந்தி ஆவாஸிகேஹி ‘‘அஜ்ஜுபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸோ’’தி புப்³ப³கிச்சே கரியமானே அனுவத்திதப்³ப³ம், ந படிக்கோஸிதப்³ப³ம். ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘ஆவாஸிகேஹி ஆக³ந்துகானம் அனுவத்திதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 178) வசனம், ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி த்³வே தயோ உபோஸதே² சாதுத்³த³ஸிகே காதும், கத²ம் மயம் தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி பட²மதரம் பவாரேய்யாமா’’தி (மஹாவ. 240) வசனஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏத்த² ச பட²மஸுத்தஸ்ஸ ஏகேகஸ்ஸ உதுனோ ததியஸத்தமபக்க²ஸ்ஸ சாதுத்³த³ஸே வா அவஸேஸஸ்ஸ பன்னரஸே வா ஸகிம் பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³ந்தி பகதிசாரித்தவஸேனபி அத்த²ஸம்ப⁴வதோ ‘‘ஆக³ந்துகேஹீ’’திஆதீ³னி ஸுத்தானி த³ஸ்ஸிதானீதி வேதி³தப்³ப³ம். ததா²ரூபபச்சயே ஸதீதி அஞ்ஞஸ்மிம்பி சாதுத்³த³ஸிகே உபோஸத²ம் காதும் அனுரூபே ‘‘ஆவாஸிகா ப³ஹுதரா ஹோந்தீ’’தி ஏவமாதி³கே பச்சயே ஸதி. அஞ்ஞஸ்மிம்பி சாதுத்³த³ஸேதி திண்ணம் உதூனம் ததியஸத்தமபக்க²சாதுத்³த³ஸதோ அஞ்ஞஸ்மிம் சாதுத்³த³ஸே.

ந கேவலம் உபோஸத²தி³வஸாவ ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘புரிமவஸ்ஸம்வுட்டா²னம் பனா’’திஆதி³. மா இதி சந்தோ³ வுச்சதி தஸ்ஸ க³தியா தி³வஸஸ்ஸ மினிதப்³ப³தோ, ஸோ ஏத்த² ஸப்³ப³கலாபாரிபூரியா புண்ணோதி புண்ணமா, புப்³ப³கத்திகாய புண்ணமா புப்³ப³கத்திகபுண்ணமா, அஸ்ஸயுஜபுண்ணமா. ஸா ஹி பச்சி²மகத்திகம் நிவத்தேதும் ஏவம் வுத்தா. தேஸம்யேவாதி புரிமவஸ்ஸம்வுட்டா²னம்யேவ. ப⁴ண்ட³னகாரகேஹீதி கலஹகாரகேஹி. பச்சுக்கட்³ட⁴ந்தீதி உக்கட்³ட⁴ந்தி. ப⁴ண்ட³னகாரகேஹி அனுவாத³வஸேன அஸ்ஸயுஜபுண்ணமாதி³ம் பரிச்சஜந்தா பவாரணம் காளபக்க²ம், ஜுண்ஹபக்க²ந்தி உத்³த⁴ம் கட்³ட⁴ந்தீதி அத்தோ². ‘‘ஸுணந்து மே ஆயஸ்மந்தோ ஆவாஸிகா, யதா³யஸ்மந்தானம் பத்தகல்லம், இதா³னி உபோஸத²ம் கரேய்யாம, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யாம, ஆக³மே காளே பவாரேய்யாமா’’தி (மஹாவ. 240) ‘‘ஸுணந்து மே ஆயஸ்மந்தோ ஆவாஸிகா, யதா³யஸ்மந்தானம் பத்தகல்லம், இதா³னி உபோஸத²ம் கரேய்யாம, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யாம, ஆக³மே ஜுண்ஹே பவாரேய்யாமா’’தி ச ஏவம் ஞத்தியா பவாரணம் உக்கட்³ட⁴ந்தீதி வுத்தம் ஹோதி.

அதா²தி அனந்தரத்தே² நிபாதோ. சதுத்³த³ஸன்னம் பூரணோ சாதுத்³த³ஸோ, தி³வஸோ. யம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஆக³மே ஜுண்ஹே பவாரேய்யாமா’’தி ஞத்திம் ட²பயிம்ஸு, தஸ்மிம் பன ஆக³மே ஜுண்ஹே கோமுதி³யா சாதுமாஸினியா அவஸ்ஸம் பவாரேதப்³ப³ம். ந ஹி தம் அதிக்கமித்வா பவாரேதும் லப்³ப⁴தி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘தே சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ப⁴ண்ட³னகாரகா கலஹகாரகா விவாத³காரகா ப⁴ஸ்ஸகாரகா ஸங்கே⁴ அதி⁴கரணகாரகா தம்பி ஜுண்ஹம் அனுவஸேய்யும், தேஹி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²ஹி ஸப்³பே³ஹேவ ஆக³மே ஜுண்ஹே கோமுதி³யா சாதுமாஸினியா அகாமா பவாரேதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 240).

தேனேவாஹ ‘‘பச்சி²மவஸ்ஸம்வுட்டா²னஞ்ச பச்சி²மகத்திகபுண்ணமா ஏவா’’தி. யதி³ ஹி தம் அதிக்கமித்வா பவாரேய்ய, து³க்கடாபத்திம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ந ச, பி⁴க்க²வே, அபவாரணாய பவாரேதப்³ப³ம் அஞ்ஞத்ர ஸங்க⁴ஸாமக்³கி³யா’’தி (மஹாவ. 233). விஸுத்³தி⁴பவாரணாயோக³தோ பவாரணாதி³வஸா. பிஸத்³தே³ன ந கேவலம் பவாரணாதி³வஸாயேவ, அத² கோ² உபோஸத²தி³வஸாபி ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இதா³னி யோ ஸோ ஸாமக்³கி³உபோஸத²தி³வஸோ வுத்தோ, தஞ்ச தப்பஸங்கே³ன ஸாமக்³கி³பவாரணாதி³வஸஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³மாஹ. ஓஸாரிதே தஸ்மிம் பி⁴க்கு²ஸ்மிந்தி உக்கி²த்தகே பி⁴க்கு²ஸ்மிம் ஓஸாரிதே, தம் க³ஹேத்வா ஸீமம் க³ந்த்வா ஆபத்திம் தே³ஸாபேத்வா கம்மவாசாய கம்மப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன பவேஸிதேதி வுத்தம் ஹோதி. தஸ்ஸ வத்து²ஸ்ஸாதி தஸ்ஸ அதி⁴கரணஸ்ஸ. ததா³ ட²பேத்வா…பே… உபோஸத²தி³வஸோ நாம ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கிம் காரணந்தி ஆஹ ‘‘தாவதே³வா’’திஆதி³. தத்த² தாவதே³வாதி தம் தி³வஸமேவ. வசனதோதி கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 475) வுத்தத்தா. யத்த² பன பத்தசீவராதீ³னம் அத்தா²ய அப்பமத்தகேன காரணேன விவத³ந்தா உபோஸத²ம் வா பவாரணம் வா ட²பேந்தி, தத்த² தஸ்மிம் அதி⁴கரணே வினிச்சி²தே ‘‘ஸமக்³கா³ ஜாதம்ஹா’’தி அந்தரா ஸாமக்³கி³உபோஸத²ம் காதும் ந லப⁴ந்தி. கரோந்தேஹி அனுபோஸதே² உபோஸதோ² கதோ நாம ஹோதி. கத்திகமாஸப்³ப⁴ந்தரேதி ஏத்த² கத்திகமாஸோ நாம புப்³ப³கத்திகமாஸஸ்ஸ காளபக்க²பாடிபத³தோ பட்டா²ய யாவ அபரகத்திகபுண்ணமா, தாவ ஏகூனதிம்ஸரத்திதி³வோ, தஸ்ஸப்³ப⁴ந்தரே, ததோ பச்சா² வா பன புரே வா ந வட்டதி. அயமேவ யோ கோசி தி³வஸோயேவ. இதா⁴பி கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே ஸாமக்³கி³யா ஸதி³ஸாவ ஸாமக்³கீ³ வேதி³தப்³பா³. யே பன கிஸ்மிஞ்சிதே³வ அப்பமத்தகே பவாரணம் ட²பேத்வா ஸமக்³கா³ ஹோந்தி, தேஹி பவாரணாயமேவ பவாரணா காதப்³பா³, தாவதே³வ ந காதப்³பா³. கரோந்தேஹி அப்பவாரணாய பவாரணா கதா ஹோதி. ந காதப்³போ³யேவாதி நியமேன யதி³ கரோதி, து³க்கடந்தி த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஹி உபோஸத²கரணே து³க்கடம். வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, அனுபோஸதே² உபோஸதோ² காதப்³போ³ அஞ்ஞத்ர ஸங்க⁴ஸாமக்³கி³யா’’தி (மஹாவ. 183).

‘‘பத்தகாலமேவ பத்தகல்ல’’ந்தி இமினா ஸகத்தே² பா⁴வப்பச்சயோதி த³ஸ்ஸேதி. நாஸதீதி அன்வயதோ வுத்தமேவ ப்³யதிரேகதோ த³ள்ஹம் கரோதி.

அனுரூபாதி அரஹா அனுச்ச²விகா, ஸாமினோதி வுத்தம் ஹோதி. ஸப்³ப³ந்திமேனாதி ஸப்³ப³ஹேட்டி²மேன சத்தாரோ, ந தேஹி வினா தம் உபோஸத²கம்மம் கரீயதி, ந தேஸம் ச²ந்தோ³ வா பாரிஸுத்³தி⁴ வா ஏதி. அவஸேஸா பன ஸசேபி ஸஹஸ்ஸமத்தா ஹோந்தி, ஸசே ஸமானஸம்வாஸகா, ஸப்³பே³ ச²ந்தா³ரஹாவ ஹோந்தி, ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ம் த³த்வா ஆக³ச்ச²ந்து வா, மா வா, கம்மம் ந குப்பதி. பகதத்தாதி அனுக்கி²த்தா, பாராஜிகம் அனஜ்ஜா²பன்னா ச. ஹத்த²பாஸோ நாம தி³யட்³ட⁴ஹத்த²ப்பமாணோ.

ஸீமா ச நாமேஸா கதமா, யத்த² ஹத்த²பாஸம் அவிஜஹித்வா டி²தா கம்மப்பத்தா நாம ஹோந்தீதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴ய ஸீமம் த³ஸ்ஸேந்தோ விபா⁴க³வந்தானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனமுகே²னேவ ஹோதீதி ‘‘ஸீமா ச நாமேஸா’’திஆதி³மாஹ. ஸம்பி⁴ந்த³ந்தேனாதி மிஸ்ஸீகரோந்தேன. அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தேனாதி மத்³த³ந்தேன, அந்தோ கரோந்தேனாதி வுத்தம் ஹோதி. இமா விபத்திஸீமாயோ நாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கஸ்மா விபத்திஸீமாயோ நாமாதி ஆஹ ‘‘ஏகாத³ஸஹீ’’திஆதி³. ஆகாரேஹீதி காரணேஹி. வசனதோதி கம்மவக்³கே³ (பரி. 482 ஆத³யோ) கதி²தத்தா. ஸங்க⁴கம்மம் நாமேதம் வீஸதிவக்³க³கரணீயபரமந்தி ஆஹ ‘‘யத்த² ஏகவீஸதி பி⁴க்கூ² நிஸீதி³தும் ந ஸக்கோந்தீ’’தி. யஸ்ஸம் ஸீமாயம் ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன கம்மாரஹேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகவீஸதி பி⁴க்கூ² பரிமண்ட³லாகாரேன நிஸீதி³தும் ந ஸக்கோந்தி, அயம் அதிகு²த்³த³கா நாமாதி அத்தோ². ஏவரூபா ச ஸீமா ஸம்மதாபி அஸம்மதா, கா³மகே²த்தஸதி³ஸாவ ஹோதி, தத்த² கதம் கம்மம் குப்பதி. ஏஸ நயோ ஸேஸஸீமாஸுபி.

ஸம்மதாதி ப³த்³தா⁴, வாசிதகம்மவாசாதி அத்தோ². கம்மவாசாய வாசனமேவ ஹி ப³ந்த⁴னம் நாம. நிமித்தம் ந உபக³ச்ச²தீதி அனிமித்துபகோ³, தம் அனிமித்துபக³ம், அனிமித்தாரஹந்தி வுத்தம் ஹோதி. தசஸாரருக்கோ² நாம தாலனாளிகேராதி³கா. பம்ஸுபுஞ்ஜவாலுகாபுஞ்ஜானந்தி பம்ஸுராஸிவாலுகாராஸீனம் மஜ்ஜே². நித்³தா⁴ரணே சேதம் ஸாமிவசனம். போத்த²கேஸு பன கத்த²சி ‘‘பம்ஸுபுஞ்ஜம் வா வாலுகாபுஞ்ஜம் வா அஞ்ஞதர’’ந்தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, ஸோ பன அபாடோ². ந ஹி ஸோ ‘‘அஞ்ஞதர’’ந்தி இமினா யுஜ்ஜதீதி. அந்தராதி நிமித்துபக³னிமித்தானமந்தரா. ஏத்த² ச யா தீஹி நிமித்தேஹி ப³ஜ்ஜ²மானா அனிமித்துபகே³ஸு தசஸாரருக்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞதரம் அந்தரா ஏகம் நிமித்தம் கத்வா ஸம்மதா, ஸா க²ண்ட³னிமித்தா நாம ஹோதி. யா பன சதுபஞ்சனிமித்தாதீ³ஹி ப³ஜ்ஜ²மானா இமேஸு தசஸாரருக்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞதரம் அந்தரா ஏகம் நிமித்தம் கத்வா ஸம்மதா, ஸா க²ண்ட³னிமித்தா நாம ந ஹோதீதி விஞ்ஞாயதி நிமித்துபகா³னம் நிமித்தானம் திண்ணம் ஸப்³பா⁴வதோ. அட்ட²கதா²ஸு பன அவிஸேஸேன வுத்தம், தஸ்மா உபபரிக்கி²த்வா க³ஹேதப்³ப³ம். ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³ப்பகாரேன. நிமித்தானம் ப³ஹி டி²தேன ஸம்மதாதி தேஸம் ப³ஹி டி²தேன வாசிதகம்மவாசா. நிமித்தானி பன அந்தோ ச ப³ஹி ச ட²த்வா கித்தேதும் வட்டந்தி.

ஏவம் ஸம்மதாபீதி நிமித்தானி கித்தேத்வா கம்மவாசாய ஸம்மதாபி. இமஸ்ஸ ‘‘அஸம்மதாவ ஹோதீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸப்³பா³, பி⁴க்க²வே, நதீ³ அஸீமாதி யா காசி நதீ³லக்க²ணப்பத்தா நதீ³ நிமித்தானி கித்தேத்வா ‘‘ஏதம் ப³த்³த⁴ஸீமம் கரோமா’’தி கதாபி அஸீமா, ப³த்³த⁴ஸீமா ந ஹோதீதி அத்தோ². அத்தனோ ஸபா⁴வேன பன ஸா ப³த்³த⁴ஸீமாஸதி³ஸா. ஸப்³ப³த்த² ஸங்க⁴கம்மம் காதும் வட்டதி. ஸமுத்³த³ஜாதஸ்ஸரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ‘‘ஸம்ஸட்ட²விடபா’’தி இமினா அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஆஸன்னதம் தீ³பேதி. ப³த்³தா⁴ ஹோதீதி பச்சி²மதி³ஸாபா⁴கே³ ஸீமம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தஸ்ஸா பதே³ஸந்தி தஸ்ஸா ஏகதே³ஸம். யத்த² ட²த்வா பி⁴க்கூ²ஹி கம்மம் காதும் ஸக்கா ஹோதி, தாதி³ஸம் ஏகதே³ஸந்தி வுத்தம் ஹோதி. யத்த² பன டி²தேஹி கம்மம் காதும் ந ஸக்கா, தாதி³ஸம் பதே³ஸம் அந்தோ கரித்வா ப³ந்த⁴ந்தா ஸீமாய ஸீமம் ஸம்பி⁴ந்த³ந்தி நாம, ந து அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தி நாமாதி க³ஹேதப்³ப³ம். க³ண்டி²பதே³ஸு பன ‘‘ஸம்பி⁴ந்த³னம் பரேஸம் ஸீமாய ஏகம் வா த்³வே வா நிமித்தே கித்தேத்வா லேகா²மத்தம் க³ஹேத்வா ப³ந்த⁴னம். அஜ்ஜோ²த்த²ரணம் நாம பரேஸம் ஸீமாய நிமித்தே கித்தேத்வா தம் ஸகலம் வா தஸ்ஸேகதே³ஸம் வா அந்தோ கரோந்தேன தஸ்ஸா ப³ஹி ஏகிஸ்ஸம் த்³வீஸு வா தி³ஸாஸு நிமித்தே கித்தேத்வா ப³ந்த⁴ன’’ந்தி வுத்தம்.

பப்³ப³தாதீ³னம் நிமித்தானம் ஸம்பதா³ நிமித்தஸம்பத்தி. பப்³ப³தோவ நிமித்தம் பப்³ப³தனிமித்தம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஏவம் வுத்தேஸூதி உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 138 ஆத³யோ) ஸீமாஸம்முதியம் வுத்தேஸு. இமேஹி ச பன அட்ட²ஹி நிமித்தேஹி அஸம்மிஸ்ஸேஹிபி அஞ்ஞமஞ்ஞமிஸ்ஸேஹிபி ஸீமம் ஸம்மன்னிதும் வட்டதி. தேனாஹ ‘‘தஸ்மிம் தஸ்மிம் தி³ஸாபா⁴கே³ யதா²லத்³தா⁴னி நிமித்துபகா³னி நிமித்தானீ’’தி. ஏகேன, பன த்³வீஹி வா நிமித்தேஹி ஸம்மன்னிதும் ந வட்டதி, தீணி பன ஆதி³ம் கத்வா வுத்தப்பகாரானம் நிமித்தானம் ஸதேனாபி வட்டதி. ‘‘புரத்தி²மாய தி³ஸாய கிம் நிமித்த’’ந்தி வினயத⁴ரேன புச்சி²தப்³ப³ம், ‘‘பப்³ப³தோ, ப⁴ந்தே’’தி வுத்தே புன வினயத⁴ரேனேவ ‘‘ஏஸோ பப்³ப³தோ நிமித்த’’ந்தி ஏவம் நிமித்தம் கித்தேதப்³ப³ம். ‘‘ஏதம் பப்³ப³தம் நிமித்தம் கரோம, நிமித்தம் கரிஸ்ஸாம, நிமித்தம் கதோ, நிமித்தம் ஹோது, ஹோதி ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் பன கித்தேதும் ந வட்டதி. பாஸாணாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ‘‘புரத்தி²மாய தி³ஸாய கிம் நிமித்த’’ந்திஆதி³. ‘‘பப்³ப³தோ, ப⁴ந்தே, உத³கம், ப⁴ந்தே’’தி ஏவம் பன உபஸம்பன்னோ வா ஆசிக்க²து, அனுபஸம்பன்னோ வா, வட்டதியேவ. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘புரத்தி²மாய அனுதி³ஸாய கிம் நிமித்தம்? பாஸாணோ, ப⁴ந்தே, ஏஸோ பாஸாணோ நிமித்தம். த³க்கி²ணாய தி³ஸாய, த³க்கி²ணாய அனுதி³ஸாய, பச்சி²மாய தி³ஸாய, பச்சி²மாய அனுதி³ஸாய, உத்தராய தி³ஸாய, உத்தராய அனுதி³ஸாய கிம் நிமித்தம்? உத³கம், ப⁴ந்தே, ஏதம் உத³கம் நிமித்த’’ந்தி இத³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏத்த² பன அட்ட²த்வா புன ‘‘புரத்தி²மாய தி³ஸாய கிம் நிமித்தம்? பப்³ப³தோ, ப⁴ந்தே, ஏஸோ பப்³ப³தோ நிமித்த’’ந்தி ஏவம் பட²மம் கித்திதனிமித்தம் கித்தேத்வாவ ட²பேதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி நிமித்தேன நிமித்தம் க⁴டிதம் ஹோதி. ஸம்மா கித்தேத்வாதி அஞ்ஞமஞ்ஞனாமவிபரியாயேன, அனிமித்தானம் நாமேன ச அகித்தேத்வா யதா²வுத்தேனேவ நயேன கித்தேத்வா. ஸம்மதாதி ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே’’திஆதி³னா நயேன உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 139 ஆத³யோ) வுத்தாய பரிஸுத்³தா⁴ய ஞத்திது³தியகம்மவாசாய ப³த்³தா⁴. தத்த² நிமித்தானி ஸகிம் கித்திதானிபி கித்திதானேவ ஹோந்தி. அந்த⁴கட்ட²கதா²யம் பன திக்க²த்தும் ஸீமமண்ட³லம் ஸம்ப³ந்த⁴ந்தேன நிமித்தம் கித்தேதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. அட்ட². 138) வுத்தம்.

தத்ராதி தேஸு அட்ட²ஸு நிமித்தேஸு. நிமித்துபக³தாதி நிமித்தயோக்³யதா. ‘‘ஹத்தி²ப்பமாணதோ பட்டா²யா’’தி வசனதோ ஹத்தி²ப்பமாணோபி நிமித்துபகோ³யேவ. ஹத்தீ² பன ஸத்தரதனோ வா அட்³ட⁴ட்ட²ரதனோ (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.138) வா. ததோ ஓமகதரோதி ததோ ஹத்தி²ப்பமாணதோ கு²த்³த³கதரோ. ஸசே சதூஸு தி³ஸாஸு சத்தாரோ வா தீஸு வா தயோ பப்³ப³தா ஹோந்தி, சதூஹி, தீஹி வா பப்³ப³தனிமித்தேஹேவ ஸம்மன்னிதும்பி வட்டதி, த்³வீஹி பன நிமித்தேஹி, ஏகேன வா ஸம்மன்னிதும் ந வட்டதி. இதோ பரேஸு பாஸாணனிமித்தாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்மா பப்³ப³தனிமித்தம் கரோந்தேன புச்சி²தப்³ப³ம் ‘‘ஏகாப³த்³தோ⁴, ந ஏகாப³த்³தோ⁴’’தி. ஸசே ஏகாப³த்³தோ⁴ ஹோதி, ந காதப்³போ³. தஞ்ஹி சதூஸு வா அட்ட²ஸு வா தி³ஸாஸு கித்தேந்தேனாபி ஏகமேவ நிமித்தம் கித்திதம் ஹோதி. தஸ்மா யோ ஏவம் சக்கஸண்டா²னேன விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா டி²தோ பப்³ப³தோ, தம் ஏகதி³ஸாய கித்தேத்வா அஞ்ஞாஸு தி³ஸாஸு தம் ப³ஹித்³தா⁴ கத்வா அந்தோ அஞ்ஞானி நிமித்தானி கித்தேதப்³பா³னி. ஸசே பப்³ப³தஸ்ஸ ததியபா⁴க³ம் வா உபட்³ட⁴ம் வா அந்தோஸீமாய கத்துகாமா ஹோந்தி, பப்³ப³தம் அகித்தேத்வா யத்தகம் பதே³ஸம் அந்தோ கத்துகாமா, தஸ்ஸ பரதோ தஸ்மிம்யேவ பப்³ப³தே ஜாதருக்க²வம்மிகாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் நிமித்தம் கித்தேதப்³ப³ம். ஸசே யோஜனத்³வியோஜனப்பமாணம் ஸப்³ப³ம் பப்³ப³தம் அந்தோ கத்துகாமா ஹோந்தி, பப்³ப³தஸ்ஸ பரதோ பூ⁴மியம் ஜாதருக்க²வம்மிகாதீ³னி நிமித்தானி கித்தேதப்³பா³னி (மஹாவ. அட்ட². 138; வி. ஸங்க³. அட்ட². 158).

ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி க³ணனம் வோஹாரம் க³ச்ச²தீதி அத்தோ². த்³வத்திம்ஸபலகு³ளபிண்ட³பரிமாணோதி தூ²லதாய, ந துலக³ணனாய. தத்த² ‘‘ஏகபலம் நாம த³ஸகலஞ்ஜ’’ந்தி வத³ந்தி. இட்ட²கா மஹந்தாபி ந வட்டதி. ததா² அனிமித்துபக³பாஸாணானம் ராஸி, பகே³வ பம்ஸுவாலுகாராஸி. பூ⁴மிஸமோ க²லமண்ட³லஸதி³ஸோ பிட்டி²பாஸாணோ வா பூ⁴மிதோ கா²ணுகோ விய உட்டி²தபாஸாணோ வா ஹோதி, ஸோபி பமாணூபகோ³ சே, வட்டதி. ‘‘பிட்டி²பாஸாணோ பன அதிமஹந்தோபி பாஸாணஸங்க²மேவ க³ச்ச²தீதி ஆஹ ‘‘பிட்டி²பாஸாணோ பனா’’திஆதி³. தஸ்மா ஸசே மஹதோ பிட்டி²பாஸாணஸ்ஸ ஏகம் பதே³ஸம் அந்தோஸீமாயம் கத்துகாமா ஹோந்தி, தம் அகித்தேத்வா தஸ்ஸுபரி அஞ்ஞோ பாஸாணோ கித்தேதப்³போ³. ஸசே பிட்டி²பாஸாணுபரி விஹாரம் கரோந்தி, விஹாரமஜ்ஜே²ன ச பிட்டி²பாஸாணோ வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³ச்ச²தி, ஏவரூபோ பிட்டி²பாஸாணோ ந வட்டதி. ஸசே ஹி தம் கித்தேந்தி, நிமித்தஸ்ஸுபரி விஹாரோ ஹோதி, நிமித்தஞ்ச நாம ப³ஹிஸீமாயம் ஹோதி, விஹாரோபி ப³ஹிஸீமாயம் ஆபஜ்ஜதி. விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா டி²தபிட்டி²பாஸாணோ பன ஏகத்த² கித்தேத்வா அஞ்ஞத்த² ந கித்தேதப்³போ³.

வனனிமித்தே திணவனம் வா தசஸாரருக்க²வனம் வா ந வட்டதீதி ஆஹ ‘‘அந்தோஸாரேஹீ’’திஆதி³. அந்தோஸாரா நாம அம்ப³ஜம்பு³பனஸாத³யோ. அந்தோஸாரமிஸ்ஸகேஹீதி அந்தோ ஸாரோ யேஸம் தே அந்தோஸாரா, தேஹி மிஸ்ஸகா அந்தோஸாரமிஸ்ஸகா, தேஹி. சதுபஞ்சருக்க²மத்தம்பீதி ஹேட்டி²மபரிச்சே²த³னாஹ. உக்கம்ஸதோ பன யோஜனஸதிகம்பி வனம் வட்டதி. ஏத்த² பன சதுருக்க²மத்தஞ்சே, தயோ ஸாரதோ, ஏகோ அஸாரதோ. பஞ்சருக்க²மத்தஞ்சே, தயோ ஸாரதோ, த்³வே அஸாரதோதி க³ஹேதப்³ப³ம். ஸசே பன வனமஜ்ஜே² விஹாரம் கரோந்தி, தம் வனம் ந கித்தேதப்³ப³ம். ஏகதே³ஸம் அந்தோஸீமாயம் கத்துகாமேஹிபி வனம் அகித்தேத்வா தத்த² ருக்க²பாஸாணாத³யோ கித்தேதப்³பா³, விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா டி²தவனம் ஏகத்த² கித்தேத்வா அஞ்ஞத்த² ந கித்தேதப்³ப³ம் (மஹாவ. அட்ட². 138).

ருக்க²னிமித்தேபி தசஸாரருக்கோ² ந வட்டதீதி ஆஹ ‘‘அந்தோஸாரோ’’தி. ‘‘பூ⁴மியம் பதிட்டி²தோ’’தி இமினா குடஸராவாதீ³ஸு டி²தம் படிக்கி²பதி. ததோ அபனேத்வா பன தங்க²ணம்பி பூ⁴மியம் ரோபேத்வா கோட்ட²கம் கத்வா உத³கம் ஆஸிஞ்சித்வா கித்தேதும் வட்டதி, நவமூலஸாகா²னிக்³க³மனம் அகாரணம். க²ந்த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா ரோபிதே பன ஏதம் யுஜ்ஜதி. ஸூசித³ண்ட³கப்பமாணோதி ‘‘ஸீஹளதீ³பே லேக²னத³ண்ட³ப்பமாணோ’’தி வத³ந்தி (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.138), ஸோ ச கனிட்ட²ங்கு³லிபரிமாணோதி த³ட்ட²ப்³போ³. இத³ம் பன ருக்க²னிமித்தம் கித்தேந்தேன ‘‘ருக்கோ²’’திபி, ‘‘ஸாகருக்கோ², ஸாலருக்கோ²’’திபி வத்தும் வட்டதி. ஏகாப³த்³த⁴ம் பன ஸுப்பதிட்டி²தனிக்³ரோத⁴ஸதி³ஸம் ருக்க²ம் ஏகத்த² கித்தேத்வா அஞ்ஞத்த² கித்தேதும் ந வட்டதி.

மக்³க³னிமித்தே அரஞ்ஞகே²த்தனதீ³தளாகமக்³கா³த³யோ ந வட்டந்தீதி ஆஹ ‘‘ஜங்க⁴மக்³கோ³ வா ஹோதூ’’திஆதி³. யோ பன ஜங்க⁴மக்³கோ³ ஸகடமக்³க³தோ ஓக்கமித்வா புன ஸகடமக்³க³மேவ ஓதரதி, யே வா ஜங்க⁴மக்³க³ஸகடமக்³கா³ அவலஞ்ஜிதா, தே ந வட்டந்தி. தேனாஹ ‘‘ஜங்க⁴ஸத்த²ஸகடஸத்தே²ஹீ’’திஆதி³. ஏத்த² ச ஸசே ஸகடமக்³க³ஸ்ஸ அந்திமசக்கமக்³க³ம் நிமித்தம் கரோந்தி, மக்³கோ³ ப³ஹிஸீமாய ஹோதி. ஸசே பா³ஹிரசக்கமக்³க³ம் நிமித்தம் கரோந்தி, பா³ஹிரசக்கமக்³கோ³வ ப³ஹிஸீமாய ஹோதி, ஸேஸம் அந்தோஸீமம் ப⁴ஜதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸசேபி த்³வே மக்³கா³ நிக்க²மித்வா பச்சா² ஸகடது⁴ரமிவ ஏகீப⁴வந்தி, த்³விதா⁴ பி⁴ன்னட்டா²னே வா ஸம்ப³ந்த⁴ட்டா²னே வா ஸகிம் கித்தேத்வா புன ந கித்தேதப்³பா³. ஏகாப³த்³த⁴னிமித்தஞ்ஹேதம் ஹோதி.

ஸசே விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா சத்தாரோ மக்³கா³ சதூஸு தி³ஸாஸு க³ச்ச²ந்தி, மஜ்ஜே² ஏகம் கித்தேத்வா அபரம் கித்தேதும் ந வட்டதி. ஏகாப³த்³த⁴னிமித்தஞ்ஹேதம். கோணம் வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³தம் பன பரபா⁴கே³ கித்தேதும் வட்டதி. விஹாரமஜ்ஜே²ன வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³தமக்³கோ³ பன ந கித்தேதப்³போ³. கித்திதே பன நிமித்தஸ்ஸ உபரி விஹாரோ ஹோதி. இமஞ்ச மக்³க³ம் கித்தேந்தேன ‘‘மக்³கோ³ பஜ்ஜோ பதோ²’’திஆதி³னா (சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 101) வுத்தேஸு த³ஸஸு நாமேஸு யேன கேனசி நாமேன கித்தேதும் வட்டதி. பரிகா²ஸண்டா²னேன விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா க³தமக்³கோ³ ஏகத்த² கித்தேத்வா அஞ்ஞத்த² கித்தேதும் ந வட்டதி.

யம் பன அப³த்³த⁴ஸீமாலக்க²ணே நதி³ம் வக்கா²மாதி ‘‘யஸ்ஸா த⁴ம்மிகானம் ராஜூனம் காலே’’திஆதி³னா (கங்கா². அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) உத³குக்கே²பஸீமாயம் நதி³யா வக்க²மானத்தா வுத்தம். யா பன நதீ³ மக்³கோ³ விய ஸகடது⁴ரஸண்டா²னேன வா பரிகா²ஸண்டா²னேன வா விஹாரம் பரிக்கி²பித்வா க³தா, நம் ஏகத்த² கித்தேத்வா அஞ்ஞத்த² கித்தேதும் ந வட்டதி. விஹாரஸ்ஸ சதூஸு தி³ஸாஸு அஞ்ஞமஞ்ஞம் வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³தே நதீ³சதுக்கேபி ஏஸேவ நயோ. அஸம்மிஸ்ஸனதி³யோ பன சதஸ்ஸோபி கித்தேதும் வட்டதி. ஸசே வதிம் கரோந்தோ விய ருக்க²பாதே³ நிக²ணித்வா வல்லிபலாலாதீ³ஹி நதீ³ஸோதம் ரும்ப⁴ந்தி, உத³கம்பி அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா ஆவரணம் பவத்ததியேவ, நிமித்தம் காதும் வட்டதி. யதா² பன உத³கம் நப்பவத்ததி, ஏவம் ஸேதும்ஹி கதே அப்பவத்தமானா நதீ³ நிமித்தம் காதும் ந வட்டதி. பவத்தனட்டா²னே நதீ³னிமித்தம், அப்பவத்தனட்டா²னே உத³கனிமித்தம் காதும் வட்டதி.

யா பன து³ப்³பு³ட்டி²காலே வா கி³ம்ஹே வா நிருத³கபா⁴வேன நப்பவத்ததி, ஸா வட்டதி. மஹானதி³தோ உத³கமாதிகம் நீஹரந்தி, ஸா குன்னதீ³ஸதி³ஸா ஹுத்வா தீணி ஸஸ்ஸானி ஸம்பாதே³ந்தீ நிச்சம் பவத்ததி. கிஞ்சாபி பவத்ததி, நிமித்தம் காதும் ந வட்டதி. யா பன மூலே மஹானதி³தோ நிக்³க³தாபி காலந்தரேன தேனேவ நிக்³க³தமக்³கே³ன நதி³ம் பி⁴ந்தி³த்வா ஸயமேவ க³ச்ச²தி, க³ச்ச²ந்தீ ச பரதோ ஸுஸுமாராதி³ஸமாகிண்ணா நாவாதீ³ஹி ஸஞ்சரிதப்³பா³ நதீ³ ஹோதி, தம் நிமித்தம் காதும் வட்டதி.

அஸந்த³மானந்தி அப்பவத்தமானம். ஸந்த³மானம் நாம ஓக⁴னதீ³உத³கவாஹகமாதிகாஸு உத³கம். வுத்தபரிச்சே²த³காலம் அதிட்ட²ந்தந்தி ‘‘யாவ கம்மவாசாபரியோஸானா ஸண்ட²மானக’’ந்தி வுத்தபரிச்சே²த³காலம் அதிட்ட²ந்தம். பா⁴ஜனக³தந்தி நாவாசாடிஆதீ³ஸு பா⁴ஜனேஸு க³தம். யம் பன அந்த⁴கட்ட²கதா²யம் ‘‘க³ம்பீ⁴ரேஸு ஆவாடாதீ³ஸு உக்கே²பிமம் உத³கம் நிமித்தம் ந காதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. அட்ட². 138; வி. ஸங்க³. அட்ட². 158) வுத்தம், தம் து³வுத்தம், அத்தனோ மதிமத்தமேவ. டி²தம் பன அந்தமஸோ ஸூகரக²தாயபி கா³மதா³ரகானம் கீளனவாபியம்பி ஸசே யாவ கம்மவாசாபரியோஸானம் திட்ட²தி, அப்பம் வா ஹோது, ப³ஹு வா, வட்டதியேவ. தஸ்மிம் பன டா²னே நிமித்தஸஞ்ஞாகரணத்த²ம் பாஸாணவாலிகாபம்ஸுஆதி³ராஸி வா பாஸாணத்த²ம்போ⁴ வா தா³ருத்த²ம்போ⁴ வா காதப்³போ³.

ஏவம் நிமித்தஸம்பத்தியுத்ததம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யேஹி ஆகாரேஹி ப³த்³தா⁴ பரிஸாஸம்பத்தியுத்தா நாம ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பரிஸாஸம்பத்தியா யுத்தா நாமா’’திஆதி³மாஹ. இமஸ்ஸ பன கம்மஸ்ஸ சதுவக்³க³கரணீயத்தா ‘‘சதூஹி பி⁴க்கூ²ஹீ’’தி வுத்தம். இமஞ்ச ஸீமம் ப³ந்தி⁴துகாமேஹி ஸாமந்தவிஹாரேஸு பி⁴க்கூ² தஸ்ஸ தஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ ஸீமாபரிச்சே²த³ம் புச்சி²த்வா ப³த்³த⁴ஸீமவிஹாரானம் ஸீமாய ஸீமந்தரிகம், அப³த்³த⁴ஸீமவிஹாரானம் ஸீமாய உபசாரம் ட²பேத்வா தி³ஸாசாரிகபி⁴க்கூ²னம் நிஸ்ஸஞ்சாரஸமயே ஸசே ஏகஸ்மிம் கா³மகே²த்தே ஸீமம் ப³ந்தி⁴துகாமா, யே தத்த² ப³த்³த⁴ஸீமவிஹாரா, தேஸு பி⁴க்கூ²னம் ‘‘மயம் அஜ்ஜ ஸீமம் ப³ந்தி⁴ஸ்ஸாம, தும்ஹே ஸகஸகஸீமாபரிச்சே²த³தோ மா நிக்க²மித்தா²’’தி பேஸேதப்³ப³ம். யே அப³த்³த⁴ஸீமவிஹாரா, தேஸு பி⁴க்கூ² ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபாதாபேதப்³பா³, ச²ந்தா³ரஹானம் ச²ந்தோ³ ஆஹராபேதப்³போ³. தேன வுத்தம் ‘‘யாவதிகா தஸ்மிம் கா³மகே²த்தே’’திஆதி³. தஸ்மிம் கா³மகே²த்தேதி யஸ்மிம் கா³மகே²த்தே ட²த்வா கம்மவாசம் வாசேந்தி, தஸ்மிம் கா³மகே²த்தே. ‘‘ஸசே அஞ்ஞானிபி கா³மகே²த்தானி அந்தோ கத்துகாமா, தேஸு கா³மேஸு யே பி⁴க்கூ² வஸந்தி, தேஹிபி ஆக³ந்தப்³ப³ம், அனாக³ச்ச²ந்தானம் ச²ந்தோ³ ஆஹரிதப்³போ³’’தி மஹாஸுமத்தே²ரோ ஆஹ. மஹாபது³மத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘நானாகா³மகே²த்தானி நாம பாடியேக்கம் ப³த்³த⁴ஸீமாஸதி³ஸானி, ந ததோ ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ ஆக³ச்ச²தி. அந்தோனிமித்தக³தேஹி பன பி⁴க்கூ²ஹி ஆக³ந்தப்³ப³’’ந்தி வத்வா புன ஆஹ ‘‘ஸமானஸம்வாஸகஸீமாஸம்மன்னனகாலே ஆக³மனம்பி அனாக³மனம்பி வட்டதி, அவிப்பவாஸஸீமாஸம்மன்னனகாலே பன அந்தோனிமித்தக³தேஹி ஆக³ந்தப்³ப³ம். அனாக³ச்ச²ந்தானம் ச²ந்தோ³ ஆஹரிதப்³போ³’’தி (மஹாவ. அட்ட². 138).

இதா³னி யேஹி ஆகாரேஹி ஸம்மதா கம்மவாசாஸம்பத்தியுத்தா நாம ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கம்மவாசாஸம்பத்தியா யுத்தா நாமா’’திஆதி³மாஹ. ஆதி³ஸத்³தே³ன. ‘‘யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ ஏதேஹி நிமித்தேஹி ஸீமம் ஸம்மன்னேய்ய ஸமானஸம்வாஸம் ஏகூபோஸத²ம், ஏஸா ஞத்தி. ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, யாவதா ஸமந்தா நிமித்தா கித்திதா, ஸங்கோ⁴ ஏதேஹி நிமித்தேஹி ஸீமம் ஸம்மன்னதி ஸமானஸம்வாஸம் ஏகூபோஸத²ம், யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி ஏதேஹி நிமித்தேஹி ஸீமாய ஸம்முதி ஸமானஸம்வாஸாய ஏகூபோஸதா²ய, ஸோ துண்ஹஸ்ஸ. யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய. ஸம்மதா ஸீமா ஸங்கே⁴ன ஏதேஹி நிமித்தேஹி ஸமானஸம்வாஸா ஏகூபோஸதா², க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி (மஹாவ. 139) இமம் பாளிஸேஸம் ஸங்க³ண்ஹாதி. வுத்தாயாதி உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே வுத்தாய. ஞத்திதோ³ஸஅனுஸ்ஸாவனதோ³ஸேஹி விரஹிதத்தா பரிஸுத்³தா⁴ய.

க²ண்ட³ஸீமா (மஹாவ. அட்ட². 138; ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.138; வஜிர. டீ. மஹாவக்³க³ 138) நாம கு²த்³த³கஸீமா. ஸமானஸம்வாஸகத்த²ம் ஸம்மதா ஸீமா ஸமானஸம்வாஸகஸீமா. அவிப்பவாஸத்த²ம் ஸம்மதா ஸீமா அவிப்பவாஸஸீமா. இமாஸு பன தீஸு ஸீமம் ஸம்மன்னந்தேஹி பப்³ப³ஜ்ஜுபஸம்பதா³தீ³னம் ஸங்க⁴கம்மானம் ஸுக²கரணத்த²ம் பட²மம் க²ண்ட³ஸீமா ப³ந்தி⁴தப்³பா³. தம் பன ப³ந்த⁴ந்தேஹி வத்தம் ஜானிதப்³ப³ம். ஸசே ஹி போ³தி⁴சேதியப⁴த்தஸாலாதீ³னி ஸப்³ப³வத்தூ²னி பதிட்டா²பேத்வா கதவிஹாரே ப³ந்த⁴ந்தி, விஹாரமஜ்ஜே² ப³ஹூனம் ஸமோஸரணட்டா²னே அப³ந்தி⁴த்வா விஹாரபச்சந்தே விவித்தோகாஸே ப³ந்தி⁴தப்³பா³. அகதவிஹாரே ப³ந்த⁴ந்தேஹி போ³தி⁴சேதியாதீ³னம் ஸப்³ப³வத்தூ²னம் டா²னம் ஸல்லக்கே²த்வா யதா² பதிட்டி²தேஸு வத்தூ²ஸு விஹாரபச்சந்தே விவித்தோகாஸே ஹோதி, ஏவம் ப³ந்தி⁴தப்³பா³. ஸா ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன ஸசே ஏகவீஸதிபி⁴க்கூ² க³ண்ஹாதி, வட்டதி. ததோ ஓரம் ந வட்டதி. பரம் பி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸம் க³ண்ஹந்தீபி வட்டதி. தம் ப³ந்த⁴ந்தேஹி ஸீமாமாளகஸ்ஸ ஸமந்தா நிமித்துபகா³ பாஸாணா ட²பேதப்³பா³, ந க²ண்ட³ஸீமாய டி²தேஹி மஹாஸீமா ப³ந்தி⁴தப்³பா³, ந மஹாஸீமாய டி²தேஹி க²ண்ட³ஸீமா. க²ண்ட³ஸீமாயமேவ பன ட²த்வா க²ண்ட³ஸீமா ப³ந்தி⁴தப்³பா³, மஹாஸீமாயமேவ ட²த்வா மஹாஸீமா.

தத்ராயம் ப³ந்த⁴னவிதி⁴ – ஸமந்தா ‘‘ஏஸோ பாஸாணோ நிமித்த’’ந்தி ஏவம் நிமித்தானி கித்தேத்வா கம்மவாசாய ஸீமா ஸம்மன்னிதப்³பா³. அத² தஸ்ஸா ஏவ த³ள்ஹீகம்மத்த²ம் அவிப்பவாஸகம்மவாசா காதப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ‘‘ஸீமம் ஸமூஹனிஸ்ஸாமா’’தி ஆக³தா ஸமூஹனிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தி. ஸீமம் ஸம்மன்னித்வா ப³ஹி ஸீமந்தரிகபாஸாணா ட²பேதப்³பா³, ஸீமந்தரிகா பச்சி²மகோடியா சதுரங்கு³லப்பமாணாபி (மஹாவ. அட்ட². 138; வி. ஸங்க³. அட்ட². 163) வட்டதி. ஸசே பன விஹாரோ மஹா ஹோதி, த்³வேபி திஸ்ஸோபி ததுத்தரிபி க²ண்ட³ஸீமாயோ ப³ந்தி⁴தப்³பா³.

ஏவம் க²ண்ட³ஸீமம் ஸம்மன்னித்வா மஹாஸீமாஸம்முதிகாலே க²ண்ட³ஸீமதோ நிக்க²மித்வா மஹாஸீமாயம் ட²த்வா ஸமந்தா அனுபரியாயந்தேஹி ஸீமந்தரிகபாஸாணா கித்தேதப்³பா³. ததோ அவஸேஸனிமித்தே கித்தேத்வா ஹத்த²பாஸம் அவிஜஹந்தேஹி கம்மவாசாய ஸமானஸம்வாஸகஸீமம் ஸம்மன்னித்வா தஸ்ஸா த³ள்ஹீகம்மத்த²ம் அவிப்பவாஸகம்மவாசாபி காதப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ‘‘ஸீமம் ஸமூஹனிஸ்ஸாமா’’தி ஆக³தா ஸமூஹனிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தி. ஸசே பன க²ண்ட³ஸீமாய நிமித்தானி கித்தேத்வா ததோ ஸீமந்தரிகாய நிமித்தானி கித்தேத்வா மஹாஸீமாய நிமித்தானி கித்தேந்தி, ஏவம் தீஸு டா²னேஸு நிமித்தானி கித்தேத்வா யம் ஸீமம் இச்ச²ந்தி, தம் பட²மம் ப³ந்தி⁴தும் வட்டதி. ஏவம் ஸந்தேபி யதா²வுத்தனயேன க²ண்ட³ஸீமதோவ பட்டா²ய ப³ந்தி⁴தப்³பா³. ஏவம் ப³த்³தா⁴ஸு பன ஸீமாஸு க²ண்ட³ஸீமாயம் டி²தா பி⁴க்கூ² மஹாஸீமாயம் கம்மம் கரோந்தானம் ந கோபேந்தி, மஹாஸீமாயம் வா டி²தா க²ண்ட³ஸீமாயம் கரோந்தானம். ஸீமந்தரிகாய பன டி²தா உபி⁴ன்னம்பி ந கோபந்தி. கா³மகே²த்தே ட²த்வா கம்மம் கரோந்தானம் பன ஸீமந்தரிகாய டி²தா கோபேந்தி. ஸீமந்தரிகா ஹி கா³மகே²த்தம் ப⁴ஜதி. அவிப்பவாஸஸீமாஸம்மன்னனே கதே ஸதி ஸா ச அவிப்பவாஸஸீமா நாம ஹோதி. தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸாயேவ பபே⁴தோ³’’தி. தஸ்ஸாயேவாதி ப³த்³த⁴ஸீமாய ஏவ.

அயம் பன விஸேஸோ – ‘‘ட²பேத்வா கா³மஞ்ச கா³மூபசாரஞ்சா’’தி (மஹாவ. 144) வசனதோ அவிப்பவாஸஸீமா கா³மஞ்ச கா³மூபசாரஞ்ச ந ஓதரதி, ஸமானஸம்வாஸகஸீமா பன தத்தா²பி ஓதரதி. ஸமானஸம்வாஸகஸீமா சேத்த² அத்தனோ த⁴ம்மதாய க³ச்ச²தி, அவிப்பவாஸஸீமா பன யத்த² ஸமானஸம்வாஸகஸீமா, தத்தே²வ க³ச்ச²தி. ந ஹி தஸ்ஸா விஸும் நிமித்தகித்தனம் அத்தி². தத்த² ஸசே அவிப்பவாஸாய ஸம்முதிகாலே கா³மோ அத்தி², தம் ஸா ந ஓதரதி. ஸசே பன ஸம்மதாய ஸீமாய பச்சா² கா³மோ நிவிஸதி, ஸோபி ஸீமாஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி. யதா² ச பச்சா² நிவிட்டோ², ஏவம் பட²மம் நிவிட்ட²ஸ்ஸ பச்சா² வட்³டி⁴தப்பதே³ஸோபி ஸீமாஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி. ஸசேபி ஸீமாஸம்முதிகாலே கே³ஹானி கதானி, ‘‘பவிஸிஸ்ஸாமா’’தி ஆலயோபி அத்தி², மனுஸ்ஸா பன அப்பவிட்டா², போராணகா³மம் வா ஸகே³ஹமேவ ச²ட்³டே³த்வா அஞ்ஞத்த² க³தா, அகா³மோயேவ ஏஸ, ஸீமா ஓதரதி. ஸசே பன ஏகம்பி குலம் பவிட்ட²ம் வா அக³தம் வா அத்தி², கா³மோயேவ, ஸீமா ந ஓதரதி.

ஏவம் ப³த்³த⁴ஸீமம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அப³த்³த⁴ஸீமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அப³த்³த⁴ஸீமா பனா’’திஆதி³மாஹ. கா³மோ ஏவ ஸீமா கா³மஸீமா. கா³மக்³க³ஹணேன சேத்த² நிக³மனக³ரானம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. யத்தகே பதே³ஸே தஸ்ஸ கா³மஸ்ஸ கா³மபோ⁴ஜகா ப³லிம் லப⁴ந்தி, ஸோ பதே³ஸோ அப்போ வா ஹோது, மஹந்தோ வா, ஏகம் கா³மகே²த்தம் நாம. யம்பி ஏகஸ்மிம்யேவ கா³மகே²த்தே ஏகம் பதே³ஸம் ‘‘அயம் விஸும் கா³மோ ஹோதூ’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா ராஜா கஸ்ஸசி தே³தி, ஸோபி விஸும்கா³மஸீமா ஹோதியேவ. தஸ்மா ஸா ச இதரா ச பகதிகா³மஸீமா ப³த்³த⁴ஸீமாஸதி³ஸாவ ஹோதி. கேவலம் பன திசீவரவிப்பவாஸபரிஹாரம் ந லப⁴தீதி (மஹாவ. அட்ட². 147).

அகா³மகே அரஞ்ஞேதி விஞ்ஜா²டவிஸதி³ஸே அரஞ்ஞே. தேனாஹ ‘‘அகா³மகம் நாமா’’திஆதி³. அயம் பன ஸீமா திசீவரவிப்பவாஸபரிஹாரம்பி லப⁴தி. மச்ச²ப³ந்தா⁴னந்தி கேவட்டானம். அக³மனபதே²ஸூதி க³ந்தும் அஸக்குணேய்யபதே²ஸு. யத்த² தத³ஹேவ க³ந்த்வா தத³ஹேவ பச்சாக³ந்தும் ந ஸக்கா ஹோதி, தாதி³ஸேஸூதி வுத்தம் ஹோதி. தேஸம் க³மனபரியந்தஸ்ஸ ஓரதோ பன கா³மஸீமாஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. தத்த² கா³மஸீமம் அஸோதே⁴த்வா கம்மம் காதும் ந வட்டதி. மஜ்ஜே² டி²தானம் ஸப்³ப³தி³ஸாஸு ஸத்தப்³ப⁴ந்தராதி மஜ்ஜே² டி²தானம் பி⁴க்கூ²னம் டி²தோகாஸதோ ஸப்³ப³தி³ஸாஸு ஸத்தப்³ப⁴ந்தரா. தத்தா²தி தேஸு அப்³ப⁴ந்தரேஸு. தஸ்மாதி யஸ்மா பரிஸவஸேன வட்³ட⁴தி, தஸ்மா. உபசாரத்தா²யாதி ஸீமோபசாரத்தா²ய. ஸீமாபா⁴வம் படிக்கி²பித்வாதி ப³த்³த⁴ஸீமாபா⁴வம் படிக்கி²பித்வா. ஸமானோ ஸம்வாஸோ ஏத்தா²தி ஸமானஸம்வாஸா. ஏகோ உபோஸதோ² ஏத்தா²தி ஏகூபோஸதா². ஏத்த² ச உபோஸத²ஸ்ஸ விஸும் க³ஹிதத்தா அவஸேஸகம்மவஸேன ஸமானஸம்வாஸதா வேதி³தப்³பா³. வுத்தாதி அப³த்³த⁴ஸீமாபரிச்சே²த³ம் த³ஸ்ஸேதும் உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 149) வுத்தா. அனு அனு அட்³ட⁴மாஸம் அன்வட்³ட⁴மாஸம், அட்³ட⁴மாஸே அட்³ட⁴மாஸேதி அத்தோ². ஏவம் ‘‘அனுத³ஸாஹ’’ந்திஆதீ³ஸுபி. தே³வேதி மேகே⁴. வலாஹகேஸு விக³தமத்தேஸூதி பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணே பு⁴ம்மம். ஸோதந்தி உத³கப்பவாஹோ வுச்சதி. தித்தே²ன வா அதித்தே²ன வா ஓதரித்வாதி பாட²ஸேஸோ. திமண்ட³லம் படிச்சா²தே³த்வாதி யதா² திமண்ட³லபடிச்சா²த³னம் ஹோதி, ஏவம் நிவாஸேத்வா. உத்தரந்தியாதி யத்த² கத்த²சி உத்தரந்தியா. பி⁴க்கு²னீவிப⁴ங்கே³ (பாசி. 692) பி⁴க்கு²னியா வஸேன நதீ³லக்க²ணஸ்ஸ பாளியம் ஆக³தத்தா ‘‘பி⁴க்கு²னியா’’தி வுத்தம், ந பன விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ.

கேனசி க²ணித்வா அகதோதி அந்தமஸோ திரச்சா²னேனபி க²ணித்வா அகதோ. நதி³ம் வா ஸமுத்³த³ம் வா பி⁴ந்தி³த்வாதி நதீ³கூலம் வா ஸமுத்³த³வேலம் வா பி⁴ந்தி³த்வா. ஏதம் லக்க²ணந்தி ‘‘யத்த² நதி³யம் வுத்தப்பகாரே வஸ்ஸகாலே உத³கம் ஸந்திட்ட²தீ’’தி (கங்கா². அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) வுத்தப்பகாரலக்க²ணம். லோணீபி ஜாதஸ்ஸரஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி. யத்த² பன வுத்தப்பகாரே வஸ்ஸகாலே வஸ்ஸே பச்சி²ன்னமத்தே பிவிதும் வா ஹத்த²பாதே³ தோ⁴விதும் வா உத³கம் ந ஹோதி ஸுக்க²தி, அயம் ஜாதஸ்ஸரோ கா³மகே²த்தஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி.

உத³குக்கே²பாதி கரணத்தே² நிஸ்ஸக்கவசனந்தி ஆஹ ‘‘உத³குக்கே²பேனா’’தி. கத²ம் பன உத³கம் கி²பிதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. மஜ்ஜி²மேன புரிஸேனாதி தா²மமஜ்ஜி²மேன புரிஸேன. அயம் உத³குக்கே²போ நாமாதி அயம் உத³குக்கே²பேன பரிச்சி²ன்னா ஸீமா நாமாதி அத்தோ². யாவ பரிஸா வட்³ட⁴தி, தாவ அயம் ஸீமாபி வட்³ட⁴தி, பரிஸபரியந்ததோ உத³குக்கே²போயேவ பமாணம். ஸசே பன நதீ³ நாதிதீ³கா⁴ ஹோதி, பப⁴வதோ பட்டா²ய யாவ முக²த்³வாரம் ஸப்³ப³த்த² ஸங்கோ⁴ நிஸீத³தி, உத³குக்கே²பஸீமாகம்மம் நத்தி². ஸகலாபி நதீ³ ஏதேஸம்யேவ பி⁴க்கூ²னம் பஹோதி.

பகதிவஸ்ஸகாலேதி புப்³பே³ வுத்தப்பகாரே பகதிவஸ்ஸகாலே. சதூஸு மாஸேஸூதி வஸ்ஸானஸ்ஸ சதூஸு மாஸேஸு. அதிவுட்டி²காலே ஓகே⁴ன ஓத்த²தோகாஸோ ந க³ஹேதப்³போ³. ஸோ ஹி கா³மஸீமாஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி. அந்தோனதி³யம் ஜாதஸ்ஸரே ஜாதபிட்டி²பாஸாணதீ³பகேஸுபி அயமேவ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³. ஸசே பன நதீ³ பரிபுண்ணா ஹோதி ஸமதித்தி²கா, உத³கஸாடிகம் நிவாஸேத்வாபி அந்தோனதி³யம்யேவ கம்மம் காதப்³ப³ம். ஸசே ந ஸக்கோந்தி, நாவாயபி ட²த்வா காதப்³ப³ம். க³ச்ச²ந்தியா பன நாவாய காதும் ந வட்டதி. கஸ்மா? உத³குக்கே²பமத்தமேவ ஹி ஸீமா, தம் நாவா ஸீக⁴மேவ அதிக்காமேதி. ஏவம் ஸதி அஞ்ஞிஸ்ஸா ஸீமாய ஞத்தி, அஞ்ஞிஸ்ஸா அனுஸ்ஸாவனா ஹோதி, தஸ்மா நாவம் அரித்தேன வா ட²பேத்வா, பாஸாணே வா லம்பி³த்வா, அந்தோனதி³யம் ஜாதருக்கே² வா ப³ந்தி⁴த்வா கம்மம் காதப்³ப³ம். அந்தோனதி³யம் ப³த்³த⁴அட்டகேபி அந்தோனதி³யம் ஜாதருக்கே²பி டி²தேஹி கம்மம் காதும் வட்டதி.

ஸசே பன ருக்க²ஸ்ஸ ஸாகா² வா ததோ நிக்க²ந்தபாரோஹோ வா ப³ஹினதீ³தீரே விஹாரஸீமாய வா கா³மஸீமாய வா பதிட்டி²தோ, ஸீமம் வா ஸோதே⁴த்வா, ஸாக²ம் வா சி²ந்தி³த்வா கம்மம் காதப்³ப³ம். ப³ஹினதீ³தீரே ஜாதருக்க²ஸ்ஸ அந்தோனதி³யம் பவிட்ட²ஸாகா²ய வா பாரோஹே வா நாவம் ப³ந்தி⁴த்வா கம்மம் காதும் ந வட்டதி. கரோந்தேஹி ஸீமா வா ஸோதே⁴தப்³பா³, ஸாக²ம் சி²ந்தி³த்வா வா தஸ்ஸ ப³ஹிபதிட்டி²தபா⁴கோ³ நாஸேதப்³போ³. நதீ³தீரே பன கா²ணுகம் கோட்டேத்வா தத்த² ப³ந்த⁴னாவாய ந வட்டதியேவ.

நதி³யம் ஸேதும் கரோந்தி, ஸசே அந்தோனதி³யம்யேவ ஸேது வா ஸேதுபாதா³ வா, ஸேதும்ஹி டி²தேஹி கம்மம் காதும் வட்டதி. ஸசே பன ஸேது வா ஸேதுபாதா³ வா ப³ஹிதீரே பதிட்டி²தா, கம்மம் காதும் ந வட்டதி, ஸீமம் ஸோதே⁴த்வா கம்மம் காதப்³ப³ம். அத² ஸேதுபாதா³ அந்தோ, ஸேது பன உபி⁴ன்னம்பி தீரானம் உபரிஆகாஸே டி²தோ, வட்டதி. ஜாதஸ்ஸரேபி ஏஸேவ நயோ.

‘‘யஸ்மிம் பதே³ஸே பகதிவீசியோ ஓத்த²ரித்வா ஸண்ட²ஹந்தீ’’தி ஏதேன யம் பதே³ஸம் உத்³த⁴ம் வட்³ட⁴னகஉத³கம் வா பகதிவீசியோ வா வேகே³ன ஆக³ந்த்வா ஓத்த²ரந்தி, தத்த² கம்மம் காதும் ந வட்டதீதி (மஹாவ. அட்ட². 147) த³ஸ்ஸேதி. ஸசே ஊமிவேகோ³ பா³த⁴தி, நாவாய வா அட்டகே வா ட²த்வா காதப்³ப³ம். தேஸு வினிச்ச²யோ நதி³யம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. ஸசே பன ஸமுத்³தோ³ கா³மஸீமம் வா நிக³மஸீமம் வா ஓத்த²ரித்வா திட்ட²தி, ஸமுத்³தோ³வ ஹோதி. தத்த² கம்மம் காதும் வட்டதி. ததோ பட்டா²ய கப்பியபூ⁴மீதி ஓத்த²ரித்வா ஸண்டி²தஉத³கந்ததோ பட்டா²ய அந்தோ நதீ³ஜாதஸ்ஸரஸமுத்³தோ³ நாமாதி அத்தோ². து³ப்³பு³ட்டி²காலேதி வஸ்ஸானஹேமந்தே ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸுக்கே²ஸுபீதி நிருத³கேஸுபி. யதா² ச வாபிக²ணனே, ஏவம் ஆவாடபோக்க²ரணீஆதீ³னம் க²ணனேபி கா³மகே²த்தம் ஹோதியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வப்பம் வா கரோந்தீதி லாபு³திபுஸகாதி³வப்பம் வா கரோந்தி. தம் டா²னந்தி யத்த² வாபிஆதி³கம் கதம், தம் டா²னம். அஞ்ஞம் பன கப்பியபூ⁴மி. ஸசே பன ஜாதஸ்ஸரம் பூரேத்வா த²லம் கரோந்தி, ஏகஸ்மிம் தி³ஸாபா⁴கே³ பாளிம் ப³ந்தி⁴த்வா ஸப்³ப³மேவ நம் மஹாதளாகம் வா கரோந்தி, ஸப்³போ³பி அஜாதஸ்ஸரோ ஹோதி. கா³மஸீமாஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி.

ஸசே நதி³ம்பி வினாஸேத்வா தளாகம் கரோந்தி, ஹேட்டா² பாளி ப³த்³தா⁴, உத³கம் ஆக³ந்த்வா தளாகம் பூரேத்வா திட்ட²தி, ஏத்த² கம்மம் காதும் ந வட்டதி. உபரி பவத்தனட்டா²னே ச²ட்³டி³தம் உத³கம் நதி³ம் ஓத்த²ரித்வா ஸந்த³னட்டா²னதோ பட்டா²ய வட்டதி. காசி நதீ³ காலந்தரேன உப்பதித்வா கா³மனிக³மஸீமம் ஓத்த²ரித்வா பவத்ததி, நதீ³யேவ ஹோதி, கம்மம் காதும் வட்டதி. ஸசே விஹாரஸீமம் ஓத்த²ரதி ‘‘விஹாரஸீமா’’த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. தஸ்மாதி யஸ்மா அந்தோ க³ச்ச²தி, தஸ்மா. ஸமந்தா உத³குக்கே²பபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³தி பஹோனகட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். யத்த² பன குன்னதீ³ஆதீ³ஸு நப்பஹோதி, தத்த² பஹோனகட்டா²னதோ உத³குக்கே²பபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. உபசாரத்தா²யாதி ஸீமோபசாரத்தா²ய.

கஸ்மா பன அஞ்ஞமேகம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரம், அஞ்ஞோ ஏகோ உத³குக்கே²போ ச உபசாரத்தா²ய ட²பேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.147; வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.147) – யஸ்மா அயம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரஸீமா ச உத³குக்கே²பஸீமா ச பி⁴க்கூ²னம் டி²தோகாஸதோ பட்டா²ய லப்³ப⁴தி, தே ச பி⁴க்கூ² ந ஸப்³ப³தா³ ஏகஸதி³ஸா, கதா³சி வட்³ட⁴ந்தி, கதா³சி பரிஹாயந்தி. யதா³ ச வட்³ட⁴ந்தி, ததா³ ஸீமாஸங்கரோ ஹோதி. தஸ்மா அஞ்ஞமேகம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரம், அஞ்ஞோ ஏகோ உத³குக்கே²போ ச உபசாரத்தா²ய ட²பேதப்³போ³தி. யம் பன மஹாஅட்ட²கதா²யம் ‘‘ததோ அதி⁴கம் வட்டதியேவ, ஊனகம் பன ந வட்டதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 147) வுத்தம், தம்பி ஏதத³த்த²மேவ, ந பன தத்த² கதஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ குப்பத்தாதி க³ஹேதப்³ப³ம். பரிச்சே²த³தோ ப³ஹி அஞ்ஞம் தத்தகம்யேவ பரிச்சே²த³ம் அனதிக்கமித்வா டி²தோபீதி அத்தனோ ஸத்தப்³ப⁴ந்தரேன, உத³குக்கே²பேன வா யோ தேஸம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரஸ்ஸ, உத³குக்கே²பஸ்ஸ வா பரிச்சே²தோ³, ததோ ப³ஹி அஞ்ஞம் தத்தகம்யேவ பரிச்சே²த³ம் அனதிக்கமித்வா டி²தோபீதி அத்தோ². கத²மேதம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘இத³ம் ஸப்³ப³அட்ட²கதா²ஸு ஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி, இத³ம் ‘‘கம்மம் கோபேதீ’’தி மஹாஅட்ட²கதா²தீ³ஸு வவத்தா²னந்தி அத்தோ². ‘‘இதி இம’’ந்திஆதி³ யதா²வுத்தஸ்ஸ நிக³மனம். ஹோதி சேத்த² –

‘‘ப³த்³தா⁴ப³த்³த⁴வஸேனேத⁴, ஸீமா நாம த்³விதா⁴ தஹிம்;

திஸம்பத்தியுத்தா வஜ்ஜி-தேகாத³ஸ விபத்திகா;

ப³த்³த⁴ஸீமா திதா⁴ க²ண்டா³-தி³தோ கா³மாதி³தோ பரா’’தி.

ஸபா⁴கா³பத்தி ச நாமேஸா து³விதா⁴ வத்து²ஸபா⁴கா³, ஆபத்திஸபா⁴கா³தி. தத்த² இத⁴ வத்து²ஸபா⁴கா³ அதி⁴ப்பேதா, நேதராதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ விகாலபோ⁴ஜனாதி³னா’’திஆதி³மாஹ. லஹுகாபத்திந்தி லஹுகேன வினயகம்மேன விஸுஜ்ஜ²னதோ லஹுகா து²ல்லச்சயபாசித்தியபாடிதே³ஸனீயது³க்கடது³ப்³பா⁴ஸிதஸங்கா²தா பஞ்சாபத்தியோ. வத்து²ஸபா⁴கா³ய ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாபத்தியாபி ஸதி உபோஸத²கம்மம் பத்தகல்லம் ந ஹோதியேவ. யதா²ஹ ‘‘ஸபா⁴க³ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஆபன்னஸ்ஸ பன ஸந்திகே ஆவி காதும் ந வட்டதி. ஸசே ஆவி கரோதி, ஆபத்தி ஆவிகதா ஹோதி, து³க்கடா பன ந முச்சதீ’’தி (சூளவ. அட்ட². 102). தஸ்ஸா பன அதே³ஸனாகா³மினிதோ ஏவம் வுத்தம். வத்து²ஸபா⁴கா³தி வத்து²வஸேன ஸமானபா⁴கா³, ஏககோட்டா²ஸாதி வுத்தம் ஹோதி. இமமேவ வத்து²ஸபா⁴க³ம் தே³ஸேதும் ந வட்டதி ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஸபா⁴கா³ ஆபத்தி தே³ஸேதப்³பா³, யோ தே³ஸேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 169) வுத்தத்தா, ந பன ஆபத்திஸபா⁴க³ம். தேனாஹ ‘‘விகாலபோ⁴ஜனபச்சயா ஆபன்னம் பனா’’திஆதி³. ஆபத்திஸபா⁴க³ந்தி ஆபத்தியா ஸமானபா⁴க³ம்.

ஸாமந்தா ஆவாஸாதி ஸாமந்தஆவாஸம், ஸமீபவிஹாரந்தி அத்தோ². ஸஜ்ஜுகந்தி தத³ஹேவாக³மனத்தா²ய. பாஹேதப்³போ³தி பேஸேதப்³போ³. இச்சேதம் குஸலந்தி இதி ஏதம் ஸுந்த³ரம் ப⁴த்³த³கம், லத்³த⁴கப்பந்தி வுத்தம் ஹோதி. நோ சே லபே⁴தா²தி விஹாரானம் தூ³ரதாய வா மக்³கே³ பரிபந்தா²தி³னா வா யதி³ ந லபே⁴த². ‘‘தஸ்ஸ ஸந்திகே படிகரிஸ்ஸதீ’’தி இமினா வசனேன ஸபா⁴கா³பத்தி ஆவி காதும்பி ந லப்³ப⁴தீதி தீ³பிதம் ஹோதி. யதி³ லபே⁴ய்ய, ஆவி கத்வாபி உபோஸத²ம் கரேய்ய. யதி³ பன ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஸபா⁴க³ம் ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஆபன்னோ ஹோதி, ஞத்திம் ட²பேத்வா உபோஸத²ம் காதும் ந வட்டதி, உபோஸத²ஸ்ஸ அந்தராயோவ ஹோதி. உபோ⁴பி து³க்கடம் ஆபஜ்ஜந்தி ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஸபா⁴கா³ ஆபத்தி தே³ஸேதப்³பா³, யோ தே³ஸேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸ. ந, பி⁴க்க²வே, ஸபா⁴கா³ ஆபத்தி படிக்³க³ஹேதப்³பா³, யோ படிக்³க³ண்ஹேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 169) வுத்தத்தா. விமதி ஸம்ஸயோ, தத்த² நியுத்தோ வேமதிகோ. ‘‘புன நிப்³பே³மதிகோ ஹுத்வா தே³ஸேதப்³ப³மேவா’’தி நேவ பாளியம், ந ச அட்ட²கதா²யம் அத்தி², தே³ஸிதே பன தோ³ஸோ நத்தி². வுத்தனயேனேவாதி ‘‘பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஆயஸ்மந்தோ ஆரோசேதா²’’திஆதி³னா நயேன ஸாபத்திகஸ்ஸ உபோஸத²கரணே பஞ்ஞத்தம் து³க்கடம் ஆபஜ்ஜந்தீதி வுத்தனயேனேவ. கஸ்மா ஸபா⁴கா³பத்தியேவ வுத்தாதி ஆஹ ‘‘ஏதாஸு ஹீ’’திஆதி³. விஸபா⁴கா³பத்தீஸு விஜ்ஜமானாஸுபி பத்தகல்லம் ஹோதியேவாதி விஸபா⁴கா³ஸு பன விஜ்ஜமானாஸு தேஸம்யேவ புக்³க³லானம் ஆபத்தி, ந ஸங்க⁴ஸ்ஸாதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம் ஹோதியேவ.

அந்திமவத்து²அஜ்ஜா²பன்னகோ நாம சதுன்னம் பாராஜிகானம் அஞ்ஞதரம் அஜ்ஜா²பன்னகோ. பண்ட³காதீ³னம் வினிச்ச²யோ பரதோ பாராஜிகுத்³தே³ஸே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. திரச்சா²னக³தோதி அந்தமஸோ ஸக்கம் தே³வராஜானம் உபாதா³ய யோ கோசி நாக³மாணவகாதி³கோ அமனுஸ்ஸஜாதிகோ வேதி³தப்³போ³, ந அஸ்ஸகோ³ணாத³யோ. தேனாஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³. தத்த² ஏத்தா²தி ஏதிஸ்ஸம் வஜ்ஜனீயபுக்³க³லகதா²யம். யஸ்ஸ உபஸம்பதா³ படிக்கி²த்தாதி ‘‘திரச்சா²னக³தோ, பி⁴க்க²வே, அனுபஸம்பன்னோ, ந உபஸம்பாதே³தப்³போ³’’தி (மஹாவ. 111) யஸ்ஸ நாக³ஸுபண்ணாதி³னோ திரச்சா²னக³தஸ்ஸ உபஸம்பதா³ படிக்கி²த்தா, ஸோ இதா⁴பி திரச்சா²னக³தோ நாமாதி அத்தோ². தத்த² ஹி அந்தமஸோ தே³வே உபாதா³ய நாக³மாணவகாதி³கோ யோ கோசி அமனுஸ்ஸஜாதிகோ ‘‘திரச்சா²னக³தோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. வுத்தஞ்ஹி ஸமந்தபாஸாதி³காயம் ‘‘திரச்சா²னக³தோ, பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² நாகோ³ வா ஹோது ஸுபண்ணமாணவகாதீ³னம் வா அஞ்ஞதரோ, அந்தமஸோ ஸக்கம் தே³வராஜானம் உபாதா³ய யோ கோசி அமனுஸ்ஸஜாதியோ, ஸோ ஸப்³போ³வ இமஸ்மிம் அத்தே² ‘திரச்சா²னக³தோ’தி வேதி³தப்³போ³’’தி (மஹாவ. அட்ட². 111). தித்த²ம் வுச்சதி லத்³தி⁴, தம் ஏதேஸம் அத்தீ²தி தித்தி²கா, தித்தி²கா ஏவ தித்தி²யா, இதோ அஞ்ஞலத்³தி⁴காதி அத்தோ².

ஸுத்தஸ்ஸ உத்³தே³ஸோ ஸுத்துத்³தே³ஸோ. பாரிஸுத்³தி⁴ ஏவ உபோஸதோ² பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ². ஏஸேவ நயோ அதி⁴ட்டா²னுபோஸதோ²தி ஏத்தா²பி. ஸோதி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ. ஓவாதோ³வ பாதிமோக்க²ம், தஸ்ஸ உத்³தே³ஸோ ஸரூபேன கத²னம் ஓவாத³பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ. ‘‘இமஸ்மிம் வீதிக்கமே அயம் நாம ஆபத்தீ’’தி ஏவம் ஆபத்திவஸேன ஆணாபனம் பஞ்ஞாபனம் ஆணா, ஸேஸம் அனந்தரஸதி³ஸமேவ.

க²ந்தீ பரமம் தபோ திதிக்கா²…பே… வுத்தா திஸ்ஸோ கா³தா²யோ நாம –

‘‘க²ந்தீ பரமம் தபோ திதிக்கா²;

நிப்³பா³னம் பரமம் வத³ந்தி பு³த்³தா⁴;

ந ஹி பப்³ப³ஜிதோ பரூபகா⁴தீ;

ந ஸமணோ ஹோதி பரம் விஹேட²யந்தோ.

‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரணம், குஸலஸ்ஸ உபஸம்பதா³;

ஸசித்தபரியோத³பனம், ஏதம் பு³த்³தா⁴ன ஸாஸனம்.

‘‘அனூபவாதோ³ அனூபகா⁴தோ, பாதிமோக்கே² ச ஸம்வரோ;

மத்தஞ்ஞுதா ச ப⁴த்தஸ்மிம், பந்தஞ்ச ஸயனாஸனம்;

அதி⁴சித்தே ச ஆயோகோ³, ஏதம் பு³த்³தா⁴ன ஸாஸன’’ந்தி.(தீ³. நி. 2.90; த⁴. ப. 183-185) –

இமா திஸ்ஸோ கா³தா²யோ.

தத்த² க²ந்தீ பரமம் தபோதி (தீ³. நி. அட்ட². 2.90; த⁴. ப. அட்ட². 2.185) அதி⁴வாஸனக²ந்தி நாம பரமம் தபோ. திதிக்கா²தி க²ந்தியா ஏவ வேவசனம், திதிக்கா²ஸங்கா²தா அதி⁴வாஸனக²ந்தி உத்தமம் தபோதி அத்தோ². நிப்³பா³னம் பரமம் வத³ந்தீதி ஸப்³பா³காரேன பன நிப்³பா³னம் ‘‘பரம’’ந்தி வத³ந்தி பு³த்³தா⁴. ந ஹி பப்³ப³ஜிதோ பரூபகா⁴தீதி யோ அதி⁴வாஸனக²ந்திவிரஹிதத்தா பரம் உபகா⁴தேதி பா³த⁴தி விஹிம்ஸதி, ஸோ பப்³ப³ஜிதோ நாம ந ஹோதி. சதுத்த²பாதோ³ பன தஸ்ஸேவ வேவசனம். ‘‘ந ஹி பப்³ப³ஜிதோ’’தி ஏதஸ்ஸ ஹி ‘‘நஸமணோ ஹோதீ’’தி வேவசனம். ‘‘பரூபகா⁴தீ’’தி ஏதஸ்ஸ ‘‘பரம் விஹேட²யந்தோ’’தி வேவசனம். அத² வா பரூபகா⁴தீதி ஸீலூபகா⁴தீ. ஸீலஞ்ஹி உத்தமட்டே²ன ‘‘பர’’ந்தி வுச்சதி. யோ ச ஸமணோ பரம் யம் கஞ்சி ஸத்தம் விஹேட²யந்தோ பரூபகா⁴தீ ஹோதி, அத்தனோ ஸீலவினாஸகோ, ஸோ பப்³ப³ஜிதோ நாம ந ஹோதீதி அத்தோ². அத² வா யோ அதி⁴வாஸனக²ந்தியா அபா⁴வா பரூபகா⁴தீ ஹோதி, பரம் அந்தமஸோ ட³ம்ஸமகஸம்பி ஸஞ்சிச்ச ஜீவிதா வோரோபேதி, ஸோ ந ஹி பப்³ப³ஜிதோ. கிம் காரணா? மலஸ்ஸ அபப்³பா³ஜிதத்தா. ‘‘பப்³பா³ஜயமத்தனோ மலம், தஸ்மா ‘பப்³ப³ஜிதோ’தி வுச்சதீ’’தி (த⁴. ப. 388) இத³ஞ்ஹி பப்³ப³ஜிதலக்க²ணம். யோபி ந ஹேவ கோ² உபகா⁴தேதி ந மாரேதி, அபிச த³ண்டா³தீ³ஹி விஹேடே²தி, ஸோ பரம் விஹேட²யந்தோ ஸமணோ ந ஹோதி. கிம் காரணா? விஹேஸாய அஸமிதத்தா. ‘‘ஸமிதத்தா ஹி பாபானம், ‘ஸமணோ’தி பவுச்சதீ’’தி (த⁴. ப. 265) இத³ஞ்ஹி ஸமணலக்க²ணம்.

து³தியகா³தா²ய ஸப்³ப³பாபஸ்ஸாதி ஸப்³பா³குஸலஸ்ஸ. அகரணந்தி அனுப்பாத³னம். குஸலஸ்ஸாதி சதுபூ⁴மககுஸலஸ்ஸ. உபஸம்பதா³தி உபஸம்பாத³னம் படிலாபோ⁴. ஸசித்தபரியோத³பனந்தி அத்தனோ சித்தஸ்ஸ வோதா³பனம் பப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணம் ஸப்³ப³ஸோ பரிஸோத⁴னம், தம் பன அரஹத்தேன ஹோதி. இதி ஸீலஸம்வரேன ஸப்³ப³பாபம் பஹாய லோகியலோகுத்தராஹி ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி குஸலம் ஸம்பாதே³த்வா அரஹத்தப²லேன சித்தம் பரியோதா³பேதப்³ப³ந்தி ஏதம் பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனம் ஓவாதோ³ அனுஸிட்டி².

ததியகா³தா²ய அனூபவாதோ³தி வாசாய கஸ்ஸசி அனுபவத³னம். அனூபகா⁴தோதி காயேன கஸ்ஸசி உபகா⁴தஸ்ஸ அகரணம். பாதிமோக்கே²தி யம் தம் பாதிமோக்க²ம் பஅதிமோக்க²ம் அதிபமோக்க²ம் உத்தமம் ஸீலம், பாதி வா அக³திவிஸேஸேஹி, மோக்கே²தி து³க்³க³திப⁴யேஹி. யோ வா நம் பாதி, தம் மோக்கே²தீதி ‘‘பாதிமோக்க²’’ந்தி வுச்சதி, தஸ்மிம் பாதிமோக்கே² ச. ஸம்வரோதி ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் அவீதிக்கமலக்க²ணோ ஸம்வரோ. மத்தஞ்ஞுதாதி படிக்³க³ஹணபரிபோ⁴க³வஸேன பமாணஞ்ஞுதா. பந்தஞ்ச ஸயனாஸனந்தி ஜனஸங்க⁴ட்டனவிரஹிதம் நிஜ்ஜனஸம்பா³த⁴ம் விவித்தம், ஸேனாஸனஞ்ச. ஏத்த² ச த்³விஹியேவ பச்சயேஹி சதுபச்சயஸந்தோஸோ தீ³பிதோதி வேதி³தப்³போ³ பச்சயஸந்தோஸஸாமஞ்ஞேன இதரத்³வயஸ்ஸாபி லக்க²ணஹாரனயேன ஜோதிதத்தா. அதி⁴சித்தே ச ஆயோகோ³தி விபஸ்ஸனாபாத³கம் அட்ட²ஸமாபத்திசித்தம், ததோபி மக்³க³ப²லசித்தமேவ அதி⁴சித்தம், தஸ்மிம் யதா²வுத்தே அதி⁴சித்தே ஆயோகோ³ ச அனுயோகோ³ சாதி அத்தோ². ஏதம் பு³த்³தா⁴ன ஸாஸனந்தி ஏதம் பரஸ்ஸ அனுபவத³னம், அனுபகா⁴தனம், பாதிமோக்கே² ஸம்வரோ, படிக்³க³ஹணபரிபோ⁴கே³ஸு மத்தஞ்ஞுதா, அட்ட²ஸமாபத்திவஸிபா⁴வாய விவித்தஸேனாஸனஸேவனஞ்ச பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனம் ஓவாதோ³ அனுஸிட்டீ²தி. இமா பன திஸ்ஸோ கா³தா² ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகா³தா²யோ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. தம் பு³த்³தா⁴ ஏவ உத்³தி³ஸந்தி, ந ஸாவகா.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴’’திஆதி³னா (மஹாவ. 134) நயேன வுத்தம் ஆணாபாதிமோக்க²ம் நாம. தம் ஸாவகா ஏவ உத்³தி³ஸந்தி, ந பு³த்³தா⁴ ஸங்க⁴கம்மம் கரோந்தி, ந ச தத்த² பரியாபன்னாதி ஆஹ ‘‘தம் ஸாவகா ஏவ உத்³தி³ஸந்தி, ந பு³த்³தா⁴’’தி. இமஸ்மிம் அத்தே²தி ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யா’’தி ஏதஸ்மிம் அத்தே².

அனுபக³தோ நாம தத்தே²வ உபஸம்பன்னோ, அஸதியா புரிமிகாய அனுபக³தோ வா. சாதுமாஸினியந்தி சாதுமாஸியம். ஸா ஹி சதுன்னம் மாஸானம் பாரிபூரிபூ⁴தாதி சாதுமாஸீ, ஸா ஏவ ‘‘சாதுமாஸினீ’’தி வுச்சதி, தஸ்ஸம் சாதுமாஸினியம். பச்சி²மகத்திகபுண்ணமாஸினியந்தி அத்தோ². காயஸாமக்³கி³ந்தி காயேன ஸமக்³க³பா⁴வம், ஹத்த²பாஸூபக³மனந்தி வுத்தம் ஹோதி.

அயம் பனேத்த² வினிச்ச²யோ – ஸசே புரிமிகாய பஞ்ச பி⁴க்கூ² வஸ்ஸம் உபக³தா, பச்சி²மிகாயபி பஞ்ச, புரிமேஹி ஞத்திம் ட²பேத்வா பவாரிதே பச்சி²மேஹி தேஸம் ஸந்திகே பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² காதப்³போ³, ந ஏகஸ்மிம் உபோஸத²க்³கே³ த்³வே ஞத்தியோ ட²பேதப்³பா³. ஸசேபி பச்சி²மிகாய உபக³தா சத்தாரோ, தயோ, த்³வே, ஏகோ வா ஹோதி, ஏஸேவ நயோ. அத² புரிமிகாய சத்தாரோ, பச்சி²மிகாயபி சத்தாரோ, தயோ, த்³வே, ஏகோ வா, ஏஸேவ நயோ. அத² புரிமிகாய தயோ, பச்சி²மிகாய தயோ, த்³வே வா, ஏஸேவ நயோ. இத³ஞ்ஹேத்த² லக்க²ணம் – ஸசே புரிமிகாய உபக³தேஹி பச்சி²மிகாய உபக³தா தோ²கதரா சேவ ஹோந்தி ஸமஸமா ச, ஸங்க⁴ப்பவாரணாய ச க³ணம் பூரேந்தி, ஸங்க⁴ப்பவாரணாவஸேன ஞத்திம் ட²பேத்வா புரிமேஹி பவாரேதப்³பா³. ஸசே பன புரிமிகாய தயோ, பச்சி²மிகாய ஏகோ ஹோதி, தேன ஸத்³தி⁴ம் தே சத்தாரோ ஹோந்தி, சதுன்னம் ஸங்க⁴ஞத்திம் ட²பேத்வா பவாரேதும் ந வட்டதி. க³ணஞத்தியா பன ஸோ க³ணபூரகோ ஹோதி, தஸ்மா க³ணவஸேன ஞத்திம் ட²பேத்வா புரிமேஹி பவாரேதப்³ப³ம், இதரேன தேஸம் ஸந்திகே பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஸசே புரிமிகாய த்³வே, பச்சி²மிகாய த்³வே வா ஏகோ வா, ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஸசே புரிமிகாய ஏகோ, பச்சி²மிகாயபி ஏகோ, ஏகேன ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே பவாரேதப்³ப³ம், ஏகேன பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஸசே புரிமவஸ்ஸூபக³தேஹி பச்சி²மவஸ்ஸூபக³தா ஏகேனபி அதி⁴கதரா ஹோந்தி, பட²மம் பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸித்வா பச்சா² தோ²கதரேஹி தேஸம் ஸந்திகே பவாரேதப்³ப³ம். கத்திகசாதுமாஸினிபவாரணாய பன ஸசே பட²மம் வஸ்ஸூபக³தேஹி மஹாபவாரணாய பவாரிதேஹி பச்சா² உபக³தா அதி⁴கதரா வா ஸமஸமா வா ஹோந்தி, பவாரணாஞத்திம் ட²பேத்வா பவாரேதப்³ப³ம். தேஹி பவாரிதே பச்சா² இதரேஹி பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² காதப்³போ³. அத² மஹாபவாரணாய பவாரிதா ப³ஹூ ஹோந்தி, பச்சா² வஸ்ஸூபக³தா தோ²கா வா ஏகோ வா, பாதிமோக்கே² உத்³தி³ட்டே² பச்சா² தேஸம் ஸந்திகே தேன பவாரேதப்³ப³ந்தி.

ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வாதி ஏகஸ்மிம் அம்ஸே ஸாது⁴கம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வாதி அத்தோ². அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வாதி த³ஸனக²ஸமோதா⁴னஸமுஜ்ஜலம் அஞ்ஜலிம் உக்கி²பித்வா. ஸசே பன தத்த² பாரிவாஸிகோபி அத்தி², ஸங்க⁴னவகட்டா²னே நிஸீதி³த்வா தத்தே²வ நிஸின்னேன அத்தனோ பாளியா பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² காதப்³போ³. பாதிமோக்கே² உத்³தி³ஸியமானே பன பாளியா அனிஸீதி³த்வா பாளிம் விஹாய ஹத்த²பாஸம் அமுஞ்சந்தேன நிஸீதி³தப்³ப³ம். பவாரணாயபி ஏஸேவ நயோ.

ஸப்³ப³ம் புப்³ப³கரணீயந்தி ஸம்மஜ்ஜனாதி³ம் நவவித⁴ம் புப்³ப³கிச்சம். யதா² ச ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஸபா⁴கா³பத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴…பே… படிகரிஸ்ஸதீ’’தி (மஹாவ. 171) ஞத்திம் ட²பேத்வா உபோஸத²ம் காதும் லப⁴தி, ஏவமேத்தா²பி தீஹி ‘‘ஸுணந்து மே ஆயஸ்மந்தா இமே பி⁴க்கூ² ஸபா⁴க³ம் ஆபத்திம் ஆபன்னா, யதா³ அஞ்ஞம் பி⁴க்கு²ம் ஸுத்³த⁴ம் அனாபத்திகம் பஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, ததா³ தஸ்ஸ ஸந்திகே தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸந்தீ’’தி க³ணஞத்திம் ட²பேத்வா, த்³வீஹிபி ‘‘அஞ்ஞம் ஸுத்³த⁴ம் பஸ்ஸித்வா படிகரிஸ்ஸாமா’’தி வத்வா உபோஸத²ம் காதும் வட்டதி. ஏகேனாபி ‘‘பரிஸுத்³த⁴ம் லபி⁴த்வா படிகரிஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா காதும் வட்டதி. தத³ஹூதி தஸ்மிம் அஹு, தஸ்மிம் தி³வஸேதி அத்தோ². நானாஸம்வாஸகேஹீதி லத்³தி⁴னானாஸம்வாஸகேஹி. அனாவாஸோ நாம நவகம்மஸாலாதி³கோ யோ கோசி பதே³ஸோ. அஞ்ஞத்ர ஸங்கே⁴னாதி ஸங்க⁴ப்பஹோனகேஹி பி⁴க்கூ²ஹி வினா. அஞ்ஞத்ர அந்தராயாதி புப்³பே³ வுத்தம் த³ஸவித⁴மந்தராயம் வினா. ஸப்³ப³ந்திமேன பன பரிச்சே²தே³ன அத்தசதுத்தே²ன அந்தராயே வா ஸதி க³ந்தும் வட்டதி. யதா² ச ஆவாஸாத³யோ ந க³ந்தப்³பா³, ஏவம் ஸசே விஹாரே உபோஸத²ம் கரோந்தி, உபோஸதா²தி⁴ட்டா²னத்த²ம் ஸீமாபி நதீ³பி ந க³ந்தப்³பா³. ஸசே பனேத்த² கோசி பி⁴க்கு² ஹோதி, தஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்தும் வட்டதி. விஸ்ஸட்ட²உபோஸதா²பி ஆவாஸா க³ந்தும் வட்டதி. ஏவம் க³தோ அதி⁴ட்டா²தும்பி லப⁴தி. ஆரஞ்ஞகேனாபி பி⁴க்கு²னா உபோஸத²தி³வஸே கா³மே பிண்டா³ய சரித்வா அத்தனோ விஹாரமேவ ஆக³ந்தப்³ப³ம். ஸசே அஞ்ஞம் விஹாரம் ஓக்கமதி, தத்த² உபோஸத²ம் கத்வாவ ஆக³ந்தப்³ப³ம், அகத்வா ஆக³ந்தும் ந வட்டதி. யம் ஜஞ்ஞா ‘‘அஜ்ஜேவ தத்த² க³ந்தும் ஸக்கோமீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 181) ஏவரூபோ பன ஆவாஸோ க³ந்தப்³போ³. தத்த² பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் உபோஸத²ம் கரோந்தேனாபி ஹி இமினா நேவ உபோஸத²ந்தராயோ கதோ ப⁴விஸ்ஸதீதி.

உத³கம் ஆஸனேன சாதி ஆஸனேன ஸஹ பானீயபரிபோ⁴ஜனீயம் உத³கஞ்சாதி அத்தோ². ஸங்க⁴ஸன்னிபாததோ பட²மம் கத்தப்³ப³ம் புப்³ப³கரணம். புப்³ப³கரணதோ பச்சா² கத்தப்³ப³ம்பி உபோஸத²கம்மதோ பட²மம் கத்தப்³ப³த்தா புப்³ப³கிச்சம். உப⁴யம்பி சேதம் உபோஸத²கம்மதோ பட²மம் கத்தப்³ப³த்தா ‘‘புப்³ப³கிச்ச’’மிச்சேவ ஏத்த² வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஏவம் த்³வீஹி நாமேஹி நவவித⁴ம் புப்³ப³கிச்சம் த³ஸ்ஸித’’ந்தி. கிம் தம் கதந்தி புச்ச²தீதி ஆஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. தம் அகத்வா உபோஸத²ம் காதும் ந வட்டதி ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, தே²ரேன ஆணத்தேன அகி³லானேன ந ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³ம், யோ ந ஸம்மஜ்ஜேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’திஆதி³ (மஹாவ. 159) வசனதோ. தேனேவாஹ ‘‘தஸ்மா தே²ரேன ஆணத்தேனா’’திஆதி³.

ஸசே பன ஆணத்தோ ஸம்மஜ்ஜனிம் தாவகாலிகம்பி ந லப⁴தி, ஸாகா²ப⁴ங்க³ம் கப்பியம் காரேத்வா ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³ம். தம்பி அலப⁴ந்தஸ்ஸ லத்³த⁴கப்பியம் ஹோதி. பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேதப்³ப³ந்தி ஆக³ந்துகானம் அத்தா²ய பானீயபரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேதப்³ப³ம். ஆஸனம் பஞ்ஞாபேதப்³ப³ந்தி பீட²ப²லகாதி³ஆஸனம் பஞ்ஞாபேதப்³ப³ம். ஸசே உபோஸதா²கா³ரே ஆஸனானி நத்தி², ஸம்கி⁴காவாஸதோபி ஆஹரித்வா பஞ்ஞாபேத்வா புன ஹரிதப்³பா³னி. ஆஸனேஸு அஸதி கடஸாரகேபி தட்டிகாயோபி பஞ்ஞாபேதும் வட்டதி. தட்டிகாஸுபி அஸதி ஸாகா²ப⁴ங்கா³னி கப்பியம் காரேத்வா பஞ்ஞாபேதப்³பா³னி. கப்பியகாரகம் அலப⁴ந்தஸ்ஸ லத்³த⁴கப்பியம் ஹோதி. பதீ³போ காதப்³போ³தி பதீ³பேதப்³போ³, பதீ³புஜ்ஜலனம் காதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஆணாபேந்தேன பன ‘‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஓகாஸே தேலம் வா வட்டி வா கபல்லிகா வா அத்தி², தம் க³ஹேத்வா கரோஹீ’’தி வத்தப்³போ³. ஸசே தேலாதீ³னி நத்தி², பரியேஸிதப்³பா³னி. பரியேஸித்வா அலப⁴ந்தஸ்ஸ லத்³த⁴கப்பியம் ஹோதி. அபிச கபாலே அக்³கி³பி ஜாலேதப்³போ³. ஆணாபேந்தேன ச கிஞ்சி கம்மம் கரோந்தோ வா ஸதா³காலமேவ ஏகோ வா பா⁴ரனித்த²ரணகோ வா ஸரபா⁴ணகத⁴ம்மகதி²காதீ³ஸு அஞ்ஞதரோ வா ந ஆணாபேதப்³போ³, அவஸேஸா பன வாரேன ஆணாபேதப்³பா³. தேனாஹ ‘‘தே²ரேனாபி பதிரூபம் ஞத்வா ஆணாபேதப்³ப³’’ந்தி.

ப³ஹி உபோஸத²ம் கத்வா ஆக³தேனாதி நதி³யா வா ஸீமாய வா யத்த² கத்த²சி உபோஸத²ம் கத்வா ஆக³தேன ச²ந்தோ³ தா³தப்³போ³, ‘‘கதோ மயா உபோஸதோ²’’தி அச்சி²தும் ந லப⁴தீதி அதி⁴ப்பாயோ. கிச்சப்பஸுதோ வாதி கி³லானுபட்டா²காதி³கிச்சப்பஸுதோ வா. ஸசே கி³லானோ ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ம் தா³தும் ந ஸக்கோதி, மஞ்சேன வா பீடே²ன வா ஸங்க⁴மஜ்ஜ²ம் ஆனேத்வா உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஸசே கி³லானுபட்டா²கானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏவம் ஹோதி ‘‘ஸசே கோ² மயம் இமம் கி³லானம் டா²னா சாவேஸ்ஸாம, ஆபா³தோ⁴ வா அபி⁴வட்³டி⁴ஸ்ஸதி, காலகிரியா வா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி, ந த்வேவ ஸோ கி³லானோ டா²னா சாவேதப்³போ³, ஸங்கே⁴ன தத்த² க³ந்த்வா உபோஸதோ² காதப்³போ³, ந த்வேவ வக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன உபோஸதோ² காதப்³போ³. கரேய்ய சே, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸ. ஸசே ப³ஹூ தாதி³ஸா கி³லானா ஹோந்தி, ஸங்கே⁴ன படிபாடியா ட²த்வா ஸப்³பே³ ஹத்த²பாஸே காதப்³பா³. ஸசே தூ³ரே தூ³ரே ஹோந்தி, ஸங்கோ⁴ நப்பஹோதி, தம் தி³வஸம் உபோஸதோ² ந காதப்³போ³, ந த்வேவ வக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன உபோஸதோ² காதப்³போ³. ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, தத³ஹுபோஸதே² பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³ந்தேன ச²ந்த³ம்பி தா³தும், ஸந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸ கரணீய’’ந்தி (மஹாவ. 165) வுத்தத்தா ப⁴க³வதோ ஆணம் கரோந்தேன ‘‘ச²ந்த³ம் த³ம்மீ’’தி வுத்தம். ‘‘ச²ந்த³ஹாரகோ சே, பி⁴க்க²வே, தி³ன்னே ச²ந்தே³ தத்தே²வ பக்கமதி, அஞ்ஞஸ்ஸ தா³தப்³போ³ ச²ந்தோ³’’திஆதி³வசனதோ (மஹாவ. 165) புன அத்தனோ ச²ந்த³தா³னபரிஸ்ஸமவினோத³னத்த²ம் ‘‘ச²ந்த³ம் மே ஹரா’’தி வுத்தம். ‘‘ச²ந்த³ஹாரகோ சே, பி⁴க்க²வே, தி³ன்னே ச²ந்தே³ ஸங்க⁴ப்பத்தோ ஸஞ்சிச்ச ந ஆரோசேதி, ஆஹடோ ஹோதி ச²ந்தோ³, ச²ந்த³ஹாரகஸ்ஸ ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 165) வுத்தத்தா து³க்கடதோ தம் மோசேதும் ‘‘ச²ந்த³ம் மே ஆரோசேஹீ’’தி வுத்தம்.

காயேன வா வாசாய வா உப⁴யேன வா விஞ்ஞாபேதப்³போ³தி மனஸா சிந்தேத்வா காயப்பயோக³ம் கரோந்தேன யேன கேனசி அங்க³பச்சங்கே³ன வா, வாசம் பன நிச்சா²ரேதும் ஸக்கோந்தேன ததே²வ வாசாய வா, உப⁴யதா²பி ஸக்கோந்தேன காயவாசாஹி வா விஞ்ஞாபேதப்³போ³, ஜானாபேதப்³போ³தி அத்தோ². ‘‘அயம் அத்தோ²’’தி வசனதோ பன யாய காயசிபி பா⁴ஸாய விஞ்ஞாபேதும் வட்டதி, பாரிஸுத்³தி⁴தா³னேபி ச²ந்த³தா³னே வுத்தஸதி³ஸோவ வினிச்ச²யோ. தம் பன தே³ந்தேன பட²மம் ஸந்தீ ஆபத்தி தே³ஸேதப்³பா³. ந ஹி ஸாபத்திகோ ஸமானோ ‘‘பாரிஸுத்³தி⁴ம் த³ம்மி, பாரிஸுத்³தி⁴ம் மே ஹர, பாரிஸுத்³தி⁴ம் மே ஆரோசேஹீ’’தி (மஹாவ. 164) வத்தும் லப⁴தி. ‘‘ஸந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸ கரணீயானீ’’தி வத்தப்³பே³ வசனவிபல்லாஸேன ‘‘ஸந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸ கரணீய’’ந்தி வுத்தம். தேஸஞ்ச அத்தனோ ச ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³தீதி ஏத்த² ச²ந்தோ³ ச ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ ச ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴, தம் தே³தீதி ஸரூபேகஸேஸனயேன அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. இதராதி அஞ்ஞேஸம் ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴. பி³ளாலஸங்க²லிகா ச²ந்த³பாரிஸுத்³தீ⁴தி ஏத்த² பி³ளாலஸங்க²லிகா நாம பி³ளாலப³ந்த⁴னம். தத்த² ஹி ஸங்க²லிகாய பட²மவலயம் து³தியவலயம்யேவ பாபுணாதி, ந ததியம், ஏவமயம்பி ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ தா³யகேன யஸ்ஸ தி³ன்னா, ததோ அஞ்ஞத்த² ந க³ச்ச²தீதி (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.164; வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.164). தஸ்மா ஸா பி³ளாலஸங்க²லிகஸதி³ஸத்தா ‘‘பி³ளாலஸங்க²லிகா’’தி வுத்தா. பி³ளாலஸங்க²லிகக்³க³ஹணஞ்சேத்த² யாஸம் காஸஞ்சி ஸங்க²லிகானம் உபலக்க²ணமத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

உதுக்கா²னந்தி தம் தம் கிரியம் அரதி வத்தேதீதி உது, தஸ்ஸ அக்கா²னம் உதுக்கா²னம், உதுஆசிக்க²னந்தி அத்தோ². யதா² ச தஸ்ஸ ஆசிக்க²னம், தம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹேமந்தாதீ³ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். க³ணனாதி கலனா. பி⁴க்கு²னீனம் அட்ட²க³ருத⁴ம்மேஹி ஓவத³னம் பி⁴க்கு²னோவாதோ³. ஸ்வே உபோஸதோ²தி ஆக³ந்த்வாதி ‘‘ஸ்வே உபோஸதோ² ஹோதீ’’தி வுத்தே அஜ்ஜேவ ஆக³ந்த்வா பன்னரஸிகே உபோஸதே² பக்க²ஸ்ஸ சாதுத்³த³ஸியம், சாதுத்³த³ஸிகே தேரஸியம் ஆக³ந்த்வாதி வுத்தம் ஹோதி. மஹாபச்சரியம் பன ‘‘பக்க²ஸ்ஸ தேரஸியம்யேவ ஆக³ந்த்வா ‘அயம் உபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸிகோ வா பன்னரஸிகோ வா’தி புச்சி²தப்³ப³’’ந்தி (பாசி. அட்ட². 149) வுத்தம். ஏவம் புச்சி²தேன ச பி⁴க்கு²னா ஸசே சாதுத்³த³ஸியம் உபோஸத²ம் கரோந்தி, ‘‘சாதுத்³த³ஸிகோ ப⁴கி³னீ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே பன்னரஸியம் கரோந்தி, ‘‘பன்னரஸிகோ ப⁴கி³னீ’’தி வத்தப்³ப³ம். ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ட²பேத்வா பா³லம், ட²பேத்வா கி³லானம், ட²பேத்வா க³மிகம் அவஸேஸேஹி ஓவாத³ம் க³ஹேது’’ந்தி (சூளவ. 414) வுத்தத்தா ‘‘தம் ட²பேத்வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஆரோசனவிதா⁴னம் அஜானந்தோ பா³லோ. சாதுத்³த³ஸிகபன்னரஸிகேஸு உபோஸதே²ஸு வா பாடிபதே³ வா க³ந்துகாமோ க³மியோ, து³தியபக்க²தி³வஸதோ பன பட்டா²ய ததோ உத்³த⁴ம் க³ச்ச²ந்தோ இத⁴ க³மியோ நாம ந ஹோதி. அரஞ்ஞே நிவாஸோ அஸ்ஸாதி ஆரஞ்ஞிகோ. ஸோபி ‘‘அஹம் அரஞ்ஞவாஸீ, ஸ்வே உபோஸதோ², விஹாரே ந வஸாமீ’’தி அப்படிக்³க³ஹிதும் ந லப⁴தி. யதி³ ந க³ண்ஹேய்ய, து³க்கடம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஓவாதோ³ ந க³ஹேதப்³போ³, யோ ந க³ண்ஹேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 414). தேன பன பச்சாஹரணத்தா²ய ஸங்கேதோ காதப்³போ³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ஆரஞ்ஞிகேன பி⁴க்கு²னா ஓவாத³ம் க³ஹேதும், ஸங்கேதஞ்ச காதும் அத்ர பதிஹரிஸ்ஸாமீ’’தி (சூளவ. 415). தஸ்மா ஆரஞ்ஞிகேன பி⁴க்கு²னா ஸசே பி⁴க்கு²னீனம் வஸனகா³மே பி⁴க்கா² லப்³ப⁴தி, தத்தே²வ சரித்வா பி⁴க்கு²னியோ தி³ஸ்வா ஆரோசேத்வா க³ந்தப்³ப³ம். நோ சஸ்ஸ தத்த² பி⁴க்கா² ஸுலபா⁴ ஹோதி, ஸாமந்தகா³மே சரித்வா பி⁴க்கு²னீனம் கா³மம் ஆக³ம்ம ததே²வ காதப்³ப³ம். ஸசே தூ³ரம் க³ந்தப்³ப³ம் ஹோதி, ஸங்கேதோ காதப்³போ³ ‘‘அஹம் அஸுகம் நாம தும்ஹாகம் கா³மத்³வாரே ஸப⁴ம் வா மண்ட³பம் வா ருக்க²மூலம் வா உபஸங்கமிஸ்ஸாமி, தத்ர ஆக³ச்சே²ய்யாதா²’’தி. பி⁴க்கு²னீஹி தத்ர க³ந்தப்³ப³ம், அக³ந்தும் ந லப்³ப⁴தி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னியா ஸங்கேதம் ந க³ந்தப்³ப³ம், யா ந க³ச்சே²ய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 415). உபோஸத²க்³கே³தி உபோஸத²கரணட்டா²னே. அட்ட²ஹி அங்கே³ஹீதி –

‘‘ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ, யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி, தா⁴தா வசஸா பரிசிதா, மனஸா அனுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. உப⁴யானி கோ² பனஸ்ஸ பாதிமோக்கா²னி வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தானி ஹோந்தி ஸுவிப⁴த்தானி ஸுப்பவத்தீனி ஸுவினிச்சி²தானி ஸுத்தஸோ அனுப்³யஞ்ஜனஸோ. கல்யாணவாசோ ஹோதி கல்யாணவாக்கரணோ. யேபு⁴ய்யேன பி⁴க்கு²னீனம் பியோ ஹோதி மனாபோ. படிப³லோ ஹோதி பி⁴க்கு²னியோ ஓவதி³தும். ந கோ² பனேதம் ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பப்³ப³ஜிதாய காஸாயவத்த²வஸனாய க³ருத⁴ம்மம் அஜ்ஜா²பன்னபுப்³போ³ ஹோதி. வீஸதிவஸ்ஸோ வா ஹோதி அதிரேகவீஸதிவஸ்ஸோ வா’’தி (பாசி. 147) –

இமேஹி அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி. பாஸாதி³கேனாதி பஸாதா³வஹேன நித்³தோ³ஸேன காயவசீமனோகம்மேன. ஸம்பாதே³தூதி திவித⁴ம் ஸிக்க²ம் ஸம்பாதே³து. யதா³ பன தாஹி பி⁴க்கு²னீஹி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகம்யேவ தி³ஸ்வா ஓவாதோ³ யாசிதோ, ததா³ உபோஸத²க்³கே³ ஸன்னிபதிதேஹி பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ஹி புப்³ப³கிச்சவஸேன ‘‘அத்தி² காசி பி⁴க்கு²னியோ ஓவாத³ம் யாசமானா’’தி புச்சி²தே ‘‘ஏவம் வதே³ஹீ’’தி அத்தனா வத்தப்³ப³வசனம் அஞ்ஞேன கதா²பேத்வா ‘‘அத்தி² கோசி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ’’திஆதி³ம் ஸயம் வத்வா புன ஸயமேவ க³ந்த்வா பி⁴க்கு²னீனம் ஆரோசேதப்³ப³ம். அஞ்ஞேன வா பி⁴க்கு²னா தஸ்மிம் தி³வஸே பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸாபேதப்³ப³ம். இத³ந்தி ‘‘தாஹீ’’தி ப³ஹுவசனம். ஏகதோ ஸஹேவ.

ஞத்திட்ட²பகேன வாதி யத்த² திண்ணம் வஸனட்டா²னே பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ நத்தி², தத்த² ஞத்திட்ட²பனகேன வா. இதரேன வாதி யத்த² த்³வே பி⁴க்கூ² வஸந்தி, ஏகோ வா, தத்த² இதரேன வா பி⁴க்கு²னா ஸசே ஸயமேவ ஸம்மதோ, ‘‘அஹ’’ந்தி வத்தப்³ப³ம். ததே²வாதி உபோஸத²க்³கே³ வுத்தஸதி³ஸமேவ. ‘‘ஆரோசேத்வாவா’’தி இமினா அனாரோசனம் படிக்கி²பதி. ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஓவாதோ³ ந ஆரோசேதப்³போ³, யோ ந ஆரோசேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 415) வசனதோ ஓவாத³ம் க³ஹேத்வா உபோஸத²க்³கே³ அனாரோசேதும் ந வட்டதி.

பரிஸுத்³த⁴பா⁴வந்தி ஆபத்தியா பரிஸுத்³த⁴தம். ஆரோசேதா²தி ஆவி கரோத². ஏத்த² ஸியாதி ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமீ’’தி ஏதஸ்மிம் பதே³ அயமனுயோகோ³ ப⁴வேய்ய. கிம் தம், யம் ஸியாதி ஆஹ ‘‘ஸங்கோ⁴ உபோஸத²ம் கரேய்யா’’திஆதி³. புப்³பே³னாபரம் ஸந்தி⁴யதீதி புப்³ப³வசனேன அபரம் வசனம் ஸந்தா⁴னம் க³ச்ச²தி. ஸாமக்³கி³யாதி காயசித்தேஹி ஸஹிததாய. க³ணஸ்ஸாதி உத்³தே³ஸகம் ட²பேத்வா சதுவக்³கே³ ஸேஸபி⁴க்கூ²னம். ஸங்க⁴ஸ்ஸ உத்³தி³ட்ட²ம் ஹோதீதி ஸங்கே⁴ன உத்³தி³ட்ட²ம் ஹோதி. கரணத்தே² சேதம் ஸாமிவசனம். ஏத்தா²தி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸே. லக்க²ணந்தி ஸபா⁴வோ.

தே²ரா ச நவா ச மஜ்ஜி²மா சாதி ஏத்த² த³ஸவஸ்ஸா, அதிரேகத³ஸவஸ்ஸா ச தே²ரா. ஊனபஞ்சவஸ்ஸா நவா. பஞ்சவஸ்ஸா, அதிரேகபஞ்சவஸ்ஸா ச மஜ்ஜி²மா. அட்டி²ம் கத்வாதி அத்தானம் தேன பாதிமோக்கே²ன அத்தி²கம் கத்வா, தம் வா பாதிமோக்க²ம் ‘‘இத³ம் மய்ஹம் பாதிமோக்க²’’ந்தி அத்தி²ம் கத்வா. மனஸி கரித்வாதி சித்தே ட²பேத்வா. ஸோதத்³வாரவஸேனாதி ஸோதத்³வாரிகஜவனவிஞ்ஞாணவஸேன. ஸப்³ப³சேதஸா ஸமன்னாஹராமாதி சித்தஸ்ஸ தோ²கம்பி ப³ஹி க³ந்தும் அதே³ந்தா ஸப்³பே³ன சித்தேன ஆவஜ்ஜேம, ஸல்லக்கே²மாதி அத்தோ². மனஸி கரோமாதி ஆவஜ்ஜேம, ஸமன்னாஹராமாதி அத்தோ². ஸோ ச கோ² மனஸிகாரோ ந ஏத்த² ஆரம்மணப்படிபாத³னலக்க²ணோ, அத² கோ² வீதி²ப்படிபாத³னஜவனப்படிபாத³னமனஸிகாரபுப்³ப³கசித்தே ட²பனலக்க²ணோதி ஆஹ ‘‘ஏகக்³க³சித்தா ஹுத்வா சித்தே ட²பேய்யாமா’’தி. ந ஸமேதீதி ந ஸம்க³ச்ச²தி. கஸ்மா ந ஸம்க³ச்ச²தீதி ஆஹ ‘‘ஸமக்³க³ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. கிஞ்ச பி⁴ய்யோதி ஆஹ ‘‘பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகோ சா’’திஆதி³. ஸங்க⁴பரியாபன்னோதி ஸங்கே⁴ பரியாபன்னோ அந்தோக³தோ⁴.

இதா³னி தம் த³ஸ்ஸேதுந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆயஸ்மந்தோதி ஸன்னிபதிதானம் பியவசனேன ஆலபனம்.

அலஜ்ஜிதாதி அலஜ்ஜிதாய, அலஜ்ஜனபா⁴வேனாதி அத்தோ². ததியத்தே² ஹி இத³ம் பச்சத்தவசனம். ‘‘அஞ்ஞாணதா’’திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. குக்குச்சப்பகததாதி குக்குச்சேன அபி⁴பூ⁴ததாய. ஸதிஸம்மோஸாதி ஸதிவிப்பவாஸதோ. வீதிக்கமந்தி ஸிக்கா²பத³வீதிக்கமனம்.

ஸஞ்சிச்சாதி ஸஞ்சேதேத்வா, அகப்பியபா⁴வம் ஜானந்தோயேவ வீதிக்கமசித்தம் பேஸேத்வாதி அத்தோ². பரிகூ³ஹதீதி நிகூ³ஹதி ந தே³ஸேதி ந வுட்டா²தி. லஜ்ஜாய பரிகூ³ஹந்தோ அலஜ்ஜீ ந ஹோதி, ‘‘கிம் இமினா’’தி அனாத³ரியேன பரிகூ³ஹந்தோ அலஜ்ஜீ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. அக³திக³மனஞ்ச க³ச்ச²தீதி ப⁴ண்ட³பா⁴ஜனீயட்டா²னாதீ³ஸு ச²ந்தா³க³திஆதி³பே⁴த³ம் அக³திக³மனஞ்ச க³ச்ச²தி. அலஜ்ஜிபுக்³க³லோதி அஜ்ஜ²த்திகஸமுட்டா²னலஜ்ஜாவிரஹிதோ புக்³க³லோ. ஏத்த² ச ‘‘ஸஞ்சிச்சா’’தி இமினா அனாத³ரியவஸேனேவ ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ, ஆபன்னஞ்ச ஆபத்திம் பரிகூ³ஹந்தோ, ப⁴ண்ட³பா⁴ஜனீயட்டா²னாதீ³ஸு அக³திக³மனம் க³ச்ச²ந்தோ ச அலஜ்ஜீ ஹோதி, ந இதரோதி த³ஸ்ஸேதி.

மந்தோ³தி மந்த³பஞ்ஞோ, அபஞ்ஞஸ்ஸேவேதம் நாமம். மோமூஹோதி அதிஸம்மூள்ஹோ. விராதே⁴தீதி ந ராதே⁴தி ந ஸாதே⁴தி. குக்குச்சேதி வினயஸம்ஸயே. கப்பியம் சே கத்தப்³ப³ம் ஸியாதி வினயத⁴ரம் புச்சி²த்வா தேன வத்து²ம் ஓலோகேத்வா மாதிகம், பத³பா⁴ஜனம், அந்தராபத்திம், அனாபத்திஞ்ச ஓலோகேத்வா ‘‘கப்பதி, ஆவுஸோ, மா ஏத்த² கங்கீ²’’தி வுத்தே கத்தப்³ப³ம் ப⁴வேய்ய.

ஸஹஸேய்யசீவரவிப்பவாஸாதீ³னீதி ஏத்த² ஸஹஸேய்யா நாம அனுபஸம்பன்னேன உத்தரிதி³ரத்ததிரத்தம் ஸஹஸேய்யாபத்தி, விப்பவாஸோ நாம ஏகரத்தசா²ரத்தவஸேன விப்பவாஸோ. ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸத்தாஹாதிக்கமாதீ³ஸு ஆபத்திம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னந்தி பாராஜிகஸங்கா⁴தி³ஸேஸது²ல்லச்சயபாசித்தியபாடிதே³ஸனீயது³க்கடது³ப்³பா⁴ஸிதஸங்கா²தானம் ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம்.

தே³ஸேது வா பகாஸேது வாதி ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வா க³ணமஜ்ஜே² வா ஏகபுக்³க³லே வா தே³ஸேது வா பகாஸேது வா. ஏத்த² ச பாராஜிகாபத்திதே³ஸனா நாம பி⁴க்கு²பா⁴வஸ்ஸ பரிச்சாகோ³. வுட்டா²னம் பன தே³ஸனாவிஸேஸத்தா ‘‘தே³ஸனா’’தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பகாஸேது வாதி ஆரோசேது வா.

ஏவம் அனாபன்னா வாதி ஏவம் ச²ன்னம் ஆகாரானம் அஞ்ஞதரேன அனாபன்னா வா. வுட்டி²தா வாதி பரிவாஸாதி³னா வுட்டி²தா வா. ஆரோசிதா வாதி ஆவிகதா வா. ஆரோசேந்தோ ச ‘‘துய்ஹம் ஸந்திகே ஏகம் ஆபத்திம் ஆவிகரோமீ’’தி வா ‘‘ஆசிக்கா²மீ’’தி வா ‘‘ஆரோசேமீ’’தி வா ‘‘மம ஏகம் ஆபத்திம் ஆபன்னபா⁴வம் ஜானாஹீ’’தி வா வத³து, ‘‘ஏகம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆவிகரோமீ’’தி வா ஆதி³னா நயேன வத³து, ஸப்³பே³ஹிபி ஆகாரேஹி ஆரோசிதாவ ஹோதி. ஸசே பன க³ருகாபத்திம் ஆவிகரோந்தோ ‘‘லஹுகாபத்திம் ஆவிகரோமீ’’திஆதி³னா நயேன வத³தி, அனாவிகதா ஹோதி ஆபத்தி. வத்து²ம் ஆரோசேதி, ஆபத்திம் ஆரோசேதி, உப⁴யம் ஆரோசேதி, திவிதே⁴னாபி ஆரோசிதாவ ஹோதி. அஸந்தியா ஆபத்தியாதி பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணே பு⁴ம்மம். துண்ஹீபா⁴வேனாபி ஹீதி ஏத்த² ந கேவலம் ‘‘ஆம, மயம் பரிஸுத்³தா⁴’’தி வுத்தேயேவ, அத² கோ² துண்ஹீபா⁴வேனாபீதி அபிஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

கிம் தம் யாவததியானுஸாவிதம் நாம, கத²ஞ்சேதம் யாவததியானுஸாவிதம் ஹோதீதி விசாரணாயம் ஆசரியானம் மதிபே⁴த³முகே²ன தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாவததியம் அனுஸாவிதம் ஹோதீதி ஏத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதே³தம் திக்க²த்தும் அனுஸாவிதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபே⁴த³தோதி அரீயதி ஞாயதீதி அத்தோ², அபி⁴தே⁴ய்யம், ப்³யஞ்ஜீயதி அத்தோ² அனேனாதி ப்³யஞ்ஜனம், அக்க²ரம், அத்தோ² ச ப்³யஞ்ஜனஞ்ச அத்த²ப்³யஞ்ஜனானி, தேஸம் பே⁴தோ³ அத்த²ப்³யஞ்ஜனபே⁴தோ³, ததோ, அத்த²ஸ்ஸ ச ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ ச விஸதி³ஸத்தாதி அத்தோ².

இதா³னி தமேவத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘அனுஸாவனஞ்ஹி நாமா’’திஆதி³மாஹ. ஹீதி காரணத்தே² நிபாதோ. தஸ்ஸ பன ‘‘அபி⁴ன்ன’’ந்தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. தேனாதி பி⁴ன்னத்தா. அஸ்ஸாதி ‘‘யஸ்ஸ ஸியா’’திஆதி³வசனத்தயஸ்ஸ. அவஸ்ஸஞ்சேதமேவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² அதிப்பஸங்கோ³பி ஸியாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதி³ சேத’’ந்திஆதி³மாஹ. ஏதந்தி ‘‘யஸ்ஸ ஸியா’’திஆதி³வசனத்தயம். அபரே ‘‘அனுஸாவித’’ந்தி பத³ம் ந அதீதத்த²ம் தீ³பேதி, அத² கோ² அனாக³தத்த²ம். தா⁴த்வத்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ காலந்தரவிஹிதோபி பச்சயோ காலந்தரே ஸாது⁴ ஹோதீதி விகப்பேஸும். தேனாஹ ‘‘அபரே ‘அனுஸாவித’ந்தி பத³ஸ்ஸா’’திஆதி³. உபரி உத்³தே³ஸாவஸானேதி பாராஜிகுத்³தே³ஸாவஸானே. அத்த²யுத்தீனம் அபா⁴வதோதி அனாக³தத்த²ஸ்ஸ ச காரணஸ்ஸ ச அபா⁴வதோ. இதா³னி தமேவ விபா⁴வேதும் ‘‘இத³ம் ஹீ’’திஆதி³மாஹ. கத²மேதம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘யதி³ சஸ்ஸா’’திஆதி³. அயந்தி அனாக³தகாலோ. அனுஸாவிதம் ஹேஸ்ஸதீதி வதே³ய்யாதி அனுப்பயோக³ம் அனாக³தகாலம் கத்வா ‘‘அனுஸாவிதம் ஹேஸ்ஸதீ’’தி பு³த்³தோ⁴ வதே³ய்ய. அயம் ஹேத்தா²தி⁴ப்பாயோ – யதி³ சேத்த² தா⁴த்வத்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ த-பச்சயோ ஸியா, ததா² ஸதி தா⁴த்வத்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ நாம விஸேஸனவிஸேஸ்யபா⁴வோ, ஸோ ச அனுப்பயோக³ஸ்ஸ ஸமானத்த²பா⁴வே ஸதி உப்பஜ்ஜதி, நாஸதீதி ‘‘ஹேஸ்ஸதீ’’தி அனுப்பயோக³ம் வதே³ய்ய, ந ச வுத்தம். தஸ்மா அனாக³தம் ந தீ³பேதி, அதீதகாலமேவ தீ³பேதீதி. அனுஸாவியமானேதி வசனதோதி ‘‘அனுஸாவியமானே’’தி வத்தமானகாலவசனதோ. யதி³ ஏவம் ‘‘யாவததியம் அனுஸாவிதம் ஹோதீ’’தி கிமித³ந்தி ஆஹ ‘‘யாவததிய’’ந்திஆதி³. கிம் தேன லக்கீ²யதி, யேனேதம் லக்க²ணவசனமத்தம் ஸியாதி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³. தேனாதி லக்க²ணவசனமத்தேன ஹேதுனா.

ததே³தந்தி பாதிமோக்க²ம். தம் பனேதந்தி ‘‘தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மீ’’திஆதி³கம் யாவததியானுஸாவனம். ந தி³ஸ்ஸதீதி நோபலப்³ப⁴தி. இமமேவ ச அத்த²ந்தி இமம் அம்ஹேஹி வுத்தமேவத்த²ம். யதி³ ஹி ‘‘யஸ்ஸ ஸியா ஆபத்தீ’’திஆதி³வசனத்தயம் யாவததியானுஸாவனம் ஸியா, ததே³வ உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 132 ஆத³யோ) வதே³ய்ய, ந பன ‘‘ஸகிம்பி அனுஸாவிதம் ஹோதீ’’திஆதி³கந்தி அதி⁴ப்பாயோ. நனு சாயம் வினிச்ச²யோ அட்ட²கதா²ஸு ந ஆக³தோ, அத² குதோ லத்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘அயமேத்தா²’’திஆதி³. வினயட்டா²னேஸு கதபரிசயானம் ஆசரியானம் தம் தம் அத்த²ம் ஞாபேந்தீ பவேணி ஆசரியபரம்பரா, தாய ஆப⁴தோ ஆனீதோ ஆசரியபரம்பராப⁴தோ.